تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1357

مساهمون:

ص١٣٥٧
و مدينه كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله در وقت رجوع به آنجا عبور فرمودند .

خز

(
xaz
) ا . پ . بلندى بيرون ران . و نشسته راه رفتن مانند كودكان .

خز

(
xaz
) و (
xazz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جانورى مانند سمور كه از پوست وى پوستين سازند . و جامهء ابريشمين .

خز

(
xazz
) ا . ع . جانورى مانند سمور . و جامهء از پشم آن . ج : خزوز . و جامه‌اى كه از ابريشم و پشم سازند .

خز

(
xazz
) م . ع . خز الحائط بالشوك خزا ( از باب نصر ) : خار بر سر آن ديوار نهاد تا كسى برآمدن نتواند . و نيز خز : بتير و نيزه دوختن . يق : خزه به سهم .

خزا

(
xaz
) م . ع . خزى خزيا و خزا : در بلا و شهرت افتاده ذليل و خوار گرديد . مر . خزى .

خزابل

(
xaz bel
) ع . ج . خزبيل و خزنبل .

خزاخز

(
xaz xaz
) ص . پ . خزنده و خزيده .

خزاخز

(
xoz xez
) ا . ع . توانا .

خزاز

(
xaz z
) ا . ع . كوهى كه تازيان بامداد غارت آتش بر آن افروختندى .

خزاز

(
xazz z
) ا . ع . سوداگر ابريشم خام .

خزازى

(
xaz z
) ا . ع . بمعنى خزاز است .

خزاع

(
xoz '
) ا . پ . نام شخصى بزرگ در زمان اسكندر .

خزاع

(
xoz '
) ا . ع . مرگ .

خزاعة

(
xoz at
) ا . ع . قطعهء بريدهء از چيزى . و حيى از ازد ، سموا بذلك لان الازد لما خرجت من مكة لتتفرق فى البلاد تخزعت عنهم خزاعة و اقامت بها .

خزاف

(
xazz f
) ا . ع . كوزه‌گر . و فروشندهء كوزه .

خزاق

(
xaz qe
) ا . ع . سرگين انداز . و يا خزاق دشنام است .

خزام

(
xez m
) ا . ع . حلقه‌اى كه زنان در بينى كنند . و ج . خزامة .

خزام

(
xazz m
) ا . ع . خزم فروش .

خزاما

(
xaz m
) ا . پ . خيرى صحرائى .

خزامات

(
xez m t
) ع . ج . خزامة .

خزامة

(
xez mat
) ا . ع . حلقهء مويين كه در بينى شتر كنند و مهار بر وى بندند . ج : خزامات و خزام و خزائم . و تسمه‌اى كه بدان نعلين را به روى پا بندند .

خزامى

(
xoz m
) ا . ع . گياهى كه خيرى دشتى گويند و هوا طيب الازهار نفحة .

خزامين

(
xazz min
) ا . ع . سوق الخزامين : بازارى بمدينهء منوره .

خزان

(
xaz n
) ا . پ . فصل پائيز و خريف كه ما بين تابستان و زمستان باشد يعنى سه ماههء ميزان و عقرب و قوس . و زردى برگ درختان . و آن هنگام كه برگ درختان زرد مىگردد . و نام ماه هشتم از سال جلالى و روز هيجدهم از شهريور ماه قديم و يا روز سيوم و يا هشتم آن ماه .

خزان

(
xaz n
) ص . پ . خزنده و خزيده . و بكنجى پنهان شده .

خزان

(
xaz n
) و (
xez n
) ص . پ . باد خزان و باد پائيزى كه مىوزد در هنگام سقوط برگها .

خزان

(
xazz n
) ا . ع . زبان . و خرماى پختهء تر كه اندرون آن از آفتى سياه شده باشد .

خزان

(
xezz n
) ا . ع . ج . خزز (
xozaz
) .

خزان

(
xozz n
) ع . ج . خازن .

خزانة

(
xez nat
) ا . ع . گنجينهء تهى . و گنجينه دارى . و گنجينه . ج : خزائن . و قلب و دل .

خزانچى

(
xaz nci
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - تحويلدار و خزانه‌دار .

خزانگى

(
xez nagi
) ص . پ . منسوب بخزانه يعنى چيزى كه خاص و ممتاز بپادشاه باشد .

خزانه

(
xez ne
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گنجينه‌اى كه در آن نقود و جواهر و چيزهاى نفيس گذارند . و مخزن و پوته . و مال و نقود بسيار . و دفينه . و منبع و سرچشمهء هر چيز . و خزانهء حمام : آن آب‌گير از حمام كه در آن آب گرم باشد . و خزانهء عامره : مخزن دولتى و آنجائى كه نقود دولت را در آن جا گذارند و بيت المال .

خزانه‌دار

(
xez ne - d r
) ا و ص . پ . تحويلدار . و رئيس خزانهء عامره . و توپ و يا تفنگى كه داراى مخزن و خزينه باشد .

خزانى

(
xaz ni
) ص . پ . منسوب بخزان و پائيز .

خزايا

(
xaz y
) ع . ج . خزيان .

خزاية

(
xaz yat
) م . ع . خزى خزاية و خزى . مر . خزى .

خزائم

(
xaz em
) ع . ج . خزامة و خزومة .

خزائن

(
xaz en
) ع . ج . خزانة .

خزاين

(
xaz yen
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خزينه‌ها و گنجينه‌ها و مخزنها .

خزب

(
xazab
) م . ع . خزب خزبا ( از باب سمع ) : آماسيد و يا فربه شد كه گويا برآماسيده است . و خزب الجلد : متبهج گرديد پوست . و خزبت الناقة : آماس كرد پستان ناقه و تنگ شد سوراخ‌هاى آن . و كذلك خزبت الشاة . و يا پستانش خشك و كم شير گرديد .

خزب

(
xazab
) ا . ع . سفال . و نام كوهى .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1357 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )