حلة
(
hellat
) ا . ع . گروهى از مردم كه به جائى فرود آمده باشند . و نوعى از فرود آمدن .
و جماعت خانههاى مردم و يا صد خانه . و مجلس و جاى اجتماع مردم . ج : حلال و حلل .
و درختى خاردار كه شتران آن را برغبت خورند .
و پارهاى از بوريا . و منزل و جاى .
حلة
(
hellat
) م . ع . حل الهدى حلة و حلولا ( از باب ضرب ) : هدى به جائى رسيد كه كشتن وى آنجا روا بود .
و حلت المراة : بيرون آمد زن از عده .
حلة
(
hollat
) ا . ع . ازار و ردا از بردهاى يمانى باشد و يا غير آن . و سلاح .
ج : حلل و حلال .
حلت
(
halt
) م . ع . حلت راسه حلتا ( از باب ضرب ) : سترد موى سر را .
و حلت بسلحه : ريغ زد . و حلت دينه :
ادا كرد وام را . و حلت الصوف : دور كرد موى پشم را . و حلت فلانا درهما :
داد فلان را درم . و حلته ماة سوط : زد او را صد تازيانه . و نيز حلت : لازم گرفتن پشت اسب .
حلتب
(
haltab
) ا . ع . لقب بخيلان است .
حلتيت
(
heltit
) و حلتيث (
heltis
) ا .
ع . انغوزه .
حلج
(
halj
) م . ع . حلج القطن حلجا ( از باب نصر و ضرب ) : پنبه بيرون كرد از پنبه دانه . و حلج القوم ليلتهم :
رفتند قوم همه شب را . و حلج الديك :
بال گشاد خروس و رفت نزد ماكيان براى جفت شدن . و حلج الخبزة : گرد ساخت نان را . و نيز حلج : زدن . و تيز دادن . و رفتن اندك اندك . و شتافتن .
حلج
(
holoj
) ص . ع . قوم حلج :
گروه بسيار خورنده .
حلجة
(
haljat
) ا . ع . مسافت . يق :
بيننا و بينهم حلجة بعيدة .
حلجز
(
haljaz
) ا . ع . تنگدل بخيل .
حلحل
(
helhel
) ا . پ . پياز دشتى .
حلحلة
(
halhalat
) م . ع . حلحل بالابل : حل حل گفت شتران را و راند .
و حلحلهم حلحلة : جنبانيد ايشان را و از جاى و دور كرد .
حلدارى
(
hald ri
) ا . پ . انجمن رخصت و اجازهء عروسى . و اجازه و رخصت .
حلز
(
halz
) م . ع . حلز العود حلزا ( از باب نصر ) : پوست بركند از چوب .
و كذلك حلز الاديم .
حلز
(
hellaz
) ا . ع . مرد بد خوى .
و مرد بخيل . و مرد كوتاه . و جغد . و نام گياهى .
حلزة
(
halezat
) ص . ع . كبد حلزة :
كبد ريش شده و دردناك .
حلزة
(
hellazat
) ا . ع . مؤنث حلز در همهء معانى . و يك نوع كرمى . و از اعلام است .
حلزون
(
halazun
) ا . ع . كرمى كه در رمث افتد . و نوعى از صدف مأكول .
حلزون
(
halzun
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوعى از صدف كه چسبنده نيز گويند .
حلس
(
hals
) م . ع . حلس البعير حلسا ( از باب ضرب ) : پوشانيد مر آن شتر را از حلس . و حلس السماء : هميشه باريد آسمان . و نيز حلس : گرفتن مصدق نقد را بجاى فريضه .
حلس
(
hals
) و (
hels
) ا . ع . عهد و پيمان .
حلس
(
hels
) ا . ع . مهتر مردم . و ام حلس : ماده خر . و هو حلس بيته : او نمىگذارد خانه را و هميشه در خانه است .
حلس
(
hels
) و (
halas
) ا . ع . گليم ستبر كه بر پشت شتر در زير بردعه نهند . و نيز گليم و يا چيزى مانند آن كه در زير فرش هاى فاخر فگنند . ج : احلاس و حلوس و حلسة .
حلس
(
hels
) و (
hales
) ا . ع . تير چهارم قمار .
حلس
(
hols
) ع . ج . احلس و حلساء .
حلس
(
halas
) ا . ع . مخالف بودن رنگ جاى حلس از شتر با رنگ ساير بدن آن .
حلس
(
halas
) م . ع . حلس فى الامر حلسا ( از باب سمع ) : چسبيد به آن كار و لازم گرفت آن را . و كذلك حلس به .
حلس
(
hales
) ا . ع . دلاور و حريص .
حلساء
(
hals '
) ص . ع . مؤنث احلس - يعنى گوسپند مادهاى كه موهاى پشت وى سياه و آميختهء با موى سرخ باشد . و ماده شترى كه رنگ موضع حلس از آن غير از رنگ ساير بدنش بود . ج : حلس .
حلسة
(
holsat
) ا . ع . سرخى مايل بسياهى .
حلسة
(
helasat
) ع . ج . حلس (
hels
) و (
halas
) .
حلسم
(
helsamm
) ص . ع . آزناك و حريص .
حلط
(
halt
) م . ع . سوگند ياد كردن .
و ستيهيدن . و خشم گرفتن . و شتابى كردن در كار ( و الفعل من نصر ) .
حلط
(
halat
) م . ع . خشم گرفتن . و شتابى كردن در كار ( و الفعل من سمع ) .
حلف
(
half
) و (
helf
) و (
halef
) م .
ع . حلف حلفا و حلفا و حلفا و محلوفا و محلوفة ( از باب ضرب ) : سوگند خورد .
و يق : لا و محلوفائه و محلوفا بالله يعنى سوگند مىخورم . و حلفت به عنقاء مغرب : مثل يضرب لمن يئس منه .