تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 925

مساهمون:

ص٩٢٥
و برگ گسترانيدن كشت . و فرش الطائر على الشيئ : بال گسترد مرغ و جنبانيد بال را جهة فرود آمدن بر چيزى .

تفريص

(
tafris
) م . ع . بنوك آهن نقش كردن زير كفش را .

تفريض

(
tafriz
) م . ع . رخنه نمودن و اندك اندك واجب گردانيدن چيزى را و جداجدا كردن و بريده كردن چيزى را و آشكار نمودن قوله تعالى
وَ فَرَضْناها
اى جعلنا فيها فريضة بعد فريضة او فضلناها . و واجب شدن زكات در شتران .

تفريط

(
tafrit
) م . ع . عجز پيش آوردن در كارى . و تقصير كردن در آن كار . و در گذشتن از كسى . و گذاشتن آن را . و نيك افزودن در ستايش . و دور كردن نابايست از كسى يق فرط الله عن فلان ما يكره اى نجاه قيل و قلما يستعمل الا فى الشعر . و فراموش كردن . و فرط الشئ و فيه : هيچ‌كاره گردانيد آن چيز را . و فرط اليه رسولا : فرستاد پيش وى رسول را .

تفريط

(
tafrit
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كوتاهى و كمى در كار و كمتر از بايست - ضد افراط - و تفريط كردن : كوتاهى كردن و كمى كردن در كارى و ضايع كردن .

تفريع

(
tafri '
) م . ع . از بالاى كوه فرود آمدن و بر آمدن بر كوه - از اضداد است - يق فرع فى الجبل و فرع الجبل . و كشتن فرع يعنى بچهء نخستين گوسپند و يا شتر را . و بر آوردن مسائل چند از اصل يق فرع من هذا الاصل مسائل اى جعلها فروعه .

تفريغ

(
tafriq
) م . ع . ريختن آب و جز آن . و خالى كردن خنور را از آنچه در وى باشد .

تفريغ

(
tafriq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فراغت . و تفريح حساب : پرداخت حساب و فارغ شدن از آن .

تفريق

(
tafriq
) م . ع . فرق الشيئ تفريقا و تفرفة : پراكنده نمود و جداجدا كرد آن چيز را و نيز تفريق : ترسانيدن . و بتفاريق گرفتن حق خود را .

تفريق

(
tafriq
) ا . ع . مدت و فاصله . و جزء علىحده و ممتاز . ج : تفاريق . و باصطلاح حساب بيرون كردن آحاد عدد كوچكتر را از آحاد عدد بزرگتر تا باقىمانده معلوم گردد .

تفريق

(
tafriq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدائى و جدا كردگى . و تفصيل و توزيع و تقسيم . و تفريق كردن : جدا كردن و عدد كوچكتر را از عدد بزرگتر بيرون نمودن .

تفريقا

(
tafriqan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - جداگانه و متفرقانه .

تفريقانه

(
tafriq ne
) م ف . پ . جدا گانه و متفرقانه .

تفريه

(
tafrih
) م . ع . بچهء زيرك آوردن ماده شتر .

تفزر

(
tafazzor
) م . ع . پاره و شكافته شدن جامه و جز آن .

تفزز

(
tafazzoz
) م . ع . تفززعنى : چيره شد بر من .

تفزع

(
tafazzo '
) م . ع . ترسيدن و دهشت داشتن .

تفزيع

(
tafzi '
) م . ع . ترسانيدن يق فزع فلانا و فزع الرجل : يارى كرد آن مرد را و دور كرد از آن بيم را . و فزع عنه ( مجهولا ) : دور كرده شد از وى ترس و بيم . قوله تعالى
حَتَّى إِذا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ
اى كشف عنها الفزع .

تفس

(
tafs
) ا . پ . گرمى و حرارت .

تفسان

(
tafs n
) ص . پ . گرم و تاب‌دار و بغايت گرم .

تفسح

(
tafassoh
) م . ع . تفسح له فى المجلس . گشاد كرد و وسعت داد از براى او مجلس را . و تفسح المكان : گشاد كرد آن جاى را و وسعت داد .

تفسخ

(
tafassox
) م . ع . تفسخ الشعر عن الجلد : بر افتاد موى از پوست و بهم پريده و پراكنده شد خاص بالميت . و تفسخ الربع تحت الحمل : سست گرديد شتر چهار ساله و درمانده شد زير بار . و تفسخت الفارة فى الماء : ريزه ريزه گرديد آن موش در آب .

تفسر

(
tafassor
) م . ع . بيان شدن واضح و آشكار ساختن .

تفسرة

(
tafserat
) م . ع . فسر تفسرة : نگاه كرد طبيب بول را تا به مرض پى برد .

تفسرة

(
tafserat
) ا . غ . قاروره و بول مريض و علامت مرض و نسخهء طبيب .

تفسره

(
tafsere
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قاروره‌اى كه در نزد طبيب برند .

تفسوء

(
tafasso '
) م . ع . كهنه شدن . و پاره و دريده گرديدن جامه . و بچوب‌دستى بر پشت كسى زدن . و پراكنده شدن بيمارى در قوم يق تفسأ فيهم المرض اى انتشر .

تفسه

(
tafse
) و (
tofse
) ا . پ . كلف و سياهى و داغى كه بر بشره و اندام مردمى باشد . و ماه گرفته را نيز گويند . و اندوه . و بىقرارى دل و ميل و خواهش بهر چيز چنان كه در زنان آبستن مىباشد .

تفسيا

(
tafsi
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - تاپسيا كه صمغ سداب كوهى است .

تفسئة

(
tafseat
) م . ع . فسأ الثوب تفسئة : درانيد جامه را و كشيد .

تفسيج

(
tafsij
) م . ع . هر دو پاى را وا گشادن براى كميز انداختن .

تفسيح

(
tafsih
) م . ع . وسعت دادن