تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1145

مساهمون:

ص١١٤٥

جهان پهلوانى

(
jah n - pahlav ni
) ا . پ . يكى از القاب بزرگ در قديم .

جهانة

(
joh nat
) ص . ع . جارية جهانة : دختر جوان .

جهانتاب

(
jah n - t b
) ا . پ . ماه پنجم از ماه‌هاى يزدجردى .

جهانتاب

(
jah n - t b
) ص . پ . روشن كنندهء جهان و عالمتاب .

جهانجو

(
jah n - jov
) و (
jah n - ju
) ص . پ . حريص بر لذايذ عالم . و آنكه غلبه و زبردستى بر هر چيزى را طالب است .

جهان جهان

(
jah n - jah n
) م ف . پ . بسيار و فراوان . و عالم عالم .

جهان خسرو

(
jah n - xosrov
) ص . پ . پادشاه جهان و جهان پادشاه .

جهاندار

(
jah n - d r
) ا و ص . پ . پادشاه توانا و شاهنشاه . و ا خ . نام نوهء اورنگ زيب پادشاه هندوستان .

جهاندارى

(
jah n - d ri
) ا . پ . سلطنت و پادشاهى و شهريارى . و اسباب جهاندارى : اثاثهء سلطنت .

جهان داور

(
jah n - d var
) ص . پ . داور جهان .

جهانديده

(
jah n - dide
) ا . پ . سياح و جهانگرد و مسافر .

جهان روائى

(
jah n - rav i
) ا . پ . سلطنت و پادشاهى دنيا .

جهان زنده

(
jah n - zende
) ص . پ . گل دائم و هميشه و پاينده .

جهان سالار

(
jah n - s l r
) ا . پ . پادشاه قادر و فرمانده .

جهان ستان

(
jah n - sat n
) ا . پ . فاتح و مظفر .

جهان ستانى

(
jah n - sat ni
) ا . پ . فتح و ظفر .

جهانسوز

(
jah n - suz
) ا و ص . پ . سوزانندهء عالم و جبار .

جهان كدخداى

(
jah n - kadxod y
) ص . پ . خداوند جهان .

جهانكشا

(
jah n - koc
) ا . پ . فاتح . و غالب .

جهانكشائى

(
jah n - koc i
) ا . پ . فتح و ظفر و غلبه .

جهان كى

(
jah n - key
) ا . پ . پادشاه جهان . و پهلوان .

جهانگرد

(
jah n - gard
) ا و ص . پ . سياح و كسى كه در اطراف جهان گردش و سياحت كرده باشد و سياح مشهور و معروف .

جهانگشا

(
jah n - goc
) ا . پ . فاتح و مظفر و غالب .

جهانگشائى

(
jah n - goc i
) ا . پ . جهانكشائى و فتح و ظفر و غلبه .

جهانگير

(
jah n - gir
) ا و ص . پ . فاتح عالم . و بازو بند زنان . و شلوار كوتاه سپاهيان . و ا خ : لقب يكى از پادشاهان هند . و از اعلام است .

جهانگيرى

(
jah n - giri
) ا . پ . تسلط بر گيتى و غلبهء بر عالم . و نام قسمى از بازوبند .

جهان مرزبان

(
jah n - marz - b n
) ص . پ . مرزبان و كدخداى جهان .

جهان ناسپرده

(
jah n - n - seporde
) ص . پ . ناآزموده و بىتجربه و سرد و گرم عالم نچشيده و سفر نكرده .

جهان مطاع

(
jah n - mot '
) ص . پ . حكم و فرمانى كه همهء عالم اطاعت آن كنند .

جهان نورد

(
jah n - navard
) ا و ص . پ . جهانگرد و سياح مشهور و معروف .

جهانى

(
jah ni
) ا و ص . پ . مردم . ج : جهاتيان . و منسوب بجهان .

جهانيان

(
jah ni n
) ا . پ . ج : جهانى .

جهانيدن

(
jah nidan
) ف م . پ . جستن فرمودن و جهيدن كنانيدن . و رهايانيدن و خلاص كردن فرمودن و آزاد كردن . و حمله كردن .

جهب

(
jahb
) ا ع . روى زشت و مكروه .

جهبذ

(
jehbez
) ا . ع . نقاد دانا . ج : جهابذة .

جهبذة

(
jahbazat
) م . ع . نقادى و صرافى نمودن نقود و عالم به عمل صرافى بودن .

جهبل

(
jahbal
) ا . ع . بز كوهى كلان سر و كلانسال و يا بز كوهى كلان . و جهبل ابن سيف ا خ : اول كسى است كه خبر وفات پيغمبر صلى اللّه عليه و آله را باهل حضرموت رسانيد و بنو جهبل فقهاى شام بوده‌اند .

جهبلة

(
jahbalat
) ا . ع . زن زشت‌رو .

جهة

(
jahat
) و (
jehat
) و (
johat
) ا . ع . كرانه و ناحيه و سوى . ج : جهات .

جهة

(
jehat
) پ . كلمهء تعليل مأخوذ از تازى - سبب و از براى و براى . و علت و و دليل و برهان . و از جهت : از براى . و بجهة : بدليل و بسبب .

جهت

(
jehat
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - طرف و جانب و سوى و پهلو و كنار . و طور و رسم و شكل و روش و منوال . و صاحب شرح ديوان حافظ گويد : هرگاه جهت مرادف طرف و جانب باشد به تاى دراز نويسند و وقتىكه مرادف كلمهء براى و سبب باشد بتاى گرد . و چار جهت : چهار سوى يعنى شمال و مشرق و مغرب و جنوب و يا قدام و يمين و يسار و خلف .

جهث

(
jahs
) م . ع . جهث الرجل جهثا ( از باب فتح ) : سبك گرديد آن مرد از بيم و يا خشم و يا طرب .

جهجاه

(
jahj h
) ا خ . ع . جهجاه غفارى كسى بود كه بر عثمان رضى اللّه عنه