تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1330

مساهمون:

ص١٣٣٠

خثارم

(
xos rem
) ا . ع . مرد فال گيرندهء از هر چيزى . و مرد ستبر لب .

خثة

(
xossat
) و (
xassat
) ا . ع . مشتى چوب ريزه كه آتش در آن كرده افروزند .

خثة

(
xossat
) ا . ع . پشكل نرم . و گل كه با پشكل و سرگين سرشته بر پستان ناقه بندند تا آسيبى از پستان بند به آن نرسد .

خثر

(
xasr
) م . ع . خثر اللبن خثرا و خثورا و خثارة و خثورة و خثرانا ( از باب نصر و كرم و سمع ) : دفزك شد آن شير و چغرات گشت . و خثرت نفسه خثرا : ( از باب نصر ) : شوريده دل و تباه عقل گرديد .

خثر

(
xasar
) م . ع . خثر الرجل خثرا ( از باب سمع ) : شرم كرد آن مرد . و خثر فلان : در خانه ماند فلان و با قوم جهة آوردن آذوقه بيرون نرفت .

خثراء

(
xasr '
) ا . ع . قوم خثراء الانفس : مردم آميختهء از هر جنس .

خثران

(
xasar n
) م . ع . خثر خثرا و خثرانا . مر . خثر .

خثران

(
xasar n
) ا . ع . دفزكى و هنگفتى شير .

خثرمة

(
xasramat
) م . ع . خثرم الرجل خثرمة : بىوقوف گرديد آن مرد در كردن كار و نتوانست .

خثرمة

(
xesremat
) ا . ع . سر بينى و طرف آن . و مغاكچهء لب زبرين - لغتى است در حثرمة ( بحاى مهمله ) . و سكوت از ترس .

خثرى

(
xasr
) ا . ع . قوم خثرى الانفس : مردم بهم آميختهء از هر جنس

خثعلة

(
xas'alat
) م . ع . خثعل الرجل خثعلة : آهستگى كرد آن مرد در رفتن .

خثعم

(
xas'am
) ا . ع . شير بيشه . و نام كوهى . و نام شتر نرى .

خثعمة

(
xas'amat
) ص . ع . عنز خثعمة : ماده بز سرخ . و لا يقال للنعجة .

خثعمة

(
xas'amat
) ا . ع . آلوده شدن بدن به خون . و آنكه مردم جمع شده جزور را ذبح كنند و بخورند و در خون آن خوشبوى آميخته دست فرو برند و با هم عهد و پيمان بندند كه در يارى يكديگر كوتاهى نكنند .

خثعمى

(
xas'amiyy
) ص . ع . ساكن در كوه خثعم . ج : خثعميون .

خثعميون

(
xas'amiyyuna
) ع . ج . خثعمى .

خثلات

(
xasl t
) و (
xasal t
) ع . ج . خثلة و خثلة .

خثلة

(
xasl t
) ا . ع . زن كلان شكم .

خثلة

(
xaslat
) و (
xasalat
) ا . ع . خثلة البطن : ميان ناف و زهار و كذلك خثلة البطن . ج : خثلات و خثلات .

خثلمة

(
xaslamat
) م . ع . آميخته شدن . و پنهان گرفتن چيزى را .

خثم

(
xasm
) م . ع . خثم انفه خثما ( از باب نصر ) : كوفت بينى آن را .

خثم

(
xosm
) ع . ج . اخثم و خثماء .

خثم

(
xasam
) ا . ع . پهناى بينى و ستبرى آن . و پهناى سرگوش و مانند آن .

خثم

(
xasam
) م . ع . خثم خثما ( از باب سمع ) : پهن بينى و ستبر بينى شد و پهن گرديد سر گوش او . و خثم العول : پهن گشت كلنگ . و خثمت اخلاف - الناقة : بند گرديد سوراخهاى پستان آن ماده شتر .

خثم

(
xasem
) ص . ع . بزرگ و ستبر بينى . و بزرگ و ستبر گوش .

خثماء

(
xasm '
) ص . ع . مؤنث اخثم آنكه بينى وى پهن و ستبر باشد و آنكه سرگوش وى پهن بود . ج : خثم (
xosm
) .

خثماء

(
xasm '
) ا . ع . ناقه‌اى كه سپل آن گرد و خرد باشد . و موضعى .

خثمة

(
xosmat
) ا . ع . كوتاهى بينى گاو .

خثو

(
xasv
) ا . ع . اسفل شكم كه فرو هشته باشد .

خثواء

(
xasv '
) ص . ع . امراة خثواء : زنى كه اسفل شكم وى فروهشته بود و لا يقال للرجل اخثى .

خثور

(
xosur
) و خثورة (
xosurat
) م . ع . خثر خثرا و خثورا و خثورة و خثرانا : مر . خثر .

خثى

(
xasy
) م . ع . خثى البقر خثيا ( از باب ضرب ) : سرگين انداخت آن گاو . و كذلك خثى الفيل .

خثى

(
xesy
) ا . ع . سرگين گاو . و پيل . ج : اخثاء و خثى (
xasiyy
) و (
xosiyy
) .

خثى

(
xasiyy
) و (
xosiyy
) ع . ج . خثى .

خثير

(
xasir
) ع . واحد خثراء و واحد خثرى .

خثيم

(
xasim
) ا . ع . فرج زن كه بلند و درشت باشد .

خج

(
xaj
) پ . كلمهء امر از خجيدن يعنى كوشش كن و جهد نما و زور كن و فراهم آور .

خج

(
xajj
) م . ع . دفع كردن . و شكافتن و كج جستن باد . و گائيدن . و ريخ زدن . و خاك برانگيختن ( و الفعل من ضرب ) .

خجا

(
xaj
) ع . ج . خجاة .

خجء

(
xaj '
) م . ع . خجاءه خجأ ( از باب فتح ) : زد آن را . و خجاء الليل : درآمد شب و منقطع شد . و خجأ المراة : گائيد آن زن را . و نيز خجاء : پنهان به خانه درآمدن .