تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1355

مساهمون:

ص١٣٥٥

خروشانيدن

(
xoruc nidan
) ف م . پ . غوغا و هنگامه بلند كنانيدن . و گريستن فرمودن .

خروشيدن

(
xorucidan
) ف ل . پ . بانگ برزدن . و با ناله و گريه و زارى فرياد كردن .

خروط

(
xarut
) ا . ع . ستور سركش كه رسن از دست كشنده در گسلانيده راه خود گيرد . ج : خرط (
xort
) . و زن فاجر . و كسى كه بنادانى و بىخردى بكارى درآيد بىدريافت انجام .

خروع

(
xaru '
) ا . ع . زن فاجر . و زن كه دو تاه شود از نرمى .

خروع

(
xerva '
) ا . ع . بيد انجير و كرچك . و هر چه دو تاه شود از گياه بسبب سستى ساق .

خروع

(
xoru '
) م . ع . خرع خراعة و خروعا و خرعا . مر . خراعة .

خروف

(
xaruf
) ا . ع . برهء نر . و بره‌اى كه گياه خوردن گرفته و قوى گشته باشد . ج : اخرفة و خرفان و خرفان . و اسب كرهء در حدود يك سال يا شش ماهه و يا هفت ماهه .

خروفة

(
xarufat
) ا . ع . مونث خروف . و خرما بن رطب چيدنى .

خروق

(
xaruq
) ا . ع . باد سرد كه سخت وزد .

خروق

(
xoruq
) ع . ج . خرق . و ج . خرق (
xerq
) .

خروق

(
xoruq
) م . ع . خرق فى البيت خروقا ( از باب نصر و ضرب ) : مقيم گرديد در خانه و جدا نشد از آن .

خروك

(
xaruk
) ا . پ . گياهى كه زنان جهة زياد شدن شير خورند .

خروك

(
xorvak
) ا . پ . سرگين گردانك و جعل و خنفساء .

خرومانة

(
xarum nat
) ا . ع . تره‌اى كه در پنبه رويد و آن بد است .

خروه

(
xoruh
) ا . پ . خروس و ديك . و تاج خروس .

خروهك

(
xoruhak
) ا . پ . بسد و مرجان .

خروهه

(
xoruhe
) ا . پ . خروسه . و تلاق و بظر . و جانورى كه صيادان بر كنار دام بندند جهت فريب جانوران ديگر و بتازى ملواح گويند .

خرويله

(
xar - vile
) ا . پ . آواز و صداى بسيار بلند و رسا . و صداى گريهء بسيار بلند .

خره

(
xare
) ا . پ . هره . و هر چيز پهلوى هم و برديف چيده شده . و هجوم و ازدحام مردم در وقتى كه از جائى بدشوارى مىگذرند . و لاى آب و شراب و روغن و مانند آن . و گل و لاى چسبندهء ته حوض و جوى . و خرهء آجر : آجرهائى كه برديف پهلوى هم چيده شده باشند . و خرهء خشت و يا سنگ : خشتها و يا سنگهاى پهلوى هم چيده شده . و خره كردن : چيزى را برديف پهلوى هم وادار كردن .

خره

(
xare
) و (
xarre
) ا . پ . ثفل هر تخمى و يا هسته‌اى كه روغن آن را كشيده باشند مانند كنجد و بيد انجير و بادام و جز آن .

خره

(
xaroh
) و (
xore
) و (
xorre
) ا . پ . نور و پرتو و پرتو چراغ و پرتو آتش و پرتو آفتاب . و نيز نورى كه از خداوند عالم فايز مىشود بر خلق و بدان بعضى مردم رياست بر بعضى كنند و آنچه از اين پرتو خاص بپادشاهان باشد كياخره گويند و نيز بواسطهء اين پرتو است كه مردم قادر بر صنعت و حرفت مىشوند . و حصه و بخش چه فارسيان ملك فارس را بر پنج قسمت كرده‌اند : خرهء اردشير و خرهء استخر و خرهء داراب و خرهء شاپور و خرهء قباد . و خرهء آب : بخش آب .

خره

(
xore
) ا . پ . رضه و جانوركى كه هر چه بر زمين افتد بخورد . و بيمارى كه موى را بريزاند . و هر بيمارى كه گوشت لب و بينى را بتحليل برد و نابود كند .

خره

(
xoreh
) ا . پ . نور و پرتوى كه از جانب خداوند عالم بر خلق فايز مىگردد .

خره

(
xere
) ا . پ . نژم و بخار و ميغ .

خره

(
xoroh
) ا . پ . خروه و خروس . و جانورانى وحشى . و خستهء ميوه‌ها .

خره

(
xorre
) ا . پ . صدا و آوازى كه بسبب گلو فشردن و در حين خوابيدن از بينى مردم برآيد .

خرهك

(
xorohak
) ا . پ . خروهك و مرجان .

خرهناك

(
xarohn k
) ص . پ . منور و تاب‌دار و روشن .

خرى

(
xari
) ا . پ . حماقت و سفاهت .

خرى

(
xeri
) ا . پ . گلى زرد پر رنگ ميان سياه كه هميشه بهار و خيرى نيز گويند . و ايوان و صفه .

خرى

(
xeri
) ص . پ . شوم و نحس و نامبارك .

خرى

(
xorri
) ا . ع . گلوى آسيا .

خريان

(
xerrian
) ص . ع . مرد بد دل .

خريت

(
xerriat
) ا . ع . رهنماى دانا . ج : خرارت .

خريج

(
xarij
) ا . ع . بازيچهء كودكان تازى كه كودكى چيزى در دست گرفته بكودكان ديگر گويد « خراج خراج » يعنى بيرون كنيد چيست در دست من .

خريج

(
xerrij
) ا . ع . شاگرد تعليم داده شده و آزموده شده . يقال : هو خريج فلان .

خريد

(
xarid
) پ . ح م . خريدن . و بيع . و خريد و فروخت و يا خريد و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1355 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )