تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1359

مساهمون:

ص١٣٥٩
هر چيز گلى كه در آتش پخته شده باشد . و ساباط الخزف : موضعى ببغداد .

خزف ريزه

(
xazaf - rize
) ا . پ . پارهء سفال و تيله شكسته .

خزفى

(
xazafiyy
) ا . ع . كوزه‌گر و سفالگر . و كوزه فروش .

خزق

(
xazq
) م . ع . خزقه خزقا ( از باب ضرب ) : نيزه زد آن را . و خزق السهم : بهدف رسيد تير . و خزق الطائر : پيخال انداخت آن مرغ . و خزقت الناقة : سپل كند آن ماده شتر زمين را در رفتن .

خزك

(
xazak
) م . ع . ستيهيدن ( و الفعل من سمع ) .

خزل

(
xazl
) ا . ع . باصطلاح عروض افتادن الف از متفاعلن و ساكن شدن تاى آن .

خزل

(
xazl
) م . ع . خزله عن حاجته خزلا ( از باب ضرب ) : بازداشت او را از حاجت خود . و خزل الشيى : بريد آن چيز را .

خزل

(
xazal
) ا . ع . نوعى از رفتار بگران بارى و درماندگى .

خزل

(
xazal
) م . ع . خزل خزلا ( از باب سمع ) : شكسته پشت گرديد .

خزلبة

(
xazlabat
) م . ع . بريدن بشتاب .

خزلة

(
xozlat
) ا . ع . شكستگى پشت . و باصطلاح عروض افتادن الف از متفاعلن و ساكن شدن تاى آن .

خزلة

(
xozalat
) ا . ع . كسى كه باز دارد شخص را از آنچه مىخواهد .

خزم

(
xazm
) ا . ع . باصطلاح عروض زيادتى كه در اول شعر باشد و در تقطيع آن را اعتبار نكنند و آن از يك حرف باشد تا چهار حرف كقول على عليه السلام :
اشدد حياز يمك للموت * فان الموت لاقيك
و لا تجزع من الموت * اذا حل يناديك
حروف اشدد خزم است .

خزم

(
xazm
) م . ع . خزمت البعير خزما ( از باب ضرب ) : سوراخ كردم بينى آن شتر را . و خزمه : خليد او را . و خزم البعير : در بينى آن شتر خرامة قرار داد . و خزمت الجراد فى العود : بسيخ در كشيدم ملخ را .

خزم

(
xazam
) ا . ع . درختى مانند دوم كه از پوست وى رسن سازند .

خزمة

(
xazamat
) ا . ع . واحد خزم . و برك بافتهء مقل .

خزمى

(
xazm
) ص . ع . شترانى كه خزامة در بينى آنها كرده باشند . يق : ابل خزمى .

خزميان

(
xazmi n
) ا . پ . جندبيدستر .

خزن

(
xazn
) م . ع . خزن المال خزنا ( از باب نصر ) : جمع كرد مالرا و بگنجينه نهاد . و خزن السر : نگاهداشت راز را و پنهان كرد . و خزن اللحم خزنا و خرونا : متغير گرديد گوشت و بوى گرفت .

خزن

(
xazan
) م . ع . خزن اللحم خزنا ( از باب سمع ) : متغير گرديد گوشت و بوى گرفت .

خزنبل

(
xazanbal
) ا . ع . زن گول و احمق . و زن عجوزه . ج : خزابل .

خزنة

(
xazanat
) ع . ج . خازن .

خزند

(
xazand
) ا . پ . گياهى مانند اشنان .

خزنده

(
xazande
) ا و ص . پ . حشرات الارض مانند مار و سوسمار و جز آن . مر . خستر . و كسى كه مىخزد .

خزنزر

(
xazanzar
) ا . ع . بدخوى .

خزو

(
xazv
) م . ع . خزاه خزوا ( از باب نصر ) : قهر و سياست كرد او را . و مالك شد . و بازداشت او را از خواهش وى . و خزا الدابة : رياضت داد آن چاروا را و رام گردانيد . و خزا فلانا : دشمن داشت فلان را . و خزا الفصيل : شكافت زبان شتر بچه را .

خزوز

(
xozuz
) ع . ج . خز .

خزوق

(
xazuq
) ص . ع . ناقة خزوق : شتر ماده‌اى كه بسپل زمين را بكاود و يا آنكه در رفتن سپل وى منقلب شده در زمين شكاف كند .

خزوك

(
xazuk
) ا . پ . سرگين - گردانك و جعل .

خزوم

(
xazum
) ع . ج . خزومة .

خزومة

(
xazumat
) ا . ع . ماده گاو و يا ماده گاو كلان سال خرد قامت . ج : خزائم و خزوم .

خزون

(
xozun
) م . ع . خزن خزنا و خزونا . مر . خزن .

خزه

(
xaze
) ا . پ . پاروب كشتىرانى . و پاروب . و سبزى كه در آب سبز شود مانند جل وزغ .

خزهره

(
xazahre
) ا . پ . خرزهره .

خزى

(
xazy
) م . ع . خريته خزيا ( از باب ضرب ) : غلبه كردم او را در خوارى . يق : خازانى فلان مخازاة فخريته .

خزى

(
xezy
) ا . ع . خوارى و رسوائى .

خزى

(
xezy
) و (
xaz
) م . ع . خزى خزيا و خزى ( از باب سمع ) : در بلا و شهرت افتاده ذليل و خوار گرديد . و خزى خزاية و خزى : شرم داشت .

خزيان

(
xazy n
) ص . ع . مرد شرمنده و شرمگين . ج : خزايا .

خزيبة

(
xozaybat
) ا . ع . كان زر .

خزية

(
xazyat
) و (
xezyat
) ا . ع . بليه .