تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1146

مساهمون:

ص١١٤٦
خروج كرد و عصاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله را بزانوى خود شكست و زانويش به علت خوره مبتلا گرديد . و نام مردى كه تمام دنيا را خواهد گرفت .

جهجهان

(
jahjah n
) ا و ص . پ . رقصان و جست كنان . و آماس و پر باد . و تند رفتن آب .

جهجهة

(
jahjahat
) م . ع . جهجهه بالسبع جهجهة : بانگ زد بردده تا باز دارد آن را .

جهد

(
jahd
) ا . ع . كوشش و رنج و مشقت يق اجهد جهدك فى هذه الامر اى ابلغ غايتك . و جهد البلاء : حالتى كه در آن مرگ را بر زندگانى اختيار نمايند . و بسيارى عيال . و افلاس الحديث اعوذ بك من جهد البلاء . و جهد الايمان : سخت‌ترين سوگند قوله تعالى جهد ايمانهم اى بالغوا فى اليمين و اجتهدوا . و جهد جاهد : در مبالغه گويند .

جهد

(
jahd
) م . ع . جهد جهدا ( از باب فتح ) : كوشش كرد و رنجيد . و جهد دابته : بار كرد ستور خود را فوق طاقت آن و رنج داد آن را . و جهد بزيد : آزمود زيد را . و جهد المرض فلانا : لاغر گردانيد بيمارى فلان را . و جهد اللبن : برآورد همهء مسكهء شير را . و جهد الطعام : آرزومند طعام شد و بسيار خورد . و جهد الطعام ( مجهولا ) : اشتهى .

جهد

(
jahd
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سعى و كوشش . و طاقت و توانائى . و كمال جهد : كوشش بسيار . و منتهاى جهد : غايت سعى و توانائى . و جهد كردن : سعى و كوشش بسيار كردن و رنج بردن .

جهد

(
jahd
) و (
johd
) ا . ع . توانائى .

جهد

(
jahad
) م . ع . جهد عيشه جهدا ( از باب سمع ) : سخت و ناخوش گرديد زيست او .

جهدش

(
jahdec
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كوشش و سعى بسيار .

جهر

(
jahr
) ا . ع . پشتهء درشت . و سال و پاره‌اى از زمانه .

جهر

(
jahr
) م . ع . جهر جهرا ( از باب فتح ) : آشكار گرديد . و جهر الكلام و بالكلام : آشكار كرد سخن را ( لازم و متعدى ) . و جهر الصوت : بلند كرد آواز را در خواندن . و جهر الجيش : بسيار شمرد لشكر را . و جهر الارض : نادانسته رفت در آن زمين . و جهر الرجل : ديد مرد را بىپرده و نماينده و ديدارى يافت او را . و جهر السقاء : جنبانيد مشك شير را تا دوغ گردد . و جهر البئر : پاك كرد چاه را و يا كشيد همهء آب چاه را و يا تا آب چاه رسيد . و جهر الشيئ : گشاد و برهنه كرد آن چيز را . و جهرت الشمس المسافر : خيره كرد آفتاب چشم مسافر را . و جهر فلانا : بزرگ داشت فلان را . و جهر الشيئ : اندازه كرد آن چيز را . و نيز جهر : بامداد بىآگهى نزديك كسى شدن يق جهر القوم القوم . و جهر بالقول : بلند كرد آواز خود را در گفتن .

جهر

(
johr
) ا . ع . جمال و بهاى مرد و نيكوئى هيئت آن و چهره يق ما احسن جهره و ما اقبح جهره .

جهر

(
jahar
) م . ع . جهرت العين جهرا ( از باب سمع ) : خيره گرديد چشم از آفتاب .

جهر

(
jaher
) ص . ع . رجل جهر : مرد ديدارى .

جهرا

(
jahran
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ظاهرا و آشكارانه و ظاهرانه و و بطور واضح . و سرا و جهرا : بطور مخفى و آشكار .

جهراء

(
jahr '
) ص . ع . مؤنث اجهر يعنى آنكه در آفتاب ديدن نتواند .

جهراء

(
jahr '
) ا . ع . مؤنث اجهر در همهء معانى . مر . اجهر . و زمين هموار كه در آن درخت و پشته نباشد . و جماعت يق كيف جهراؤكم . و چشم كه حدقهء آن بيرون آمده باشد . و بزرگان قبيله .

جهراء

(
johar
) ع . ج . جهير .

جهراوات

(
jahr v t
) ا خ . ع . صحراى بيرون شيراز .

جهرة

(
jahrat
) ا . ع . آشكارا . قوله تعالى ارنا الله جهرة اى عيانا غير مستتر .

جهرم

(
jahram
) ا خ . ع . جهرم .

جهرم

(
jahrom
) ا خ . پ . نام شهرى در فارس .

جهرمى

(
jahromi
) ا و ص . پ . منسوب به جهرم . و ا خ . نام مطرب معروف خسرو پرويز كه باربد باشد چه از اهل آنجا بوده .

جهرمية

(
jahrameyyat
) ا . ع . نوعى از بساط . و يا جامهء كتانى منسوب بجهرم .

جهره

(
jahre
) ا . پ . چرخى كه جولاهگان بدان ريسمان در ماشوره پيچند .

جهز

(
jahz
) م . ع . جهز على الجريح جهزا ( از باب فتح ) : كشت آن خسته را .

جهزاء

(
jahz '
) ص . ع . ارض جهزاء : زمين بلند . و عين جهزاء : چشم كه حدقهء آن بيرون آمده باشد .

جهش

(
jahc
) م . ع . جهش اليه جهشا و جهوشا و جهشانا . مر . جهشان .

جهش

(
jahec
) پ . م ح . جهيدن . و ا . سرشت و طبيعت . و صورت ظاهر و