تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1331

مساهمون:

ص١٣٣١

خجاء

(
xaj '
) م . ع . خجاء خجاء ( از باب سمع ) : شرم كرد . و خجا فلان : فحش گفت فلان .

خجاة

(
xaj t
) ا . ع . پليدى و ناكسى . ج : خجا . و ما هو الا خجاة من الخجى : نيست او مگر پليد و ناكس .

خجأة

(
xojaat
) ا . ع . بسيار جماع از مردم . و زن خواهندهء جماع . و مرد فربه گران و گول .

خجاجة

(
xajj jat
) ص . ع . رجل خجاجة : مرد گول نادان .

خجاره

(
xaj re
) و (
xoj re
) ا . پ . اندك و كم و قليل . و تمسخر و مسخرگى .

خجاف

(
xej f
) ع . ج . خجيف .

خجالت

(
xej lat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شرم و شرمسارى و شرمندگى و چكس و كها و سرگشتگى و حيا . و خجالت دادن : شرمسار و منفعل كردن . و خجالت بردن : شرمگين شدن . و خجالت كشيدن : شرمگين شدن و چكسيدن .

خجاليدن

(
xej lidan
) ف م . پ . در برگرفتن و در آغوش گرفتن و بغل‌گيرى كردن و در كنار گرفتن . و محاصره كردن .

خجام

(
xej m
) ا . ع . زن فراخ كس .

خجاو

(
xoj v
) ا . پ . آواز و صداى هر چيز .

خجت

(
xajt
) و (
xojt
) ا . پ . مستى . و شهوت و هواى نفس .

خجج

(
xajaj
) ا . پ . چينه‌دان مرغان .

خجچ

(
xajc
) و (
xojc
) ا . پ . ورم و آماسى كه در گلو بهم رسد . و خجش نيز گويند .

خجخاجة

(
xajx jat
) ص . ع . رجل خجخاجة : مرد گول نادان .

خجخجة

(
xajxajat
) م . ع . گرفته حال گشتن از بيم . و سر دركش شدن و پنهان گرديدن . و باد سخت جستن . و به زودى نشانيدن شتر را . و نهان داشتن انديشهء خويش . و گائيدن .

خجداش

(
xojd c
) ا . ع . مأخوذ از خواجه تاش فارسى و بمعنى آن .

خجر

(
xajar
) ا . ع . بدبوئى سرفه .

خجر

(
xejjer
) ا . ع . بسيار خوار بد دل . ج : خجرون .

خجرون

(
xejjeruna
) ع . ج . خجر .

خجست

(
xojast
) ا . پ . نام نوائى از موسيقى كه خجسته نيز گويند .

خجستگى

(
xojastagi
) ا . پ . ميمنت و سعادت و نيك بختى و مباركى .

خجسته

(
xojaste
) ا و ص . پ . مبارك و ميمون و با ميمنت و با سعادت و نيك و كامران و خوش و فيروز و فرخ و بختيار و سعادتمند و برومند و مسعود . و گل هميشه بهار . و اسم خاص زنان . و نام نوائى از موسيقى .

خجستة اختر

(
xojaste - axtar
) ص . پ . نيك اختر و نيك بخت .

خجسته پى

(
xojaste - pay
) ص . پ . خوش خبر . و هر چه موجب خوشى و خرمى باشد .

خجسته راى

(
xojaste - r y
) ا . پ . نام وزيرى .

خجسته طالع

(
xojaste - t le '
) ص . پ . نيك بخت .

خجسته فرجام

(
xojaste - farj m
) ص . پ . هر چه عاقبت آن بخير و خوبى باشد و آنچه سرانجام وى نيكو بود .

خجش

(
xajc
) ا . پ . خجچ و آماس و و ورمى كه در گلوى آدمى بهم رسد و بدون سرخى و بىدرد باشد و روز بروز بزرگتر گردد و به زبان علمى مردمان فرنگ گواتر گويند .

خجف

(
xajf
) ع . خفت و سبكى . و تكبر .

خجك

(
xajak
) ا . پ . نقطه و نشانى كه با سر چوب و يا بانگشت در زمين گذارند . و لكه و داغ و نقطه و خال . و لكه و خال سفيدى كه در چشم افتد بواسطه آب مرواريد . و گزيدگى كيك .

خجك‌دار

(
xajak - d r
) ص . پ . لكه دار و داغدار .

خجكول

(
xajkul
) ا . پ . گدا . و كاسهء گدايان . و كجلول و كشكول .

خجل

(
xajal
) ا . ع . كسل و تباهى . و سرگشتگى و بيخودى از شرم . و بسيار شكافتگى دامان پيراهن و زير دامان آن .

خجل

(
xajal
) م . ع . خجل خجلا ( از باب سمع ) : شرمگين شد و سرگشته و بىخود گرديد از شرم . و خجل البعير : در وحل فروماند شتر . و خجل بالحمل : گران گشت بار به روى . و خجل النبت : دراز و پيچيده گشت گياه . و نيز خجل : خدوك شدن در كار بر كسى و ندانستن بيرون شد از آن . و فيريدن از نعمت . و بستوه آمدن و سستى كردن از جستجوى رزق .

خجل

(
xajal
) ا و ص . ع . مرد شرمگين . و جامهء كهنه و فراخ دراز . و گياه دراز گرديده . و جل جنبان بر اسب . و واد خجل : وادى بسيار گياه و پيچيده گياه .

خجل

(
xajel
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - شرمگين و شرمنده و صاحب حيا .

خجلت

(
xejlat
) ا . پ . مأخوذ از تازى - شرمندگى و شرمسارى و چكس .

خجلت زده

(
xejlat - zade
) ص . پ . شرمسار .

خجلت‌كش

(
xejlat - kac
) ص . پ . بسيار شرمگين .