و جعل يفعل كذا : متوجه آن كار شد و شروع در آن كرد . و نيز جعل : ناميدن قوله تعالى
وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً
اى سموهم اناثا . و پيدا و آشكار كردن قوله تعالى
إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا .
و نسبت كردن چيزى بسوى چيزى يق جعلت زيدا اخاك . اى نسبته اليك .
و آفريدن قوله تعالى
وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ .
و بزرگ داشتن و بزرگ گردانيدن قوله تعالى
جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً
و
جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً .
و ديگرگون كردن قوله تعالى
جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها . *
و بمعنى حكم شرعى مانند جعل الصلوات المفروضات خمسا . و بمعنى تحكم بدعى قوله تعالى
الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ .
و گاه بمعنى فعل لازم استعمال مىشود و درين وقت از افعال مقاربه مىباشد كقوله و قد جعلت اذا ما قمت يثقلنى ثوبى فانهض نهض الشارب الثمى .
جعل
(
ja'l
) ا . ع . خرما بن نر . و ج .
جعلة .
جعل
(
ja'l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز ساختگى كه در آن دعوى اصل نمايند و هر چيزى كه كسى از پيش خود اختراع كند .
و جعل كردن : خبر دروغ اختراع كردن .
جعل
(
jo'l
) ا . ع . مزدى كه براى كاركن كارى قرار دهند .
جعل
(
jo'l
) م . ع . جعل جعلا و جعلا و جعالة . مر . جعل .
جعل
(
je'l
) و (
jael
) ص . ع . ماء جعل :
آب كوكالناك . و كذلك ماء جعل .
جعل
(
jaal
) م . ع . جعل الماء جعلا ( از باب سمع ) : بسيار شد در آن آب كوكال و يا كوكالهاى مرده در آن پديد گشت . و جعل فلان : لج كرد فلان و ستيزگى نمود .
جعل
(
jaal
) ا . ع . كوتاه فربه . و ستيزه .
جعل
(
joal
) ا . ع . گوگال و كشتك و گشتك و سرگين غلطان كه جانورى است سياه و پردار از نوع مغطى الجناح و داراى دو زوج بال زوج فوقانى كه در پرش حيوان مدخليتى چندان ندارد جهة محافظت زوج تحتانى خلق شده كه مخصوص به پرش است . ج : جعلان . و مرد سياه فام زشت و ستيهنده و رقيب . و ا خ . نام مردى .
و حباجعل : بازى است كودكان عرب را و هوان يضع الصبى را سه على الارض ثم ينقلب على الظهر .
جعل
(
jool
) ع . ج . جعال .
جعلان
(
je'l n
) ع . ج . جعل .
جعلة
(
ja'lat
) ا . ع . خرما بن ريزه و يا خرما بن كوتاه و ياردى و يا آنقدر بلند كه دست بوى نرسد . ج : جعل .
جعلة
(
joalat
) ا خ . ع . موضعى .
جعلى
(
ja'li
) ص . پ . - مأخوذ از تازى چيزى كه مصنوعى و ساختگى باشد مانند چيز اصلى . و خبر جعلى : خبرى كه حقيقت نداشته باشد و دروغ بود .
جعم
(
ja'm
) م . ع . جعم البعير جعما ( از باب فتح ) : پوزبند بر دهن شتر كرد تا از گزيدن و چريدن باز ماند . و جعم فلان :
بىاشتها شد فلان بطعام .
جعم
(
ja'm
) و (
je'm
) ص . ع . حريص و آرزومند به خوردن گوشت .
جعم
(
jaam
) م . ع . جعم فلان جعما ( از باب سمع ) : بىاشتها شد فلان بطعام .
و جعم الكلام : درشت گرديد آن سخن از فراخى حلق . و جعم فلان الى اللحم :
با آنكه فلان بسيار گوشت خورده بود آرزوى گوشت آمد او را . و جعمت الابل : افتاد همهء دندانهاى آن شتران .
جعم
(
jaam
) ا . ع . درشتى كلام با فراخى حلق .
جعم
(
jaem
) ص . ع . بىاشتهاى بطعام .
جعماء
(
ja'm '
) ا و ص . ع . دبر . و شتر مادهء كلانسال دندان ريخته . و زنى كه از كلانسالى عقلش رفته باشد و لا يقال للرجل اجعم .
جعمرة
(
ja'marat
) م . ع . گرد آوردن خرگوش خود را وقت گزيدن .
جعمسة
(
ja'masat
) م . ع . يكبار غائط كردن .
جعمظ
(
jo'moz
) ا . ع . پير بخيل آزناك و حريص .
جعموس
(
jo'mus
) ا . ع . پليدى مردم و جز آن . ج : جعاميس يق رمى بجعاميس بطنه .
جعن
(
ja'n
) ا . ع . درهم كشيدگى و فرو هشتگى در پوست و جسم و فعل از آن استعمال نمىشود .
جعنب
(
ja'nab
) ا . ع . كوتاه .
جعنظار
(
jeenz r
) ا . ع . آزناك در طعام كه آز بزان غالب باشد و بسيار خوار ستبر .
جعنظر
(
jaanzar
) ا . ع . بسيار خوار ستبر .
جعو
(
ja'v
) ا . ع . تودهء پشك گوسفند و شتر و مانند آن .
جعودة
(
joudat
) م . ع . جعد الشعر جعودة و جعادة . مر . جعادة .
جعور
(
jaur
) ا . ع . دو آبگير مر دو قبيله از تازيان را كه آب باران هرگاه در آن گرد آمدى نگاه داشتندى و در وقت حاجت از آن خوردندى .
جعور
(
jour
) ع . ج . جعر .
جعور
(
ja'var
) ا . ع . ام جعور : كفتار .
جعول
(
ja'val
) ا . ع . بچهء شترمرغ .
جعونة
(
jounat
) ص . ع . رجل