تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1093

مساهمون:

ص١٠٩٣

جزمة

(
jazmat
) م . ع . يك‌بار خوردن در شبانه‌روز .

جزمة

(
jezmat
) ا . ع . پارهء هر چيزى . و يك گلهء از شتر و يك رمهء از گوسپند .

جزن

(
jazn
) ص . ع . حطب جزن : هيزم خشك ستبر . ج . اجزن .

جزو

(
jozv
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قطعه و پاره و حصه و بخش و و رشيم و قسمت و عضو و يك قسمت از سى قسمت قرآن مجيد . و يك جزو كاغذ هشت ورق را گويند كه چهار ورق دولا باشد و همچنين يك جزو كتاب . و جزو كسى شدن : داخل در حوزهء آن كس گشتن و خود را به آن منسوب كردن .

جزوء

(
jozu '
) م . ع . جزئت الابل جزوء : بسنده كردند شتران از آب بعلف .

جزور

(
jazur
) ا . ع . شتر كشتنى تقع على الذكر و الانثى او خاصة بالناقة المجزورة . ولى لفظ آن مؤنث است تقول هذه الجزور و ان اردت ذكرا . ج : جزائر و جزر و جزرات . و گوسپند كشتنى . ج : جزرة .

جزورسى

(
jozv - rasi
) ا . پ . جز رسى .

جزوز

(
jazuz
) ص . ع . پشم بريده و گوسپند فريز كردنى يستوى فيه المذكر و المؤنث . و كسى كه گوسپند را فريز مىكند .

جزوز

(
jozuz
) م . ع . جز التمر جزوزا ( از باب ضرب ) : خشك گرديد خرما و رسيده شد .

جزوز

(
jozuz
) ا . ع . خشكى يق تمر فيه جزوز اى يبس .

جزوزة

(
jazuzat
) ا . ع . پشم بريده و گوسپند فريز كردنى .

جزوع

(
jazu '
) ص . ع . ناشكيبا و زارى كننده .

جزوع

(
jozu '
) م . ع . جزع جزعا و جزوعا . مر . جزع .

جزوف

(
jazuf
) ا . ع . آنكه حملش از حد ولادت در گذشته باشد .

جزوه

(
jozve
) ا . پ . - مأخوذ از تازى واحد جزو و يك جزو از چندين جزو . و كتابچه و دفترچه .

جزوى

(
jozvi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به جزو - ضد كلى و خرد و صغير و اندك و ناچيز .

جزوى

(
jozvi
) ا . پ . كمى و اندكى و قليلى و قدرى .

جزويات

(
jozviyy t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چيزهاى اندك و خرد و صغير و ناچيز .

جزه

(
jaze
) ا . پ . خيمهء گرد .

جزى

(
jezy
) و (
jez
) ع . ج . جزية .

جزئ

(
jazi '
) ص . ع . طعام جزئ : طعام كافى و بسنده .

جزية

(
jezyat
) ا . ع . خراج زمين و آنچه از ذمى گيرند . ج : جزى و جزى (
jez
) و جزاء . و اين لفظ مأخوذ از گزيت و يا گزيت فارسى است . مر . گزيت .

جزيدن

(
jazidan
) ف م . پ . تغيير دادن و تبديل كردن .

جزير

(
jazir
) ا . ع . بلغت اهل سواد شخصى را گويند كه اهل قريه‌اى از طرف خود براى مهماندارى كسى كه از طرف سلطان آيد مقرر مىكنند .

جزير

(
jezzir
) ا . ع . شتر كش .

جزيرة

(
jazirat
) ا . ع . آداك . سميت لانقطاعها من معظم الارض . و نير جزيرة ا خ : نام زمينى در بصره و موضعى بيمامه و محله‌اى به فسطاط كه نيل در هنگام طغيان بر وى احاطه كند و آن مانند آداك برآيد . و بلاد مجاهد بن عبد اللّه در شرقى اندلس . و جزيرة قور ا خ : بلاد ما بين دجله و فرات باشد و منسوب به آن را جزرى گويند . و جزيرة خضراء : شهرى باندلس . و جزيرة الذهب : دو موضع است بمصر . و جزيرة شلر : شهرى باندلس . و جزيرة ابن عمر : شهرى شمالى موصل كه آب دجله آن را از سه طرف احاطه مىكند . و جزيرة شريك : شهرى به مغرب . و جزيرة بنى نصر : روستائى بمصر . و جزيرة قوسنيا : ميان مصر و اسكندريه . و جزيرة العرب : كشورى كه بحر هند و بحر شام و سپس دجله و فرات آن را احاطه نموده .

جزيره

(
jazire
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آداك يعنى آن قطعه از زمين كه از هر طرف آب ويرا احاطه كرده باشد .

جزيرى

(
jaziriy
) ص . ع . منسوب بجزيرة خضراء كه در اندلس است .

جزيز

(
jaziz
) ص . ع . بريده و فريز كرده شده .

جزيزة

(
jazizat
) ا . ع . پاره‌اى از پشم .

جزيعة

(
jazi'at
) ا . ع . رمهء گوسپند .

جزيعة

(
jozay'at
) ا . ع . ( مصغرا ) رمهء كوچك از گوسپند .

جزيف

(
jazif
) ص . ع . بيع جزيف : خريد و فروخت از روى تخمين و حدس .

جزيل

(
jazil
) ص . ع . بسيار و فراوان و كثير و بزرگ . ج : جزال . و عطاء جزيل : عطاى بسيار .

جزيه

(
jezye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گزيت را گويند يعنى زرى كه حكام همه ساله از رعايا گيرند و نيز زرى كه همه ساله از اهل ذمه مىگيرند و بمعنى اخير بيشتر استعمال مىشود .

جزيه خانه

(
jezye - x ne
) ا . پ .