تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1340

مساهمون:

ص١٣٤٠
كنيد و اين كلمه را در بازى خريج گويند . مر . خريج .

خراج

(
xarr j
) ص . ع . رجل خراج ولاج : مرد بسيار زيرك و حيله‌گر .

خراج

(
xarr j
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه بسيار خرج كند و مرد كريم و با دهش .

خراجة

(
xar jat
) م . ع . خرجت المراة فلانة خراجة ( از باب كرم ) : بسيار خروج شد فلان زن ، و اين را در تعجب گويند .

خراج گزار

(
xer j - goz r
) ص . پ . باج گزار و ماليات بده و اهل ذمه .

خراجى

(
xer ji
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بخراج يعنى مالياتى .

خراخر

(
xar xar
) ا . پ . صدا و آوازى كه از گلوى مردم خفته و گلو فشرده برآيد .

خراد

(
xar d
) ا . پ . غليواج و زغن .

خراد

(
xar d
) و (
xarr d
) ا . پ . پادشاهى كه بفضل و دانش مشهور بوده . و نام پهلوانى ايرانى .

خراد

(
xarr d
) ا . پ . - مأخوذ از خراط تازى و بمعنى آن .

خرادمهر

(
xarr d - mehr
) ا . پ . نام آتشكده‌اى در زمان بابك .

خرادى

(
xar di
) ا . پ . - مأخوذ از خراطى و بمعنى آن .

خراديل

(
xar dil
) ص . ع . لحم خراديل : گوشت بريدهء پاره پاره .

خرار

(
xer r
) ع . ج . خرارة (
xarr rat
) .

خرار

(
xarr r
) ص . ع . بسيار روان آواز كن .

خرارت

(
xar ret
) ع . ج . خريت .

خرارة

(
xarr rat
) ا . ع . باد فرنگ كه چوبى است مدور و بر آن ريسمان بندند و در كشاكش آرند تا از آن صدا برآيد . و مرغى بزرگتر از وركاك . ج : خرار .

خرارة

(
xarr rat
) ص . ع . مؤنث خرار . و عين خرارة : چشمهء روان آواز كن .

خرارق

(
xar req
) ع . ج . خرق . (
xorraq
) .

خراروش

(
xar ruc
) ا . پ . خلالوش .

خراره

(
xar re
) ا . پ . آوازى كه بسبب گريهء بسيار از گلو برآيد . و صداى آبى كه از جاى بلندى فرو ريزد .

خراز

(
xarr z
) ا . ع . دوزندهء درز موزه و جز آن .

خرازة

(
xer zat
) ا . ع . موزه دوزى و مشك دوزى .

خرازه

(
xar ze
) ا . پ . خرزه و آلت تناسل و نره .

خرازى

(
xarr zi
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - مهره‌هاى در رشته كشيده شده . و خرازى فروش : خرده فروش و آنكه مهره‌هاى در رشته كشيده را مىفروشد .

خراس

(
xar s
) ا . پ . آسياى بزرگى كه با چاروا گردانند نه با آب . و خراس خراب و يا خراس خسيسان : كنايه از آسمان .

خراس

(
xarr s
) ا . ع . خم فروش و خم‌گر .

خراسان

(
xor s n
) ا . پ . مشرق . و مملكت وسيع و عمده‌اى كه در قديم آن را باختريان مىناميدند و در شمال رود جيحون واقع شده و پايتخت قديم آن مملكت شهر باختر بوده كه ببلخ معروف است . و نام نوائى از موسيقى .

خراسانى

(
xor s ni
) ا و ص . پ . منسوب بخراسان . و آفتاب . و نام طعامى .

خراسانى

(
xor s niyy
) ص . ع . منسوب بخراسان .

خراسبان

(
xar s - b n
) ا . پ . مالك و و خداوند خراس .

خراستر

(
xar star
) ا . پ . جانوران موذى مانند مار و كژدم و زنبور و مورچه .

خراسنى

(
xor saniyy
) ص . ع . خراسانى .

خراسى

(
xor si
) ص . پ . خراسانى .

خرآسيا

(
xar - si
) ا . پ . آسيائى كه با خر مىگردد و خرآس .

خراش

(
xar c
) ا و ص . پ . هر چيز شكافته و دريده . و تلف . و ريش . و خراب و نابكار و بىفايده و از كار افتاده و سقط شده و رخنه كرده . و ميوهء خف زده و پوسيده . و هر چيز پوست كنده شده . و فرومايه . و در حالت تركيب بمعنى نافذ . و گذر . و حك و محو . و شكاف با ناخن و خار و جز آن . و دلخراش : هر چيز كه در دل نفوذ كند و از آن بگذرد .

خراش

(
xer c
) ا . ع . داغى مر شتر را كه دراز باشد . و از اعلام است . و كلب خراش : سگ برانگيخته شدهء براى جنگ با سگ ديگر .

خراش

(
xor c
) ا . ع . داغ .

خراشانيدن

(
xar c nidan
) ف م . پ . خراشيدن كنانيدن و فرمودن .

خراشة

(
xor cat
) ا . ع . حق اندك . يق : لى عنده خراشة . و آنچه بيفتد از چيزى چون آن را بآهن و جز آن بخراشند .

خراشش

(
xar cec
) پ . م ح . خراشيدن .

خراشع

(
xar ce '
) ع . ج . خرشعة .

خراشه

(
xar ce
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنچه از خراشيدن چيزى بريزد .

خراشى

(
xar ciyy
) ا . ع . بلغم . و خلط سينه . و خدو . يق : القى من صدره خراشى : انداخت از سينهء خود بلغم .