خرء
(
xar '
) م . ع . خرئ خرء و خراءة و خراءة و خروءة ( از باب سمع ) : ريد و پليدى انداخت .
خرء
(
xor '
) ا . ع . پليدى مردم و ستور و جز آن . ج : خروء و خران .
خرا
(
xer
) ص . پ . مشتق از خريدن بمعنى خريد .
خراء
(
xer '
) ا . ع . اسم است ريدن را . و يا جمع خرء است .
خراءة
(
xer at
) ا . ع . اسم است ريدن را .
خراءة
(
xer at
) و (
xar at
) م . ع .
خرئ خرء و خراءة و خراءة . مر . خرء .
خراب
(
xar b
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ويران - مقابل آباد - . و تباه و نابود و ضايع و پايمال و منهدم و مهجور و مخروب و تاخت و تاراج شده و تباه شده و فاسد شده . و نشست و مست و لا يعقل و مست و بى خود از شراب . و شرير و فاسد . و خوار و ذليل و خراب شدن : ويران شدن و پايمال گشتن . و تاراج شدن . و خراب كردن : ويران كردن و پايمال كردن و نابود كردن . و زيان كردن و ضرر رسانيدن و تباه كردن و پژمرده كردن و فاسد نمودن .
خراب
(
xar b
) ص . ع . ويران . ج :
اخربة و خرب .
خراب
(
xar b
) م . ع . خرب خرابا ( از باب سمع ) : ويران شد .
خراب
(
xer b
) ع . ج . خرب .
خراب
(
xorr b
) ع . ج . خارب .
خراب آباد
(
xar b - b d
) ا . پ .
گيتى و جهان و اين عالم .
خرابابه
(
xor b be
) ا . پ . آبى كه آهسته از ميان خندق و يا ساحل و يا پشته جارى گردد و قطره قطره درآيد .
خرابات
(
xar b t
) ا . پ . شراب خانه و بوزه خانه و قمار خانه و مانند آن .
خراباتى
(
xar b ti
) ا و ص . پ . كسى كه در خرابات و مىخانه تردد كند و اهل خرابات باشد . و مردم بىسر و سامان .
خراب باطن
(
xar b - b ten
) ص .
پ . بد نهاد .
خرابة
(
xer bat
) و (
xar bat
) م .
ع . خرب بابل فلان خرابة و خرابة و خربا و خروبا ( از باب نصر ) :
دزديد شتر فلان را .
خرابة
(
xor bat
) ا . ع . رسن از پوست درخت . و سنگى پهن كه در آن سوراخ كرده رسن استوار كنند .
خرابة
(
xor bat
) و (
xarr bat
) و (
xorr bat
) ا . ع . مغاكچهء سرين . و سوراخ سوزن .
خرابة
(
xerr bat
) ا . ع . طرف بينى .
خرابة
(
xorr bat
) ع . ج . خارب .
خرابتان
(
xerr bat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو طرف بينى از راست و چپ .
خراب خسته
(
xar b - xaste
) ص .
پ . مخروبه و خراب شده .
خرابص
(
xar bes
) ع . ج . خربصة و خربصة .
خرابل
(
xar bel
) ع . ج . خرنبل .
خرابه
(
xar be
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ويرانه و جاى آباد كه ويران شده باشد . و آثار و نشانههائى كه علامت آبادانى جائى بود . و ملك غنيم .
خرابه
(
xor be
) ا . پ . آبى كه از استخر و تالاب تراوش كند و جوئى كه از استخر بجهة زراعت كنند . و نام بيخى .
خرابها
(
xar bah
) ا . پ . ويرانيها .
ج . خرابه .
خرابى
(
xar bi
) ا . پ . ويرانى . و زيان و ضرر . و تاخت و تاراج . و تباهى و فساد .
خراة
(
xar t
) ا . ع . نام يكى از دو ستارهء زبرة الاسد .
خرات
(
xor t
) ع . ج . خروة (
xorvat
) .
خراتان
(
xar t ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو ستارهء روشن در دوش اسد كه آنها را زبرة الاسد گويند .
خراتگين
(
xar tagin
) ا . پ . نوعى از سلاح جنگ كه پوشند و در بركنند .
خراتين
(
xar tin
) ا . پ . كرمى كه در ميان گل نرم توليد مىگردد و اين كلمه مركب است از دو لفظ خر و آتين يعنى در گل بهم رسيده .
خراج
(
xar j
) و (
xor j
) ا . ع . باج .
ج : اخرجة . و قوله صلى اللّه عليه و آله :
الخراج بالضمان يعنى مكسوبهء غلام براى مشترى است بدان جهة غلام در ضمان اوست و صورتش آنست كه شخصى غلامى خريد كرده مدتى به كار تجارت دارد و بعد از آن در وى عيبى بيند كه فروشنده بر وى پنهان كرده در اين صورت مشترى را رد غلام است بر بايع و بر بايع رد ثمن بر مشترى و مكسوبهء غلام براى مشترى حلال است بدانجهت كه غلام در ضمان مشترى بود اگر هلاك شدى از مال مشترى هلاك شدى .
خراج
(
xer j
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - محصول زمين . و باج و جبا و چندا و هز و آنچه را كه پادشاه و حاكم از رعايا گيرند .
و گفتهاند كه خراج آن چيزى است كه از حاصل مزروعات گيرند و باج آن چيزى است كه جهة حق صيانت و حفاظت از سوداگران گيرند .
و خراج سر : پول سرى و پولى كه در سرشمارى از رعايا گيرند . و جزيه . و خراج مال : ماليات ديوان . و خراج مصر : بوسه . و قند و نبات و شكر .
خراج
(
xor j
) ا . ع . ريش . و دميدگى بر روى پوست .
خراج
(
xar je
) ع . كلمهء فعل يعنى بيرون