و سبكى آن . و باصطلاح عروض افگندن و تد مجموع از آخر ركن بحر كامل پس در متفاعلن متفاماند و آن را منقول سازند به فعلن .
حذر
(
hazar
) و (
hezr
) ا . ع . بيم و پرهيز و ابو حذر : حربا و آفتابپرست .
حذر
(
hazar
) و (
hezr
) م . ع . حذر منه حذرا و حذرا و محذورة ( از باب سمع ) : پرهيز كرد از آن و ترسيد .
و حذر الشيئ : ترسيد از آن چيز . و حذر فلان حذرا : ساختگى كرد فلان و آماده شد .
و منه قوله تعالى
وَ إِنَّا لَجَمِيعٌ حاذِرُونَ
اى متاهبون مستعدون .
حذر
(
hazer
) و (
hazor
) ص . ع .
مرد بيدار با پرهيز و ترسنده . ج : حذرون و حذارى .
حذر
(
hazar
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترس . و حذر كردن : ترسيدن .
حذرف
(
hezref
) ا . ع . ام حذرف :
كفتار .
حذرفوت
(
hazrafut
) و حذرفوف (
hazrafuf
) ا . ع . چيده ناخن و پشيز خرما . و ما له حذرفوت يعنى ندارد چيزى .
و كذلك ما يملك حذر فوتا . و كذا ما له حذرفوفا .
حذرقة
(
hozroqqat
) ا . ع . نوعى از قليه .
حذرك
(
hazaraka
) ع . كلمهء امر يعنى دوردار خود را . يق حذرك زيدا .
حذرمة
(
hazramat
) م . ع . حذرم الرجل حذرمة : بسيار گفت آن مرد .
حذرون
(
hazeruna
) ص . ع . ج .
حذر (
hazer
) .
حذرى
(
hozorr
) ا . ع . باطل .
حذرياء
(
hezrey '
) ا . ع . پشتهء زمين سخت .
حذريان
(
hezrey n
) ص . ع . رجل حذريان : مرد بيدار سخت با ترس و پرهيز .
حذرية
(
hezreyat
) ا . ع . قطعهء زمين سخت . ج : حذارى . و پشتهء زمين سخت .
و پرهاى گردن خروس . ج : حذارى (
haz r
) و حذارى .
حذف
(
hazf
) م . ع . حذفه حذفا ( از باب ضرب ) : قطع كرد آن را . و حذف من ذنب الفرس : گرفت موى از دم اسب و بركند از آن . و حذفه بالعصا :
انداخت آن را بعصا . و حذف فى مشيته :
جنبانيد سرين و كتف را در رفتن و يا گام نزديك نهاد . و حذف فلانا بجائزة :
صله داد فلان را . و حذف السلام : سبك و مختصر داد سلام را و دراز نكرد . و نيز حذف : انداختن حرفى از كلمه . و انداختن پارهاى از سر به زخم شمشير و تير . يق حذف رأسه بالسيف . و چيزى سوى كسى انداختن .
حذف
(
hazf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انداختن حرفى از كلمه را .
حذف
(
hazaf
) ا . ع . نوعى از بطهاى خرد و يا يك نوع مرغى . و نوعى از گوسپندان سياه ريزه و بىدم و گوش از گوسپندان حجاز و جرش و زاغ خرد كه آن را خورند .
حذفة يكى . و حذف الحب : برگ دانه .
حذفاء
(
hazf '
) ص . ع . اذن حذفاء :
گوش حذف كرده و انداخته شده .
حذفاء
(
hozaf '
) ا . ع . سيرت و طريقه يق هم حذفاء ابيهم .
حذفار
(
hezf r
) ا . ع . سوى و كرانه .
ج : حذافير . و اخذه بحذفاره : گرفت تمام آن را و نگذاشت از آن چيزى .
حذفة
(
hazafat
) ا . ع . واحد حذف يعنى يك زاغ خرد و يك جرش .
حذفة
(
hozafat
) ا . ع . زن كوتاه بالا .
حذفرة
(
hazfarat
) م . ع . پر كردن و مملو گردانيدن .
حذفور
(
hozfur
) ا . ع . كرانه و سوى .
و شريف . و جماعت بسيار . ج : حذافير .
و اخذه بحذفوره : گرفت تمام آن را و نگذاشت از آن چيزى .
حذق
(
hazq
) و (
hezq
) و (
hazaq
) م . ع . حذق الصبى القرآن حذقا .
حذقا ( از باب سمع ) و حذاقا و حذاقة ( از باب ضرب ) : آموخت آن كودك همهء قرآن مجيد را و ماهر شد در آن . و حذق الرجل فى صنعته : ماهر شد آن مرد در صنعت خود و شناخت دقايق و رموز آن را .
و حذق الشيئ حذقا و حذاقة ( از باب ضرب ) : بريد آن چيز را و يا كشيد آن را تا باداس و جز آن به برد . و حذق الخل حذوقا و حذقا و حذقا : سخت ترش گرديد آن سركه . و حذق الرباط يد الشاة : نشان گذاشت ريسمان بر دست گوسپند .
و حذق الخل فاه : گزيد تندى و ترشى سركه دهن آن را .
حذقة
(
hezqat
) ا . ع . پاره . ج : حذاق و حذاق . يق تركت الحبل حذاقا يعنى پارهپاره . و كذلك تركت الحبل حذاقا .
حذل
(
hazl
) ا . ع . ميل . يق حذلك مع فلان اى ميلك .
حذل
(
hezl
) ا . ع . بارى كه از آن گرانبار روند .
حذل
(
hozl
) ا . ع . كرانهء پيراهن و ازار .
و هو فى حذل امه اى فى حجرها . و اسفل ميانبند و اسفل نيفهء ازار .
حذل
(
hozl
) و (
hezl
) و (
hozal
) ا . ع . اصل .
حذل
(
hazal
) ا . ع . نوعى از حبوب و از آن نان سازند . و كرانهء دامن پيراهن و آماس و سرخى چشم باروانى آب .
حذل
(
hazal
) م . ع . حذلت العين