تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1334

مساهمون:

ص١٣٣٤

خداوندى

(
xod vandi
) ا . پ . مالكيت و رياست و آقائى .

خدا همتى

(
xod - hemmati
) ا . پ . اشتياق بديندارى .

خداى

(
xod y
) ا . پ . خدا و إله و اللّه .

خدايا

(
xod y
) پ . كلمهء ندا يعنى اى خداى و اللهم .

خداى بر تو

(
xod y - bar - to
) پ . كلمهء قسم مانند تو و خدا .

خداى تعالى

(
xod y - ta l
) ا . پ . خداوند عالم جل شانه .

خداى را

(
xod y - r
) پ . كلمهء تعليل يعنى از براى خدا مانند خدا را .

خدايع

(
xad e '
) و (
xad ye '
) ع . ج . خديعة .

خدايگان

(
xod yag n
) پ . بزرگ و پادشاه بزرگ . و خداوندگار و صاحب بزرگ .

خدايگانى

(
xod yag ni
) ا و ص . پ . بزرگوار و صاحب بزرگ . و منسوب به خدايگان .

خدائى

(
xod 'i
) ا و ص . پ . الوهيت . و ربانى و الهى . و غيب گوئى . و احترامى كه سزاوار خدا باشد .

خدائيان

(
xod 'i n
) ا . پ . پيروان خدا داد .

خدائى رحم

(
xod 'i - rahm
) ا . پ . يك نوع غذائى كه بدرويشان دهند در انجام نذر .

خدائى فروشان

(
xod 'i - feruc n
) ا . پ . خدا فروشان و رياكاران .

خدب

(
xadb
) م . ع . خدبه بالسيف خدبا ( از باب ضرب ) : زد آن را بشمشير و شكافت پوست و گوشت نه استخوان را . و خدب فلان : دروغ گفت فلان . و خدبت الحية فلانا : گزيد آن مار فلان را .

خدب

(
xadb
) ا . ع . دوشيدن و حلب بسيار . قال فى المعيار ان اراد بالحلب المصدر فالخدب مصدر و الفعل كنصر و ان اراد بالحلب اللبن المحلوب فالخدب اسم .

خدب

(
xadab
) ا . ع . گولى . و شتاب زدگى . و درازى . يق : فى اسنانه خدب اى طول .

خدب

(
xadab
) ا . ع . خدب خدبا ( از باب سمع ) : شتاب زده و گول گرديد . و خدب اللسان و غيره : دراز گرديد زبان و جز آن . و خدب الرجل : دراز گرديد آن مرد . و خدب فلان : خود سر گرديد فلان .

خدب

(
xadeb
) ص . ع . احمق . و شتابكار . و دراز . و سيف خدب : شمشير برنده .

خدب

(
xeddab
) ا . ع . مرد پير و بزرگ . و ستبر از شتر مرغ و جز آن . و شتر قوى و سخت .

خدباء

(
xadb '
) ص . ع . مونث اخدب - يعنى زن احمق و دراز و شتابكار و خودسر و خود راى . و ضربة خدباء : ضربه‌اى كه تا جوف رسيده باشد . و حربة خدباء : حربهء بسيار بران كه زخم را فراخ كند . و درع خدباء : زره فراخ و زره نرم .

خدبات

(
xadab t
) و (
xadeb t
) ص . ع . وقعوا فى وداى خدبات : يعنى افتادند در وادى هلاك . و خروج از قصد . و كذلك وادى خدبات .

خدبة

(
xadebat
) ص . ع . حربة خدبة : حربهء بسيار بران كه زخم را فراخ كند . و امراة خدبة : زن احمق و دراز و شتابكار و خودسر و خود راى .

خدبة

(
xeddabat
) ص . ع . مونث خدب در همهء معانى .

خدة

(
xoddat
) ا . ع . رخسار و گونه ( و هما خدتان ) . و گودراز در زمين . ج : خدد .

خدتان

(
xoddat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو گونه .

خدخد

(
xod - xod
) و (
xodaxed
) ا . ع . يك نوع كرمى .

خدد

(
xodad
) ع . ج . خدة .

خدر

(
xadr
) م . ع . خدر الاسد خدرا ( از باب نصر ) : لازم گرفت شير خانه يا بيشهء خود را . و نيز خدر : مقيم بودن دختر در خدر . و مرد در جاى و اهل خود . و پس ماندن آهو از گله . و سرگشته شدن .

خدر

(
xedr
) ا . ع . پرده‌اى براى دختران در گوشهء خانه . و هر آنچه بديدن نيايد از خانه و جز آن . ج : خدور و اخدار . و ج . ج : اخادير . و چوبها كه بجامه دركشيده بر پالان شتر نصب كنند . و بيشهء شير .

خدر

(
xadar
) م . ع . خدر العضو خدرا ( از باب سمع ) : سست گرديد آن عضو و بخواب رفت . و خدرت العين : سست و گران شد چشم از خاشاكى كه در آن افتاده بود . و خدر فلان : كسل و كاهل گرديد فلان . و خدر الحر و البرد : سخت شد گرما و سرما .

خدر

(
xadar
) و (
xedar
) ا . ع . تاريكى شب و باران .

خدر

(
xadar
) و (
xader
) و (
xador
) ا . ع . شب تاريك .

خدر

(
xader
) ص . ع . عضو خدر : عضو سست و بخواب رفته كه قادر بر حركت نباشد . و ليل خدر : شب تاريك . و يوم خدر : روز نمناك .

خدرة

(
xadrat
) ا . ع . از اعلام است .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1334 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )