تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1348

مساهمون:

ص١٣٤٨
و استربان و خربنده و كسى كه خر الاغ بكرايه مىدهد .

خرسله

(
xarsale
) ا . پ . يك قسم داروئى .

خرس ماده

(
xers - m de
) ا . پ . ماده خرس .

خرسناك

(
xers - n k
) ص . پ . جائى كه داراى خرس زياد باشد .

خرسند

(
xorsand
) ص . پ . شادمان و خشنود و هميشه خوش و بشاش . و كسى كه رضا به قضا داده و بهرچه وى را پيش آيد شاكر و راضى باشد و قانع بود .

خرسنده

(
xorsande
) ص . پ . راضى و خشنود و قانع و شادكام .

خرسندى

(
xorsandi
) ا . پ . شادمانى و خشنودى و بشاشى . و رضا و قناعت و شكر . و خوشى و خرمى و سرور و آسودگى .

خرسنگ

(
xar - sang
) ا . پ . سنگ بزرك ناهموار و ناتراشيده كه در ميان راه افتاده و مانع عبور و مرور مردم باشد . و كسى كه در ميان دو مصاحب و طالب و مطلوب نشيند و مانع گردد . و حريف و رقيب .

خرسنى

(
xorasaniyy
) ص . ع . خراسانى و منسوب بخراسان .

خرسون

(
xerson
) ا . پ . بندرى از اروپاى روس واقع در محل ريختن رود دنيپر در درياى سياه و داراى 60000 نفر جمعيت .

خرسى

(
xors
) ا . ع . آنكه بانك نكند از شتران .

خرسى

(
xorsiyy
) ص . ع . خراسانى و منسوب بخراسان .

خرسيدن

(
xorsidan
) ف ل . پ . پوسيدن و گنديدن .

خرش

(
xarc
) م . ع . خرشه خرشا ( از باب ضرب ) : خراشيد آن را . و خرش لعياله : كسب كرد براى عيال خود و طلب رزق نمود . و خرش البعير : چوب سركج بشتر زده كشيد آن را بسوى خود .

خرش

(
xarc
) و (
xarec
) ص . ع . رجل خرش : مرد كه خوابش نيايد . و كذلك رجل خرش .

خرش

(
xarac
) ا . ع . متاع فرومايهء خانه . ج : خروش .

خرش

(
xarac
) ا . پ . خر وحشى و گورخر .

خرش

(
xarec
) ا . پ . كسى كه از روى هزل و مسخرگى بر وى خنده كنند . و ريشخند و استهزا .

خرش

(
xoroc
) ا . پ . خروش و شور و غوغاى با گريه . و خار و خلاشه و سقط و افگندنى و به كار نيامدنى .

خرشا

(
xorc
) ا . پ . بلغت زند و پازند خورشيد و آفتاب .

خرشاء

(
xerc '
) ا . ع . پوست مار . و پوست بالائين بيضه كه تهى باشد . و هر چه تهى و دميده باشد . و پوست تنك كه بر شير فراهم آيد . و بلغم . و غبار .

خرشاد

(
xorc d
) ا . پ . بلغت زند و پازند خرشا و خورشيد و آفتاب .

خرشاف

(
xerc f
) ا . ع . زمين درشت از سنگ نرم كه مثل دندان باشد و در آن رفتن نتوانند . و شهرى بر ساحل بحرين بر ريگ نرم كه قدم در آن فرو رود .

خرشب

(
xorcob
) ا . ع . ضابط درشت خوى و دراز فربه .

خرشبة

(
xarcabat
) م . ع . خرشب عمله : خوب و نيكو نكرد كار را .

خرشة

(
xaracat
) ا . ع . مگس . و نام شخصى .

خرشته

(
xaracte
) ص . پ . خراميده و با ناز و سركشى رونده .

خرشته

(
xarecte
) ا . پ . سقف هلالى . و نوعى از سلاح .

خرشع

(
xarca '
) ع . ج . خرشعة .

خرشعة

(
xarcaat
) ا . ع . قلهء خرد از كوه . ج : خرشع و خراشع .

خرشفة

(
xarcafat
) ا . ع . جنبش . و آميختگى سخن . و زمين درشت از سنگ نرم كه مثل دندان باشد و در آن رفتن نتوانند .

خرشمة

(
xercammat
) ا . ع . زمين درشت و سخت .

خرشوم

(
xorcum
) ا . ع . بينى كوه بر وادى و يا بر زمين هموار . و كوه بزرگ . و زمين سخت و درشت .

خرشه

(
xarace
) ا و ص . پ . شلتاق و جنگ و خصومت و مجادلهء بىجا و بيموقع . و خراشيده و خراشيده شده .

خرشيد

(
xorcid
) ا . پ . خورشيد و آفتاب . و روشنى آفتاب .

خرشين

(
xarcin
) ا . پ . خرامش و جنبش و نوسان و لرزش . و طايفه‌اى از افغان كه ادعاى سيادت كنند .

خرص

(
xars
) م . ع . حرز كردن ميوه بر درخت و كشت بر زمين . و دروغ گفتن . و بتخمين و گمان سخن گفتن ( و الفعل من نصر ) . و خرص النهر : بست نهر را .

خرص

(
xars
) و (
xers
) و (
xors
) ا . ع . آن‌قدر سنان كه بالاى لوله باشد . و حلقه‌اى كه گرداگرد بن سنان است . و نيزه . ج : اخراص .

خرص

(
xers
) ا . ع . حاصل از حرز . يق : كم خرص ارضك . و شتر سخت و قوى . و نيزهء باريك و خرس و به اين معنى اخير معرب از فارسى است . و زنبيل و انبان . و ما يملك خرصا اى شيئا .