جعونة : مرد كوتاه فربه .
جعيلة
(
jailat
) ا . ع . مزدى كه به عامل كارى دهند . ج : جعائل .
جغ
(
jaq
) ا . پ . چرخهاى كه زنان بدان پنبه و پشم ريسند . و چوبى كه بدان دوغ زنند تا مسكه بر آيد .
جغ
(
jeq
) ا . پ . پردهاى كه از چوبهاى باريك سازند . و نيز خانهاى كه با چوب سازند .
جغ
(
joq
) ا . پ . چوبى كه كشاورزان بر گردن گاوى نهند كه زمين را با آن زراعت مىكنند . و چوبى سياه زنگ مانند آبنوس كه از آن ميز و تخت و جز آن مىسازند .
جغاره
(
jaq re
) و جغازه (
jaq ze
) ا . پ . نان ارزن . و سرخى و غازهاى كه زنان بر روى مالند . و ناف حيوانات و ناف اسب و شتر و گاو و گوسپند . و بيخ جغش . و ا خ .
نام قريهاى از اعمال هرات .
جغاله
(
jaq le
) ا . پ . نوعى از مرغان .
و چغاله و هر ميوهء نارس .
جغب
(
jaqeb
) ا . ع . از اتباع شغب است و جدا استعمال نمىشود .
جغبت
(
jaqbat
) ا . پ . پنبه و پشمى كه در نهالى و توشك و لحاف و مانند آن نهند .
جغبوت
(
jaqbut
) ا . پ . جغبت و و رودهء انباشتهء از مصالح .
جغجغه
(
jaqjaqe
) ا . پ . بار گياه خرنوب . و جغجغهء دندان : بهم سائيدگى دندانها .
جغد
(
joqd
) ا . پ . مرغى شوم كه پسك و كوف و كوكن و پش و كنگر و كنگران نيز گويند .
و كنگرهء قلعه و حصار . و موئى كه بر پس سر گره زنند .
جغر
(
jaqr
) ا . پ . وزغ .
جغرابه
(
jaqr be
) ا . پ . طحلب .
جغرات
(
joqr t
) ا . پ . بلغت اهل سمرقند ماست .
جغرافى
(
joqr fi
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - علمى كه در آن بحث مىشود از هيئت زمين و روابط ارضى و تغييرات آب و هوا و روابط نژادها و السنه و حدود و طوايف ساكن در آن و روابط تاريخى و جز آن .
جغرد
(
joqard
) ا . پ . سبزه و مرغزار .
جغرسته
(
jaqreste
) ا . پ . ريسمانى كه در هنگام رشتن بر دوك پيچيده مىشود . و ماسورهء جولاهگى و بافندگى كه ريسمان پود پر آن پيچيده شده باشد .
جغزپاره
(
jaqz - p re
) و جغزواره (
jaqzv re
) ا . پ . چغز پاره و جل وزغ كه بتازى طحلب گويند .
جغش
(
jaqac
) و جغشت (
jaqact
) ا . پ . ترهاى كه در بهار پيش از همهء سبزيها بر آيد و با سركه خورند و نان خورش سازند .
جغله
(
jaqle
) ا . پ . جوان بىريش .
جغنك
(
jaqanak
) ا . پ . مرغى فراخ چشم زرد رنگ كه جغنه نيز گويند .
جغنوت
(
jaqnut
) ا . پ . پنبه و پشمى كه در لحاف و نهالى گذارند .
جغنه
(
jaqne
) ا . پ . مرغى فراخ چشم و زرد رنگ و جغنك .
جغو
(
jaqu
) ا . پ . مرغى شبيه بجغد كه چغو نيز گويند .
جف
(
jaff
) م . ع . جفوا اموالهم جفا ( از باب نصر ) : جمع كردند اموال خودشان را و بردند آنها را .
جف
(
jaff
) و (
joff
) ا . ع . جماعتى از مردم . و عدد بسيار .
جف
(
joff
) ا . ع . غلاف شكوفهء خرما .
و پوست غنچهء ناشكفته . و ظرفى از چرم بدون سربند . و مشك كهنه كه نصف آن را ببرند و دول سازند . و تغار تراشيدهء از بيخ درخت خرما .
و پير كهن سال . و هر چيز كاواك و ميان تهى مانند جوز . و ابر سياهى كه شخص ميان خود و ميان قبله مىبيند . و جف مال : مصلح مال .
جفء
(
jaf '
) م . ع . جفأ الرجل جفأ ( از باب فتح ) : بر زمين انداخت آن مرد را . و جفأ البرمة فى القصقة : كج كرد ديگ را تا آنچه در اوست بريزد در كاسه . و جفأت القدر : كف انداخت ديگ . و جفأ القدر : دور كرد كف ديگ را . و جفأ الوادى : دور كرد آب آورد وادى را . و جفأ الباب :
بست در را و گشاد - از اضداد است - و جفأ البقل : از بيخ بر كند تره را و دور انداخت .
جفا
(
jaf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ستم و جور و بدى . و جفا كردن : ستم كردن و بدى نمودن .
جفا
(
jaf
) و جفاء (
jaf '
) ا . ع .
بدى و ستم .
جفاء
(
jaf '
) م . ع . جفا جفاء ( از باب فتح ) : قرار نگرفت در جاى خود . و جفا عليه كذا : سنگين شد بر آن . و جفا سرجه عن فرسه : برداشت زين را از پشت اسب خود . و جفا فلان ماله :
ملازم نگرديد فلان مال خود را . و جفاه و عليه جفوا و جفاء : ستم كرد بر وى . و جفا فلانا : اعراض كرد از فلان و دور كرد فلان را و يا با خشم دور كرد فلان را .
و جفا الثوب جفاء : درشت گرديد آن جامه .
و جفا السرج عن ظهر الفرس : بلند گرديد زين از پشت آن اسب . و نيز جفاء :
درشت و بدخو شدن . الحديث من بدا جفا اى من سكن البادية غلظ طبعه لقلة مخالطة الناس .
جفاء
(
jof '
) ا . ع . آب آورد و كفك آب و جز آن . و باطل قوله تعالى فاما