تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1358

مساهمون:

ص١٣٥٨

خزب

(
xazeb
) ص . ع . لحم خزب : گوشت نرم و سست .

خزباء

(
xazb '
) ص . ع . ناقة خزباء : ماده شترى كه پستانش آماسيده باشد و يا در زهدان وى ثاليل بود كه بدان متأذى مىگردد .

خزبا

(
xezb '
) و خزباء (
xezb '
) ا . ع . مگسى كه در مرغزارها باشد . و يا بانگ آن . و گربه . و علتى در گردن شتر و يا مرد . و نام دو گياه .

خزبة

(
xazebat
) ص . ع . مونث خزب . يق : لحمة خزبة . و ناقة خزبة : شتر ماده‌اى كه پستانش آماسيده باشد و يا در زهدان وى ثاليلى بود كه بدان متأذى مىگردد .

خزبيل

(
xezbil
) ا . ع . زن احمق و زن عجوزه . ج : خزابل . و نام مؤمن آل يسن و يا مؤمن آل فرعون .

خزپوش

(
xaz - puc
) ص . پ . خس پوش .

خزخز

(
xozxez
) ا . ع . آنكه گوشت هاى ساق وى ستبر باشد .

خزخز

(
xozaxez
) ا . ع . توانا .

خزدوك

(
xazduk
) ا . پ . جانورى شبيه بجعل كه خبزدوك نيز گويند .

خزده

(
xazde
) ا . پ . جرم و گناه .

خزر

(
xazr
) م . ع . خزرخزرا : ( از باب نصر ) : زيرك و فتان گرديد . و گريخت . و نيز خزر : نگريستن بدنبالهء چشم . يق . خزر الرجل اذا نظر بلحظ العين .

خزر

(
xozr
) ع . ج . اخزر و خزراء .

خزر

(
xazar
) ا . ع . تنگى چشم و خردى آن . و حالتى در چشم كه گويا شخص بگوشهء چشم مىنگرد . و نام گروهى از مردم كه چشم‌هاى آنها خرد باشد . و چربش رقيق كه آن را توان آشاميد . و اسم شخصى . و نام طايفه‌اى در نزديكى درياى آسگون و از اين جهة است كه اين دريا را بحر الخزر مىنامند .

خزر

(
xazar
) م . ع . خزرت العين خزرا ( از باب سمع ) : خرد و تنگ گرديد چشم . و نيز خزر : شكستن چشم بينائى را خلقة . و ديدن آن بگوشهء چشم . و باز كردن چشم و فرو خوابانيدن آن . و احول بودن يكى از دو چشم .

خزراء

(
xazr '
) ص . ع . مونث اخزر ج . خزر .

خزر

(
xazar
) و خزران (
xazar n
) ا . پ . محالى در تركستان كه دشت قپچاق نيز گويند . و ولايتى در گيلان . و نام كسانى كه در ساحل درياى آسگون سكنا دارند .

خزرانق

(
xozr neq
) ا . ع . يك نوع جامه‌اى . و جامه‌هاى سپيد .

خزربة

(
xazrabat
) ا . ع . آشفتگى سخن . و عدم ارتباط كلام .

خزرة

(
xazrat
) و (
xozarat
) ا . ع . درد پشت مازه .

خزرج

(
xazraj
) ا . ع . باد سرد . و باد جنوب . و شير بيشه . و قبيله‌اى از انصار .

خزرجة

(
xazrajat
) م . ع . خزرجت الشاة : لنگ گرديد گوسپند .

خزرك

(
xazrak
) ا . پ . جبن و ترس .

خزرنق

(
xazarnaq
) ا . ع . عنكبوت نر بزرگ .

خزروان

(
xazarv n
) ا . پ . درياى آسكون . و نام پهلوانى از لشكر افراسياب در جنگ نوذر . و نام ديوى . و خزروان خسرو : نام مبارزى از لشكر بهرام چوبينه .

خزرى

(
xazariyy
) ا . ع . دستار از ابريشم غاژ كرده .

خزز

(
xozaz
) ا . ع . خرگوش نر . ج : خزان (
xezz n
) و اخزة (
axezzat
) .

خزع

(
xaz '
) م . ع . خزع فلان عن اصحابه خزعا ( از باب فتح ) : تخلف كرد فلان از ياران خود . و نيز خزع : بريدن .

خزعال

(
xaz ' l
) ا . ع . لنگى . يق : ناقة بها خزعال .

خزعالة

(
xoz ' lat
) ا . ع . مزاح و بازى .

خزعبل

(
xaza'bal
) ا . ع . سخن هاى طرفه .

خزعبل

(
xoza'bel
) ا . ع . باطل . ج : خزعبلات .

خزعبلات

(
xoza'bel t
) ع . ج . خزعبل .

خزعبلة

(
xoza'balat
) ا . ع . شگفت و عجب .

خزعبيل

(
xoza'bil
) ا . ع . باطل .

خزعبيلات

(
xoza'bilat
) ع . ج . خزعبيلة .

خزعبيلة

(
xoza'bilat
) ا . ع . اضحوكه و سخن مضحك . ج : خزعبيلات . يق : هات بعض خزعبيلاتك .

خزعة

(
xaz'at
) ا . ع . لنگى در يكى از دو پا .

خزعة

(
xez'at
) ا . ع . پاره‌اى از گوشت .

خزعة

(
xozaat
) ص . ع . رجل خزعة : مردى كه در تعويق افگند مردم را .

خزعل

(
xaz'al
) ا . ع . كفتار .

خزعلة

(
xaz'alat
) م . ع . خزعل الضبع : لنگ گرديد كفتار . و خزعل الماشى : افشاند آن چارپا پاها را .

خزف

(
xazf
) م . ع . خزف فى مشيه ( از باب ضرب ) : دست اندازان رفت .

خزف

(
xazaf
) ا . ع . سبو . و سفال . و