بالدار من حدرج : نيست در خانه كسى .
حدرجان
(
hedrej n
) ا . ع . كوتاه بالا . و از اعلام است .
حدرجة
(
hadraj t
) م . ع . استوار تافتن چيزى را .
حدس
(
hads
) ا . ع . ظن موكد . ج :
حدوس .
حدس
(
hads
) م . ع . حدس فى لبة البعير حدسا ( از باب نصر و ضرب ) :
كارد زد در سينهء شتر . و حدست به سهم :
تير زدم . و حدس لهم بمطفئة - الرضف : ذبح كردم براى ايشان گوسپند لاغرى كه آتش را خاموش گرداند و پخته نشود .
و نيز حدس : به گمان سخن گفتن . و دانستن امور به تخمين و توهم . و آهنگ كردن . و پا سپر نمودن . يق حدسته برجلى اى وطئته .
و غلبه كردن در افگندن . و شتافتن . و بىرهبر راهى رفتن . و رفتن بر طريقهء مستمره . و افگندن گوسپند را براى ذبح و خوابانيدن شتر را .
حدس
(
hads
) ا . پ - مأخوذ از تازى - دريافت از روى تخمين و فراست . و اندز .
و بطور حدس : بطور تخمين و فراست .
و حدس زدن : گمان كردن از روى فراست .
و تخمين كردن .
حدس
(
hadas
) ا . ع . لغتى است در عدس كه نام قومى بود در زمان سليمان پيغمبر كه بر استران درشتى كردندى و استران بشنيدن ذكر آنها گريختندى حتى كه لفظ حدس زجر گرديد . و بنو حدس : بطنى كلان از تازيان .
حدق
(
hadq
) م . ع . حدق القوم بالرجل حدقا ( از باب ضرب ) :
احاطه كردند قوم آن مرد را . و حدق الشيئ : نگريست بسوى آن چيز . الحديث فحدقنى القوم بابصارهم اى رمونى بحدقهم .
حدق
(
hadaq
) ا . ع . بادنجان . و ج .
حدقة .
حدقات
(
hadaq t
) ا . ع . ج . حدقة .
حدقة
(
hadaqat
) ا . ع . سياههء چشم .
ج : حدق و حدقات و حداق . و ج ج : احداق .
حدقه
(
hadaqe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمك چشم و سياههء چشم و چشملان .
حدقلة
(
hadqalat
) م . ع . گردانيدن چشم وقت ديدن .
حدل
(
hadl
) ص . ع . مرد ناراست . يق انه لحدل اى غير عدل .
حدل
(
hadl
) م . ع . حدل عليه حدلا و حدولا ( از باب ضرب ) : ميل كرد بر وى بستم . و حدل عن الامر حدلا :
ميل كرد از آن كار .
حدل
(
hedl
) ا . ع . نيفهء ازار و بستنگاه ازار . و درد گردن .
حدل
(
hadal
) ا و ص . ع . راستى يكى از سر هاى برگشتهء كمان . و انه لحدل عليه اى جائر .
حدل
(
hadal
) م . ع . حدل على حدلا ( از باب سمع ) : ستم كرد بر من . و حدل الرجل : يك دوش مرد افراشته گرديد از ديگر . و نيز حدل : نگريستن بگوشهء چشم .
و حدلت القوس حدلا و حدولة :
برگشت يكى از سرهاى كمان .
حدل
(
hadel
) ص . ع . مردى كه يك دوش وى افراشتهتر بود از ديگر دوش . ج :
حدالى (
had l
) .
حدل
(
hodol
) ا . ع . داروئى تلخ كه حضض نيز گويند . و ج . احدل .
حدلاء
(
hadl '
) ص . ع . قوس حدلاء : كمانى كه يكى از سرهاى برگشتهء آن راست شده باشد . و ركية حدلاء اى بئر مخالفة عن قصدها و استقامتها يعنى چاه ناراست و پيچيده .
حدلقة
(
hadlaqat
) م . ع . حدلق الرجل حدلقة : گردانيد آن مرد چشم را وقت ديدن و تيز نگريست .
حدلقة
(
hodaleqat
) ا . ع . حدقهء بزرگ .
و چشم و يا چيزى از جسد . يق اكل الذئب من الشاة الحدلقة
حدم
(
hadm
) و (
hadam
) ا . ع .
حدم النار : سخت احراق آتش و گرمى آن .
و كذلك حدم النار .
حدمة
(
hadamat
) ا . ع . آتش . و آواز آتش افروخته . و آواز شكم و يا آواز شكم مار .
حدمة
(
hademat
) و (
hodamat
) ص . ع . قدر حدمة : ديگ زود به جوش آينده .
و كذلك قدر حدمة .
حدنبدى
(
hadanbad
) ا . ع . عجب و شگفت .
حدو
(
hadv
) م . ع . حدا الابل و بالابل حدوا و حداء و حداء ( از باب نصر ) : زجر كرد و راند شتران را بسرود و آواز . و حدر الحمار اتانه : راند آن خر نر مادهء خود را . و حداه عليه :
برانگيخت او را بر آن . و حدا الليل النهار :
تابع گرديد شب روز را .
حدواء
(
hadv '
) ا . ع . باد شمال .
و ا خ : نام موضعى .
حدوث
(
hodus
) م . ع . حدث حدوثا و حدثا و حداثة و حدثى و حادثة و حديثى و حدثانا ( از باب نصر ) : پديد آمد چيزى كه نبود - ضد قدم - و يق اخذنى ما قدم و ما حدث . و لا يضم حدث فى شيئ من الكلام الا فى هذا