سازد . و كار دشوار بىنفع . و گرفتارى مردم در تعب و آزار و تهلكه .
خركوف
(
xar - kuf
) ا . پ . نوعى از جغد بغايت بزرگ .
خرگاه
(
xar - g h
) ا . پ . جا و محل وسيع . و جاى خوشى . و خيمهء بزرگ و سراپرده . و آلاچيق بزرگ . و خيمهء بزرگ مدور . و خرگاه خضر : آسمان . و خرگاه سبز : و خرگاه سبز گاو پشت : نيز آسمان و خرگاه فلك اشتباه : خيمهاى كه در بزرگى به آسمان ماند .
و خرگاه قمر : خرمن ماه . و خرگاه ماه : خرمن ماه و آسمان اول و خط عذار مهوشان . و خرگاه مينا : آسمان .
خرگدا
(
xar - gad
) ا . پ . گداى مبرم .
خرگدائى
(
xar - gad 'i
) ا . پ . ابرام در گدائى .
خرگر
(
xargar
) ا . پ . خرمن و هالهء ماه .
خرگز
(
xar - gaz
) ا . پ . زنبور بزرگ و كلان . و دوره گردانيدن مجرم سوار كرده بر خر .
خرگواز
(
xar - gav z
) و (
xar - gov z
) ا . پ . چوبى كه خر و گاو را بدان رانند .
و مهميز و غاوشنگ .
خرگور
(
xar - gur
) و خرگوره (
xar - gure
) ا . پ . خر وحشى و گور خر .
خرگوش
(
xar - guc
) ا . پ . ارنب و حيوانى وحشى كه گوشهاى دراز دارد . و بار تنك و لسان الحمل .
خرگوشك
(
xar - gucak
) ا . پ . مصغر خرگوش يعنى خرگوش كوچك . و گياهى كه بتازى آذان الارنب خوانند .
خرگه
(
xar - gah
) ا . پ . خرگاه . و خرگه ازرق : آسمان . و خرگه ماه :
خرمن ماه . و برج سرطان چرا كه خانهء ماه است .
خرم
(
xarm
) ا . ع . بينى كوه . و باصطلاح عروض : افتادن فاى فعولن و ميم مفاعلتن . ج خروم .
خرم
(
xarm
) م . ع . خرم الخرزة خرما ( از باب ضرب ) : باز كرد درز دوخته را . و خرم فلانا : شكافت ديوار بينى فلان را . و ما خرمت منه شيئا :
نبريدم و نه كم كردم از وى چيزى را . و ما خرم الدليل عن الطريق : از راه خارج نشد راهبر .
خرم
(
xarm
) و (
xorm
) ا . ع . پشته و يا بينى كوه كه جدا شده باشد از ديگرى .
و دماغه .
خرم
(
xaram
) م . ع . خرم فلان خرما ( از باب سمع ) : شكافته گرديد ديوار بينى فلان .
خرم
(
xorm
) ا . پ . بخارى كه از روى آب گرم و زمين نمناك برميخيزد . و بطور افسانه مرغزارى را گويند كه در آنجا كوهى است و هر مطلبى كه در آن كوه عرضه كنند جواب آيد .
خرم
(
xoram
) ص . پ . مخفف خرم (
xorram
) - خندان و خوشوقت و شادمان .
خرم
(
xorram
) ا و ص . پ . شادمان و خندان و خوشوقت و مسرور و دلخوش و شاد و خوش . و جاى دلخوش و دلپسند . و نام ماه دى كه ماه دهم از سال شمسى باشد . و روز هشتم از هر ماه شمسى و در روز هشتم خرم ماه چون نام روز و ماه يكى مىگردد در قديم مردم مردم ايران عيد مىكردند و در اين روز پادشاهان جشن كردندى و جامههاى سپيد پوشيده از تخت فرود آمدندى و بر فرش نشسته بار عام مىدادندى و با رعايا صحبت داشته خرمى و شادمانى مىنمودندى . و نام دهى در فارس كه بابك خرمى از اهل آن ده بوده .
خرم
(
xorram
) ع . ج . خرمة (
xorramat
) .
خرم
(
xorram
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - نبات درخت . و عيش خوش .
خرما
(
xorm
) ا . پ . ميوهء درخت خرما بن . و خرماى ابو جهل : يك نوع خرماى جنگلى در بلوچستان . و خرماى هندى : تمر هندى .
خرماء
(
xarm '
) ا و ص . ع . مؤنث اخرم . و گوش شكافته و سوراخ كرده . و لب چاك . و هر پشتهاى كه از آن به زمين پست فرو روند . و هر پشتهاى كه داراى جانبى بود كه بالا برآمدن از آن جانب امكان نداشته باشد و ماده بزى گه گوش وى را در پهنا شكافته باشند . و چشمهاى . و نام چند اسب .
خرمآباد
(
xorram - b d
) ا . پ .
نام شهر حاكمنشين لرستان كنونى كه لر كوچك بود . و هر جاى مزروع و دلكش .
خرما بن
(
xorm - bon
) ا . پ .
درختى از طايفهء نخيلات و از محصولات گرمسيرى كه داراى ميوهايست شيرين و لذيذ و گوارا موسوم بخرما و آن را مخ نيز گويند و در جنوب ايران اين درخت بسيار فراوان است . و مغز درخت خرما كه دل خرما نيز گويند .
خرمات
(
xaram t
) ع . ج . خرمة .
خرمادان
(
xorm - d n
) ا . پ . انبار خرما .
خرمار
(
xarm r
) ا . پ . چاروادار و آنكه خر كرايه مىدهد .
خرماستان
(
xorm st n
) ا . پ .
نخلستان و خرستان .