جعدر
(
ja'dar
) ا . ع . كوتاه بالا .
جعدل
(
ja'dal
) ا . ع . نيك سخت .
جعده
(
ja'de
) ا . پ . داروئى دافع كرم و حب القرع كه كيسرگونه و كيسو نيز گويند .
جعذرى
(
ja'zariy
) ا . ع . بسيار خوار .
جعر
(
ja'r
) ا . ع . پليدى خشك چسبيده بر كون و يا پيخال مرغ شكارى . ج : جعور .
جعرا
(
ja'r '
) ا . ع . كون . و گروه مردم .
و ا خ . نام قبيلهاى از تازيان .
جعران
(
je'r n
) ا . ع . ابو جعران :
سرگين گردان . و ام جعران : مرغ مردار خوار .
جعرة
(
jo'rat
) ا . ع . نشان رسن جعار كه بر ميان باقى ماند . و نشان پيخال خشك . و جو بزرگ دانه سپيد .
جعرور
(
jo'rur
) ا . ع . خرماى خشك ريزه . و جانورى كوچك .
جعرى
(
jeerr
) ا . ع . كون . و كلمهء ذم كه بدان لئيم و ناكس را دشنام دهند . و بازى كودكان را كه يك كودك را دو كودك ديگر بر دستهاى خود برداشته برند .
جعز
(
ja'z
) ا . ع . آبى كه بگلو جهد .
جعز
(
jaaz
) م . ع . جعز با الماء جعزا ( از باب سمع ) : بگلو جست آب .
و كذلك جعز بالغيظ .
جعز
(
jaez
) ص . ع . آنكه بگلوى وى جسته باشد .
جعس
(
ja's
) ا . ع . سرگين و پليدى مردم - از لغات مولده است . و ا خ . نام جائى كه در آن سرگين افتاده باشد .
جعسوس
(
jo'sus
) ا . ع . مرد كوتاه زشت روى . ج : جعاسيس .
جعشب
(
ja'cab
) ا . ع . دراز ستبر .
جعشم
(
ja'cam
) ا . ع . ميانه .
جعشم
(
jo'cam
) و (
jo'com
) ا . ع .
مرد كوتاه ستبر و دراز فربه - از اضداد است .
جعشوش
(
jo'cuc
) ا . ع . مرد دراز و كوتاه - از اضداد است . و نحيف و باريك و لاغر و حقير زشتروى .
جعظ
(
ja'z
) ا . ع . مرد دفزك متكبر و بد خوى كه وقت طعام خشم گيرد .
جعظ
(
ja'z
) م . ع . جعظه جعظا ( از باب فتح ) . راند او را و باز داشت .
جعظار
(
je'z r
) ا . ع . كوتاه درشت و لافزن .
جعظارة
(
je'z rat
) ا . ع . كوتاه متكبر لافزن و كم عقل .
جعظان
(
je'z n
) و جعظانة (
je'z nat
) ا . ع . كوتاه .
جعظر
(
ja'zar
) ا . ع . كلان سرين كه در رفتن سرين بجنباند . و آهستهروى .
جعظرة
(
ja'zarat
) م . ع . گريختن و پشت دادن .
جعظرى
(
ja'zariy
) ص . ع . درشت خوى متكبر و يا درشت خوى بسيار خوار . و كوتاه ستبر و لافزن .
جعف
(
ja'f
) ا . ع . قوت اندك يق ما عنده سوى جعف : نيست در نزد او جز قوتى كه فضيلتى ندارد .
جعف
(
ja'f
) م . ع . جعفته جعفا ( از باب فتح ) : بر زمين افگندم او را . و جعف البئرء بر آورد گل چاه را . و كذلك جعف النهر و نحوه . و جعف الشجرة : بركند آن درخت را .
جعفر
(
ja'far
) ا . ع . جوى خرد و جوى كلان فراخ - از اضداد است و يا جوى پر آب و يا جوى اندك كلان . و شتر بسيار شير و از اعلام است . و جعفر بن كلاب ا خ : پدر قبيلهاى از بنى عامر كه آن قبيله را جعافرة گويند . الامام الهام جعفر بن محمد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب عليه و على آبائه العز الميامين الكرام افضل الصلوات و اكمل التحيات ملقب بصادق مادرش ام قروة دختر قاسم بن محمد بن ابى بكر رضى اللّه عنه امام ششم از ائمهء دوازدهگانه تولد همايونش در مدينه سال 83 هجرى و وفاتش نيز در مدينه در سال 148 و عمر شريفش 65 سال و مرقد منورش در بقيع مزار عامه .
جعفرى
(
ja'fari
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گياهى از طايفهء چترى كه شومخ نيز گويند و برگ آن مأكول و در آشها و قورمه سبزى داخل كنند . و نيز گلى زرد رنگ و خوشبو .
و قسمى از زر اعلا .
جعفرى
(
ja'fariy
) ا خ . ع . كوشكى مر متوكل را نزديك سرمن راى .
جعفرية
(
ja'fareyyat
) ا خ . ع . محلهاى به بغداد و دوده بمصر .
جعفلة
(
ja'falat
) م . ع . از زين بر زمين افگندن كسى را يق طعنه فجعفله اى قلبه عن السرج فصرعه . و گفتن به كسى « جعلت فداك » .
جعفليق
(
ja'faliq
) ا . ع . زن بزرگ .
جعفليل
(
ja'falil
) ا . ع . كشتهء آماسيده .
جعفى
(
jo'fiy
) ا خ . ع . پدر قبيلهاى از يمن . و ساقى و جامدار . و نيز جعفى . منسوب به آن قبيله .
جعل
(
ja'l
) م . ع . جعله جعلا و جعلا و جعالة و جعالة و مجعلا ( از باب فتح ) : كرد آن را و ساخت . و جعل الشيئ جعلا : نهاد آن چيز را . و جعل بعضه فوق بعض : بالاى يكديگر انداخت . و جعل القبيح حسنا : زشت را نيك گردانيد .
و قوله تعالى
وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا
اى صيرنى . و جعل البصرة بغداد : بصره را بغداد پنداشت . و جعل له كذا على كذا :
معين كرد براى او اجرت بر كارى و شرط نمود .