تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 937

مساهمون:

ص٩٣٧
السلطان : قاضى كرد او را پادشاه . و قضى بينهم المنايا اى انفذها . فرستاد در ميان ايشان مرگ را .

تقضيع

(
taqzi '
) ا . ع . در دو الم و بريدگى و گزيدگى در شكم مردم .

تقطاع

(
teqett '
) م . ع . قطعه قطعا و مقطعا و تقطاعا : بريد آن را و جدا كرد . مر قطع .

تقطب

(
taqattob
) م . ع . آژنك افگندن ميان ابروها و ترش‌روى شدن .

تقطر

(
taqattor
) م ع . خوش‌بوى آلوده شدن به بخور يق تقطرت المراة . و آماده شدن كارزار را . و از بالا انداختن خود را . و فرو افتادن تنهء درخت . و ساقط شدن . و چكيدن . و بر پهلو افتادن . و تقطر به : بر كرانهء وى ريخت آن چيز را . و تقطر عنه : خلاف ورزيد و پس ماند از آن .

تقطرب

(
taqatrob
) م . ع . سر جنبانيدن و بقطرب مانستن .

تقطع

(
taqatto '
) م . ع . آميخته شدن شراب به آب و پاره‌پاره و بخش‌بخش گرديدن قوله تعالى
لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ
و قوله تعالى
تَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ *
اى تقسموه ( لازم و متعدى ) .

تقطقط

(
taqatqot
) م . ع . بر سر خود رفتن . و فرو افتادن دلو . و گام نزديك نهادن . و شتافتن . و در جهان رفتن يقال تقطقط فى البلاد .

تقطل

(
taqattol
) م . ع . بريده شدن يق قطله فتقطل .

تقطى

(
taqatti
) م . ع . تقطى الرجل : درنگ كرد آن مرد و تاخير نمود . و تقطى لاصحابه : فريب داد اصحاب خود را . و تقطى بوجهه عنه : بر گردانيد روى خود را از آن . و تقطى الفرس : بر ترك آن اسب بر نشست . و تقطت الدلو : اندك اندك برآمد آن دول از چاه بجهة بسيارى آب .

تقطيب

(
taqtib
) م . ع . آژنگ افكندن ميان ابروها . و ترش نمودن روى . و آميختن مى را .

تقطير

(
taqtir
) م . ع . چكانيدن . و قطره قطره چكانيدن . و قطر ثوبه : بخور داد جامهء خود را با چوب عود . و طعنه ققطره : نيزه زد وى را پس انداخت او را بر يكى از دو پهلويش . و قطره على فرسه : انداخت او را بر پهلويش . و قطر الابل : قطار كرد شترها را المثل النفاض يقطر الجلب يعنى اذا انفض القوم اى فنى زادهم قطروا الابل فجلبوها للبيع قطارا قطارا .

تقطير

(
taqtir
) ا . ع . پيوسته روانگى بول يق به تقطير اى لم يستمسك بوله .

تقطير

(
taqtir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قطره قطره چكيدن آب و جز آن . و باصطلاح كيميا جدا كردن باعانت حرارت مواد فرار جسمى را از مواد ثابت و غير فرار آن . و تقطير كردن : ژوشيدن و عمل تقطير اجرا كردن . و تقطير بول : قطره‌قطره چكيدن بول .

تقطيط

(
taqtit
) م . ع . دبه ساختن و تراشيدن آن را .

تقطيع

(
taqti '
) م . ع . بسند شدن جامه يق قطعنى الثوت اى كفانى يعنى بسند شد مرا آن جامه . و پاره‌پاره كردن . و در گذشتن اسب از اسبان ديگر . و سنجيدن شعر را باجزاى عروض . و قطع الله عليه بالعذاب : . گوناگون عذاب كند او را خداى . و قطع الخمر بالماء : آب را آميخت در شراب .

تقطيع

(
taqti '
) ا . ع . گسستگى مغص مر رودهء را . و تقطيع الرجل : قد و بالاى مرد . و تقطيع الشعر : سنجيدگى شعر باجزاى عروض .

تقطيع

(
taqti '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قطع‌شدگى و قطعه‌قطعه .

تقطيف

(
taqtif
) م . ع . بريدن خوشهء انگور . و چيدن آن را . و خراشيدن .

تقطيل

(
taqtil
) م . ع . بريدن . و بر پهلو انداختن كسى را . و يا بر زمين افگندن .

تقطين

(
taqtin
) م . ع . شكوفه بر آوردن يق قطن الكرم اذا بدت زمعاته .

تقع

(
taqa '
) ا . ع . گرسنگى .

تقع

(
taqa '
) م . ع . تقع تقعا ( از باب سمع ) : گرسنه گرديد .

تقع

(
taqe '
) ص . ع . جوع تقع : گرسنگى سخت .

تقعثل

(
taqa'sol
) م . ع . گرانبار رفتن .

تقعد

(
taqa'od
) م . ع . تقعده : باز داشت او را از حاجت وى . و تقعد عن الامر : ترك داد او را . و بنشست از آن كار و واداشت او را از آن كار .

تقعر

(
taqa'or
) م . ع . لب پيچيدن در سخن . و باقصاى دهن سخن گفتن . و دور در شدن در كارى . و بتكلف فصاحت نمودن .

تقعف

(
taqa'of
) م . ع . فرو ريخته شدن روى كوه . و از بن در افتادن ديوار . و از جاى رفتن چيزى .

تقعفز

(
taqa'foz
) م . ع . فرو خفتن شتر .

تقعقع

(
taqa'qo '
) م . ع . مضطرب شدن و جنبيدن . و تقعقعت عمدهم يعنى كوچ كردند . المثل من يجتمع يتقعقع عمده يعنى هر اجتماعى را پراكندگى است و يا آنكه چون فراهم آيند و با هم نزديك شوند شرى