تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1091

مساهمون:

ص١٠٩١
دجال خروج مىكند . و جزة من الليل اى قطعة من الليل .

جزة

(
jezzat
) ا . ع . پشم بريده و بر هم پيچيده . ج : جزات و جزز . و پشم بريدهء ميش كه به پشم ديگر مخلوط نباشد و پشم گوسپند كه در هر سال ببرند و يا آنكه بعد بريدن باستعمال نيامده باشد و ازين جاست كه مرد كلان ريش را گويند كانه عاض على جزة .

جزتن

(
joz - tan
) ا . پ . هر عضوى از اعضاى بدن كه جزئى از تن است .

جزجز

(
jez - jaz
) و (
jez - jez
) ا . پ . صداى ديگ هنگام گوشت و دنبه و يا جز آن بريان كردن .

جزجزة

(
jezjezat
) ا . ع . گوى رنگين از پشم . و پاره‌اى از پشم كه بر هودج آويزند .

جزح

(
jazh
) ا . ع . عطيه و دهش .

جزح

(
jazh
) م . ع . جزح فلان جزحا ( از باب فتح ) : از پى كار خود رفت فلان . و جزح فلانا : عطاى بزرگ بخشيد فلان را و يا بخشش كرد بفلان بدون مشورت از كسى . و جزح له من ماله جزحة : بخشيد مر او را پاره‌اى از مال خويش . و جزح الظبى : در جاى باش خود در آمد آهو . و جزح الشجر : زد بر آن درخت تا برگش بريزد .

جزح

(
jazah
) و (
jazeh
) ص . ع . غلام جزح : كودكى كه نظر كند و زيركى نمايد . و كذا غلام جزح .

جزحة

(
jazhat
) ا . ع . جزح له من ماله جزحة اى قطع له من ماله قطعة . مر . جزح .

جزد

(
jazd
) و (
jozd
) ا . پ . جانورى شبيه بملخ كه در سبزه زارها بانگ و آواز دراز كند .

جزدان

(
joz - d n
) ا . پ . جزكش و آلتى كه در آن جزوه گذارند .

جزدر

(
jazdar
) و (
jezdar
) و

جزدره

(
jazdare
) و (
jozdare
) و

جزده

(
jozde
) ا . پ . دنبهء برشته كرده .

جزديده

(
joz - dide
) ص . پ . نابينا .

جزر

(
jazr
) م . ع . جزر النخل جزرا و جزارا و جزارا ( از باب نصر و ضرب ) : بريد خوشهء خرما را از درخت خرما بن . و جزرت الجزور : كشتم شتر كشتنى را . و نيز جزر : ميوه باز كردن از درخت . و باز گشتن آب دريا - خلاف مد . و فرو شدن آب به زمين . و بريدن . و نيز جزر : انگبين چيدن از خانهء زنبوران عسل ( و الفعل من ضرب ) . و منه قول الحجاج لانس لا جزرنك جزر الضرب اى لاستا صلنك .

جزر

(
jazr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باز گشتن آب دريا - خلاف مد .

جزر

(
jazr
) ا خ . ع . نام موضعى در باديه و ناحيه‌اى در حلب .

جزر

(
jazar
) ا . ع . آداك و جزيره . و گوسپند فربه و جزر السباع : گوشتى كه ددان خورند يقال تركوهم جزرا : اذا قتلوهم .

جزر

(
jazar
) و (
jezar
) ا . ع . - مأخوذ از گزر فارسى و بمعنى آن .

جزر

(
jozor
) ع . ج . جزور .

جزرات

(
jozor t
) ع . ج . جزور .

جزرة

(
jazarat
) ا . ع . واحد جزر كه آداك و گوسپند فربه باشد . و واحد جزر و جزر يعنى يك گزر . و واحد جز و ريك گوسپند كشتنى . و ا خ . لقب شخصى .

جزرس

(
joz - ras
) ص . پ . صرفه جو و خانه‌دار . و زيرك و بافراست . و بخيل .

جزرسى

(
joz - rasi
) ا . پ . صرفه جوئى و خانه دارى . و رسائى و فراست .

جزرو

(
joz - rov
) ا . پ . جاى لازم و كنار آب .

جزرى

(
jazari
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بجزيرهء بين النهرين .

جزز

(
jazaz
) ا . ع . پشم و گياه بريده و فريز كرده شده و مانند آنها .

جزز

(
jezaz
) ع . ج . جزة .

جزش

(
jazec
) ا . پ . تغيير . و جزش و رمش : تغيير و تبديل .

جزع

(
jaz '
) م . ع . جزع الوادى جزعا ( از باب فتح ) : بر پهنا بريد وادى را و يا عام است . و كذلك جزع الارض .

جزع

(
jaz '
) و (
jez '
) ا . ع . شبه پيسهء يمانى كه چشم را در سپيدى و سياهى بوى تشبيه دهند و مهرهء سليمانى گويند .

جزع

(
jez '
) ا . ع . گشت وادى و خم آن . و ميانهء وادى و منقطع آن يا خم فراخ از وادى كه درختها روياند و يا آنجاى از وادى كه درخت نروياند و آنجا ريگ باشد . و محلهء قوم . و زمين بلند كه در پهلوى آن زمين هموار بوده باشد . و خانهء زنبور كه در وى شهد نهد . ج : اجزاع . و ا خ . نام دوده يكى بر جانب راست طايف و ديگرى بر جانب چپ آن .

جزع

(
joz '
) ا . ع . زردچوبه .

جزع

(
joz '
) و (
jaz '
) ا . ع . آن چوب كه چرخ بر آن مىگردد .

جزع

(
jaza '
) ا . ع . ناشكيبائى - ضد صبر .

جزع

(
jaza '
) م . ع . جزع جزعا و جزوعا ( از باب سمع ) : ناشكيبائى كرد .

جزع

(
jaza '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فغان و فرياد و زارى و ناله و اندوه و بىصبرى و ناشكيبائى .

جزع

(
jaze '
) و (
jazo '
) ص . ع . ناشكيبا