تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1337

مساهمون:

ص١٣٣٧

خدين

(
xadin
) ا . ع . يار و دوست و معشوق . ج . : اخدان .

خديو

(
xediv
) ا . ع . پادشاه و وزير و امير بزرگ . و خير خواه . و يگانهء عصر . و خداوندگار و رئيس و خداوند و مالك . و متمول . و يار و دوست و رفيق . و خديو مصر : امير مصر . و خديو هند : پادشاه هند .

خديور

(
xedivar
) ا . پ . خديو و شاهزاده . و شخص مسن محترم .

خديه

(
xedye
) ص . پ . مضاف در مقابل مطلق . و افزوده شده .

خذ

(
xoz
) ع . كلمهء امر از اخذ يعنى بگير .

خذء

(
xaz '
) م . ع . خذء له خذء و خذوء و خذاء ( از باب فتح و سمع ) : فروتنى نمود و منقاد شد او را .

خذء

(
xaza '
) ا . ع . ضعف نفس .

خذا

(
xaz
) م . ع . خذيت اذنه خذا ( از باب سمع ) : سست و كوفته گرديد گوش او و از بن كج شد بسوى روى و يكون فى الناس و الخيل و الحمر خلقة او حدثا .

خذا

(
xoz
) ا . پ . خدا . مر . خدا .

خذاء

(
xaz '
) م . ع . خذء خذء و خذوء و خذاء . مر . خذء .

خذاء

(
xaz '
) م . ع . سبكى و سستى شنوائى .

خذارق

(
xoz req
) ا . ع . آبى شور مر تازيان را كه هر كس خورد بسيار ريخ زند .

خذاريف

(
xaz rif
) ع . ج . خذروف . و خذاريف الهودج : تخته‌ها و چوبها كه هودج را بدان مربع گردانند . و تركت السيوف راسه خذاريف : يعنى پاره پاره كرد سر او را كه هر پاره‌اى بخذروف ماند .

خذاريم

(
xaz rim
) ص . ع . ثوب خذاريم : جامه‌هاى كهنه .

خذاق

(
xazz q
) ا . ع . ماهى كه گيسو ها مانند رشته دارد و چون آن را شكار كنند در آب مىريد . و از اعلام است .

خذامة

(
xoz mat
) ا . ع . قطعه و پاره .

خذانية

(
xoz niat
) ص . ع . جمل خذانية : شتر ستبر و چابك .

خذاوية

(
xoz viat
) ص . ع . اذن خذاوية : گوش سبك و سست شنوا .

خذراف

(
xezr f
) ع . ج . خذرافة .

خذرافة

(
xezr fat
) ا . ع . گياهى بهارى كه در تابستان خشك گردد . و نوعى از شوره گياه .

خذراق

(
xezr q
) ص . ع . رجل خذراق : مرد بسيار ريخ زننده .

خذرة

(
xozrat
) ا . ع . باد فر . و چرمى مدور كه كودكان ريسمان در آن كرده در كشاكش آرند تا از آن صدا برآيد .

خذرفة

(
xazrafat
) م . ع . بشتاب رفتن . و خذرف الاناء : پر كرد خنور را . و خذرف السيف : تيز كرد شمشير را . و خذرف فلانا بالسيف : بريد بشمشير دست و پاى فلان را . و خذرف الابل : سنگريزه‌ها انداختند شتران بسپل خود از شتاب روى .

خذرقة

(
xazraqat
) م . ع . ريخ زدن .

خذرنق

(
xazarnaq
) عنكبوت و عنكبوت كلان . و نره .

خذرنوه

(
xazarnuh
) ا . پ . عنكبوت كلان . و نره .

خذروف

(
xozruf
) ا . ع . بادفر كه بازيچهء كودكان از چرم مدور باشد . ج : خذاريف . و شتابرو و تيزرو . و گلهء شتران . و شتر جدا شدهء از گله . و برق درخشندهء در ابر كه از ابر جدا شود و گل كه طفلان خمير كرده مانند كره سازند و بدان بازى كنند . و هر چيزى كه پراكنده شود از چيزى . مر . خذاريف .

خذع

(
xaz '
) م . ع . بريدن و ريزه ريزه كردن هر چيزى كه صلابت ندارد . ( و الفعل من فتح ) . و خذع اللحم : بريد و ريزه ريزه كرد آن گوشت را .

خذع

(
xeza '
) ص . ع . ذهبوا خذع مذع ( مبنيين على الفتح ) : رفتند پراكنده و متفرق .

خذعبة

(
xaz'abat
) م . ع . خذعبه خذعبة : بريد آن را .

خذعل

(
xez'el
) ا . ع . زن گول . و فوطهء چرمين كه زنان حايض و دختران پوشند .

خذعلة

(
xaz'alat
) م . ع . نوعى از رفتن بر روى زمين . و بريدن خيار و كدو و مانند آن ريزه ريزه .

خذعوبة

(
xoz'ubat
) ا . ع . پاره‌اى از كدو و از خيار و از پيه .

خذعولة

(
xoz'ulat
) ا . ع . پاره‌اى از كدو و از خيار .

خذف

(
xazf
) م . ع . سنگريزه و خستهء خرما و مانند آن انداختن بانگشتان و يا به چوب ( و الفعل من ضرب ) .

خذفان

(
xazaf n
) ا . ع . نوعى از رفتار شتر .

خذق

(
xazq
) ا . ع . سرگين .

خذق

(
xazq
) م . ع . خذق الطائر خذقا ( از باب نصر و ضرب ) : پيخال كرد آن مرغ . و يا خذق مخصوص است به پيخال كردن باز . و خذق الدابة : خلانيد آهن و مانند آن ستور را تا تيز رود . و نيز خذق : ريدن ماهى خذاق .

خذل

(
xzal
) و خذلان (
xezl n
) م . ع . خذله و عنه خذلا و خذلانا :