تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1361

مساهمون:

ص١٣٦١
آنكه مردم پست و دون را پرورش مىنمايد و حمايت مىكند .

خسپش

(
xospec
) پ . ح م . خسپيدن .

خسپنجا

(
xospan - j
) ا . پ . بستر و خوابگاه و فراش .

خس‌پوش

(
xas - puc
) ا و ص . پ . خاردار . و استخفاى عيب . و كار قبيحى كه بمحسنات اصلاح آن دهند . و پنهانى قبايح بمكر و حيله . و مردم فرومايه و رذل كه به لباس مردمان نجيب و شريف درآيند .

خسپى

(
xospi
) ا . پ . ستارهء مشترى .

خسپيدن

(
xaspidan
) ف ل و م . پ . لگد زدن و پايمال كردن و پا سپر نمودن . و اطفاى آتش كردن و خاموش نمودن آتش .

خسپيدن

(
xospidan
) ف ل . پ . خوابيدن و خفتن .

خسة

(
xessat
) م . ع . خس خسة و خساسة . مر . خساسة .

خست

(
xast
) پ . ح م . خستن .

خست

(
xast
) ا . پ . رنگ و لون . و نفع و فايده و خستر .

خست

(
xost
) ا . پ . قرار و آرام . و آستين جامه .

خست

(
xessat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - لئامت و فرومايگى و دون همتى و بخيلى و نا مردى و فروده .

خستانه

(
xast ne
) ا . پ . خرقه‌اى كه از كرباس دوزند .

خستر

(
xastar
) ا . پ . حشرات الارض مانند مار و سوسمار و جز آن و نوع اين حيوانات را كه به زبان علمى فرنگ رپتيل گويند آن طايفه از حيوانات فقارى را نامند كه خونشان سرد و پوستشان عريان است و بر روى شكم راه مىروند و بعضى با پنجه و بعضى بدون پنجه مانند مار و سوسمار و سنگ پشت و جز آن و در زبان فارسى آنها را خزنده و خست و خستو و گردشنده و مخنده و مخيده و مستو نيز گويند .

خستگى

(
xastagi
) ا . پ . جراحت و ريش . و درماندگى و بيمارى و تعب و ماندگى .

خستن

(
xastan
) ف ل و م . پ . مجروح كردن و مجروح شدن و سفتن و رخنه كردن و خليدن . و بيمار شدن . و دردمند شدن . و زخم كردن . و شكسته شدن . و دريدن و شكافتن . و حمله كردن . و متصل ساختن . و پاره پاره كردن . و ترسيدن و هراسيدن . و مهميز زدن .

خستو

(
xastu
) ا . پ . دانه و هستهء ميوجات مانند زردآلو و شفتالو و خرما و جز آن .

خستو

(
xostu
) ا . پ . كسى كه اقرار و اعتراف بر امرى كند . ج : خستوان . و خستر و جانور خزنده . و نام يكى از بزرگان چين .

خستوان

(
xostov n
) پ . ج . خستو .

خستوانه

(
xastov ne
) و (
xostov ne
) و خستونه (
xostune
) ا . پ . خرقهء درويشان و خرقه‌اى كه از پارچهء الوان دوخته باشند .

خسته

(
xaste
) ا . پ . هستهء خرما و هلو و زردآلو و جز آن . و زمينى كه آن را شيار كرده باشند .

خسته

(
xaste
) ا و ص . پ . بيمار و دردمند . و مجروح و زخم خورده . و درمانده . و خاسته و برخاسته . ج : خستگان . و خسته حال بودن : غمناك و مهموم گرديدن . و خسته شدن : درمانده گشتن و واماندن . و خسته كردن : وامانده كردن و در تعب انداختن .

خسته

(
xoste
) ا . پ . پى و بنورهء ديوار .

خسته بند

(
xaste - band
) ا . پ . نوار مانندى كه دست و پاى شكسته و ديگر زخمها را بدان بندند . و كسى كه شكسته بندى مىكند و زخمهاى شكسته را مىبندد . و هر چيزى كه زخم را بدان بندند خواه پارچه و يا مرهم و رفاده .

خسته جگر

(
xaste - jegar
) ص . پ . دل ريش .

خسته دل

(
xaste - del
) ص . پ . مصيبت زده و غم ديده و مهجور و شكسته دل .

خسته مزاج

(
xaste - mez j
) ص . پ . ناتوان و ضعيف و درمانده .

خستيدن

(
xastidan
) ف ل و م . پ . خستن .

خس خانه

(
xas - x ne
) ا . پ . كلبه‌اى كه از گياههاى سبز معطر مىسازند .

خس خس

(
xas - xas
) ا . پ . ريشهء گياهى خوشبوى كه معطر و شيرين است .

خس خس

(
xes - xes
) ا . پ . آوازى كه از سينهء شخصى برآيد كه مبتلا به تنگى نفس باشد .

خسر

(
xasr
) ا . ع . زيان و زيانكارى و نقصان .

خسر

(
xasr
) و (
xosr
) و (
xasar
) و (
xosor
) م . ع . خسر خسرا و خسرا و خسرا و خسرا و خسرانا . مر . خسران .

خسر

(
xosr
) ا . ع . زيان و نقصان در بيع و تجارت .

خسر

(
xasar
) ا . پ . يخ و آب منجمد شدهء بواسطهء برودت .

خسر

(
xosor
) ا . پ . پدر زن . و پدر شوهر .

خسران

(
xosr n
) ا . ع . كمى و نقصان و زيان كارى .

خسران

(
xosr n
) ا . ع . خسر فى تجارته خسرا و خسرا و خسرا و خسارا و خسارة و خسرانا ( از
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1361 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )