تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1345

مساهمون:

ص١٣٤٥

خرخر

(
xarxar
) ا . ع . آواز آب و باد . و آواز بال عقاب .

خرخر

(
xar - xar
) و (
xor - xor
) ا . پ . آواز و صداى گلو فشرده . و آوازى كه از بينى آدمى در هنگام خواب برآيد . و آواز گربه در خواب .

خرخر

(
xerxer
) ا . ع . ماده شتر بسيار شير . و مرد خوش خوراك و خوش پوشاك و خوش فراش .

خرخرا

(
xarxar
) ا . ع . خرخر و آواز نفس شخص خوابيده .

خرخرة

(
xarxarat
) م . ع . آواز گلوى خفته و خبه كرده .

خرخرة

(
xarxarat
) م . ع . آواز كردن پلنگ در خواب . و آواز كردن گربه .

خرخره

(
xar - xare
) ا . پ . شانهء اسب . و خرخره كردن اسب : تيمار كردن .

خرخرى

(
xerxeriyy
) و خرخرية (
xerxeriyyat
) ص . ع . ساق خرخرى و ساق خرخرية : ساق ضعيف و ناتوان .

خرخسه

(
xarxase
) ا . پ . ملواح و خروهه يعنى جانورى كه صياد بر كنار دام بندد تا جانوران ديگر بديدن آن فريب خورده در دام افتند .

خرخشت

(
xarxoct
) ا . پ . جائى كه انگور در آن ريزند و بفشرند تا شيرهء وى برآيد .

خرخشه

(
xarxece
) و (
xarxace
) ا . پ . هنگامه و غوغا . و مشت زدن پهلوانان بر يكديگر كه نوعى از كشتى باشد . و ستيزگى و مجادله و منازعهء بىجا و بىموقع . و منازعهء در باب منزل . و پريشانى و خلجان خاطر . و دانه و چينه .

خرخوب

(
xorxub
) ا . ع . ماده شتر بسيار شير كه شير وى بسرعت منقطع گردد .

خرخور

(
xarxur
) ا . ع . خرخر . و ماده شتر بسيار شير . و مرد خوش خوراك و خوش پوشاك و خوش فراش .

خرخيار

(
xar - xi r
) ا . پ . خيار چنبر و خيار شنگ .

خرخير

(
xarxir
) و خرخيز (
xarxiz
) ا . پ . نام شهرى از ختا كه مشك و جامهء ابريشمين از آنجا آورند .

خرد

(
xard
) و (
xarrad
) ا . پ . گل سياه لزح و چسبنده . و جاى باتلاق .

خرد

(
xord
) ص . پ . باريك . و دقيق . و كوچك و صغير و كم جثه . و جوان و اندك سال .

خرد

(
xarad
) ا . ع . درازى سكوت .

خرد

(
xarad
) م . ع . خرد خردا ( از باب سمع ) : ساكت شد . و خردت المراة : خريدة گشت آن زن .

خرد

(
xerad
) ا . پ . دريافت و فهم و عقل و ادراك و تدبير و فراست و هوش و دانش و زيركى . و بىخرد : بىدانش و بىشعور و بىادراك . و خرد در خبط بودن : نقصان در عقل بهم رسيدن و بيهوش و بىعقل شدن . و دندان خرد : دندان عقل .

خرد

(
xorod
) ع . ج . خرود .

خرد

(
xorod
) و (
xorrad
) ع . ج . خريد و خريدة .

خرداد

(
xord d
) ا . پ . ماه سيوم از سال شمسى كه ماه آخر بهار و بودن آفتاب در برج جوزا بود . و روز ششم از هر ماه شمسى و چون در روز ششم خرداد ماه نام روز و ماه يكى مىگردد آن روز را جشن گيرند و عيد كنند . و نام فرشتهء موكل بر آبهاى روان و درختان كه امور و مصالح خرداد ماه به دو تعلق دارد . و نام آتشكده‌اى بوده بسيار بزرگ و عالى .

خرداذى

(
xard ziyy
) ا . ع . مى و شراب .

خردپرست

(
xerad - parast
) ص . پ . كسى كه هماره پيروى از عقل و خرد مىكند و عاقل و خردمند .

خرد پرور

(
xerad - parvar
) ص . پ . كسى كه عقل و دانش مربى وى باشد .

خردپسند

(
xerad - pasand
) ص . پ . ممدوح و لايق ستايش و قابل تحسين .

خردپوش

(
xerad - puc
) ص . پ . پوشيده شدهء از عقل و عاقل .

خردپيشه

(
xerad - pice
) ص . پ . عاقل و خردمند .

خردتر

(
xord - tar
) ص . پ . كوچكتر .

خردخام

(
xord - x m
) ص . پ . نرم شده و ريز ريز شده .

خردخان

(
xord - x n
) ص . پ . پراكنده و منتشر و پاشيده و افشان .

خرددست

(
xord - dast
) ا . پ . مچ و شخص كيسه بر . و يك قسم بازى كودكان كه دستها را در هم مىكنند .

خردر

(
xar - dar
) ا . پ . غليواخ و زغن .

خر در گله

(
xar - dar - gale
) ا . پ . خرجسته و كسى كه از يك طايفه‌اى نباشد و خود را به آن بندد مانند سيد خر در گله . و جمهور .

خردسال

(
xord - s l
) ص . پ . كم سال و جوان و طفل .

خردسوز

(
xerad - suz
) ا . پ . نام آتشكده‌اى .

خردشتى

(
xar - dacti
) ا . پ . گورخر و خر صحرائى و وحشى .

خردق

(
xardaq
) ا . ع . - مأخوذ از پارسى - شوربا .

خردك

(
xordak
) ص . پ . خوش اندام و خوشنما و خوش خلق .

خردك نگرش

(
xordak - negarec
) ص . پ . خرد نگرش .