تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 924

مساهمون:

ص٩٢٤
كه او سوار و ماهر بسوارى است .

تفرس

(
tafarros
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دريافت بفراست و زيركى و ادراك و فهم و هوشيارى .

تفرسخ

(
tafarsox
) م . ع . فرو نشستن سردى و تب . و زايل شدن غم و اندوه .

تفرش

(
tafarroc
) م . ع . بال باز كردن مرغ و گستردن آن و به خواهش فرود آمدن بر چيزى .

تفرش

(
tafrec
) ا . خ . پ . بلوكى از كوهستان قم و اكنون جزء ايالت عراق مىباشد .

تفرشح

(
tafarcoh
) م . ع . پايها را فراخ و گشاده نهادن شتر ماده وقت دوشيدن .

تفرع

(
tafarro '
) م . ع . بربر چيزى شدن . و شاخ بر زدن . و سيدهء قومى را بزنى خواستن . و بسيار شاخ شدن درخت . و بر آمدن بر قوم . و در آمدن در آنها . و بيرون آمدن از چيزى .

تفرعن

(
tafar'on
) م . ع . زشت‌خوى شدن و ستم‌كار گرديدن .

تفرعن

(
tafar'on
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مانستن بفرعون در تكبر و ستم .

تفرغ

(
tafarroq
) م . ع . پرداختن از كارى و فراغت كردن خود را بجهة كارى يق تفرغت كذا .

تفرغه

(
tafraqe
) و (
tafreqe
) ا خ . پ . شهرى در چين .

تفرق

(
tafarroq
) م . ع . تفرق تفرقا و تفراقا : پراكنده گرديد و پريشان شد و جدا گرديد . و در اصطلاح طب تفرق اتصال زخم و جراحت .

تفرقة

(
tafreqat
) م . ع . فرق الشيئ تفريقا و تفرقة : پراكنده و جدا جدا كرد آن چيز را . مر . تفريق .

تفرقع

(
tafarqo '
) م . ع . بانگ آمدن از انگشتان بخمانيدن .

تفرقه

(
tafreqe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدائى و برياش و پراكندگى . و تفرقه انداختن : جدائى انداختن و پراكنده و متفرق نمودن و برياش انداختن .

تفرك

(
tafarrok
) م . ع . شكستگى پيدا گرديدن در كلام و رفتار يق تفرك فلان اذا تكسر فى كلامه .

تفرنق

(
tafarnoq
) م . ع . تباه گرديدن . و بلند شدن گوش .

تفروق

(
tofruq
) ا . ع . خوشهء خرما .

تفرى

(
tafarri
) م . ع . شكافته شدن يق تفرى الليل من صبحه . و برآمدن و روان گرديدن چشمه .

تفريب

(
tafrib
) م . ع . تنگ نمودن زن بدوا كس خود را .

تفرية

(
tafreyat
) م . ع . كفانيدن چيزى را .

تفريث

(
tafris
) م . ع . بر جگر حيوان زنده زدن .

تفريج

(
tafrij
) ا . ع . گشادن . و بردن . و دور كردن اندوه . و پير شدن .

تفريح

(
tafrih
) م . ع . شادمانه كردن .

تفريح

(
tafrih
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرح و خوشى و عيش و تماشا و تفرج و گشت و لهو و بازى .

تفريحا

(
tafrihan
) م . ف . پ - مأخوذ از تازى - براى بازى و تفرج و تماشا و گشت و گذار و بطور لهو و لعب .

تفريخ

(
tafrix
) م . ع . چوزه بر آوردن مرغ و بيضه . و از دل بدر رفتن ترس و بيم . و ترسيدن و رعبناك شدن و سست گرديدن يق فرخ القوم اى ضعفوا و صاروا كالفراخ . و فرخ الزرع : بخوشه نزديك گشت كشت و نو گياه بر آورد .

تفريد

(
tafrid
) م . ع . فقيه و گوشه گرفتن و كرانه گزيدن .

تفريدن

(
tafridan
) ف م . پ . بريان كردن و كباب كردن و برشته كردن .

تفريز

(
tafriz
) م . ع . جدا نمودن و قطع كردن كارى بر كسى .

تفريس

(
tafris
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يعنى فارسى كردن مانند تعريب كه عربى كردن است و عبارت است از اينكه لفظ غير فارسى را خواه تازى باشد و يا جز آن فارسى كردن و موافق قواعد زبان فارسى تصرفات چند در آن نمودن مثل آنكه مصدر باب تفعيل را كه بر وزن فعال بالفتح باشد فارسيان در آن تصرف كرده بكسر مىخوانند و وقار و دمار و وداع و رواج و خراج را وقار و دمار و وداع و رواج و خراج بكسر فامى گويند و همچنين است حذف تاى مفاعلة در مانند مدارات و مواسات و محاكات و محابات كه مدارا و مواسا و محاكا و محابا مىخوانند و بعضى الفاظ مضموم الفاء مانند صندوق و زنبور را مفتوح مىخوانند و نيز از همين قبيل است كه تاى آخر بعضى كلمات مانند خدعة و خدشة و كلمة و خزانة و خطبة را به هاى غير ملفوظ بدل كرده و خدعه و خدشه و كلمه و خزانه و خطبه مىگويند و از اين جهة است كه ما اين الفاظ فارسى شده را فارسى مىنويسيم ولى قيد مىكنيم مأخوذ از تازى و يا زبان ديگر و نيز ازين قبيل است كه الف ساكن ما قبل آخر كلمه را بياى مجهول بدل مىكنند و اعتماد را اعتميد و تنقاد را تنقيد مىگويند .

تفريش

(
tafric
) م . ع . فرش گستردن جهة ديگرى . و سنگ گستردن در صحن خانه