تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1251

مساهمون:

ص١٢٥١
سنگريزه .

حصحصة

(
hashasat
) م . ع . پيدا شدن حق از باطل . و جنبانيدن چيزى در چيزى تا استوار شود . و شتافتن در رفتن . و كاويدن خاك را چپ و راست . و الحاح كردن به كسى . و دو زانو نهادن شتر براى برخاستن . و رفتن بندى . و جنبانيدن چيزى و برگردانيدن آن در دست . و حصحص بالعذرة : گه انداخت . و حصحص بالسلح : ريخ زد . و حصحص الشيئ : هويدا شد آن چيز .

حصحصة

(
hashasat
) ا . ع . رفتار بندى .

حصد

(
hasd
) م . ع . حصد زيد حصدا ( از باب نصر ) : بمرد زيد . و حصد القوم بالسيف : از بيخ برانداخت آن قوم را بشمشير . و حصد حصدا و حصادا و حصادا . مر . حصاد و حصاد .

حصد

(
hasad
) ا . ع . يك نوع گياهى . و گياه خشك . و صنعت و ريزه‌كارى در تارها و رسنها و زره‌ها .

حصد

(
hasad
) ص . ع . زرع حصد : كشت دروده .

حصد

(
hasad
) م . ع . حصد الحبل حصدا ( از باب سمع ) : سخت تافته شد آن ريسمان . و حصدت الاوتار و الدروع اى استحكمت الصناعة فيها .

حصد

(
hased
) ص . ع . حبل حصد : ريسمان محكم تافته .

حصداء

(
hasd '
) ص . ع . درع حصداء : زره تنگ حلقهء محكم تافته . و شجرة حصداء : درخت بسيار برگ .

حصدة

(
hasadat
) ع . ج . حاصد .

حصر

(
hasr
) م . ع . حصره حصرا ( از باب نصر ) : وارسيد همهء آن را و فرا گرفت . و حصره العدو : احاطه كرد آن را دشمن و تنگ گرفت بر وى . و حصر القوم بفلان : محاصره كردند آن قوم فلان را . و حصره حصرا ( از باب ضرب و نصر ) : تنگ گرفت بر وى و احاطه كرد . و حصرت الغرماء فى المال اى حصرت قسمة المال فى الغرماء يعنى منع كردم از قسمت كردن مال در ميان غريمان . و نيز حصر : بازداشتن كسى را از سفر و جز آن . و حصار بر شتر بستن .

حصر

(
hasr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - احاطه و محاصره . و حد و كرانه . و حصر كردن : احاطه كردن و محاصره نمودن .

حصر

(
hosr
) م . ع . حصر الرجل ( مجهولا ) حصرا : قبض آورد شكم آن مرد .

حصر

(
hosor
) ا . ع . شكم گرفتگى و احتباس غايط .

حصر

(
hasar
) ا . ع . تنگ‌دلى . و بخل . و بستگى در سخن .

حصر

(
hasar
) م . ع . حصر حصرا ( از باب سمع ) : بخيل گرديد و تنگدل شد . و حصر عن المراة : بازماند از جماع آن زن . و حصر فى القراءة : بسته شد بر وى سخن و خواندن نتوانست . و كل من امتنع عن شيئ و لم يقدر عليه فقد حصر عنه . و حصر بالسر : نگاهداشت راز را .

حصر

(
haser
) ص . ع . بخيل . و مرد رازدار .

حصر

(
hosor
) ع . ج . حصير .

حصراء

(
hasr '
) ص . ع . زنى كه سوراخ فرج وى بسته باشد و رتقاء .

حصربة

(
hasrabat
) ا . ع . تيگى و بخيلى .

حصرم

(
hesrem
) ا . ع . خرما كه هنوز پخته نباشد . و مرد سخت بخيل . و غورهء سبز انگور . و خار آهنين كه بدان دول را از چاه برآرند . و بر تازهء انار دشتى . و كوتاه بالا و فرومايهء از هر چيز . و غورك بن حصرم حضرمى از حضرت صادق عليه السلام روايت مىكند .

حصرمة

(
hasramat
) م . ع . حصرم القربة حصرمة : پر كرد مشك را از آب . و حصرم القوس : سخت بزه كرد كمان را . و حصرم القلم : تراشيد قلم را . و حصرم الحبل : سخت تافت ريسمان را .

حصرمة

(
hasramat
) ا . ع . بخل و بخيلى يق به حصرمة .

حصص

(
hasas
) ا . ع . موى رفتگى از سر .

حصص

(
hesas
) ع . ج . حصة .

حصف

(
hosf
) م . ع . حصفه حصفا ( از باب نصر ) : دور كرد آن را و بپايان رسانيد .

حصف

(
hasaf
) ا . ع . جرب يابس .

حصف

(
hasaf
) م . ع . حصف جلده حصفا ( از باب سمع ) : بجرب خشك مبتلا شد پوست او . و حصف الرجل : جوششهاى كوچكى مانند آبله در آن مرد پديد آمد .

حصف

(
hasef
) ص . ع . رجل حصف : مرد مبتلا بجرب خشك .

حصل

(
hasl
) و (
hasal
) ا . ع . غورهء خرما سخت ناشده و يا غورهء سخت و گرد . و شكوفهء زرد خرما . و تلخ دانه و مانند آن كه از گندم برآيد چون پاك كنند . و گندم و جو باقى ماندهء در خرمن بعد بباد دادن آن .

حصل

(
hasal
) م . ع . حصلت الدابة حصلا ( از باب سمع ) : درد كرد شكم ستور از خوردن خاك و يا سنگريزه كه در گياه بود . و حصل الصبى : سنگريزه واقع شد دراشيين كودك .

حصلب

(
hesleb
) ا . ع . خاك .

حصلة

(
haslat
) و (
hasalat
) ا . ع . يك دانه غورهء خرما .

حصلم

(
heslem
) ا . ع . خاك .

حصم

(
hasm
) م . ع . حصم بها اى بالاست حصما و حصوما ( از باب ضرب ) : تيز داد و يا مخصوص است به تيز