تصريج
(
tasrij
) م . ع . صرج الحوض : صاروج اندود حوض را .
تصريح
(
tasrih
) م . ع . گشاده و روشن گفتن - خلاف تعريض - و پيدا و آشكار كردن كار را . و پيدا و آشكار شدن ( متعدى و لازم است ) . و رفتن كفك شراب و روشن و پاكيزه شدن آن . و صرح ما فى نفسه :
ظاهر و آشكار كرد چيزى را كه در دل داشت .
المثل صرح الحق عن محضه : نيك هويدا و آشكار گرديد . و صرحت كحل : نيك سخت شد سال قحط و صريح و خالص گرديد در شدت و تنگى . و صرح الرامى :
خطا كرد تير انداز و نرسيد تير او بر هدف .
و صرحت بجداء : مر . جداء (
jedd '
) .
تصريح
(
tasrih
) ا . پ . - مأخوذ از تازى . بيان و تعبير و تفسير و توضيح . و كشف و تقرير . و تصريح كردن :
آشكار كردن .
تصريد
(
tasrid
) م . ع . كم كردن عطا و كم از سيرابى آب دادن .
تصرير
(
tasrir
) م . ع . صررت الناقة : پيشى گرفت ناقه در رفتار .
تصريع
(
tasri '
) م . ع . افكندن كسى را ( شدد للمبالغة ) . و قافيه آوردن در مصراع اول از بيت . و بيت را صاحب دو مصراع گردانيدن . و دو در ساختن مر باب را .
تصريف
(
tasrif
) م . ع . بيان و واضع گردانيدن آيات را . و روان و رايج گردانيدن دراهم و متاع و كالاى فروختنى را . و بر آوردن بعض كلام را از بعضى . و بر گرديدن باد از طرفى به طرفى و بر گردانيدن آن . و شراب ساده خوردن و بر گردانيدن . و صرفت الكلام : زينت دادم كلام را .
تصريف
(
tasrif
) ا . ع . تغيير و تبديل . و علم صرف و اشتقاق كلمات .
ح : تصاريف .
تصريم
(
tasrim
) م . ع . سر پستان ناقه بريدن تا شير آن منقطع و خشك گردد . و پاره پاره كردن رسن را . و از بن بريدن درخت را ( شدد للكثرة ) .
تصعاق
(
tas ' q
) م . ع . صعق صعقا و صعقا و صعقة و تصعاقا . مر . صعق .
تصعب
(
tasa'ob
) م . ع . دشوار گردانيدن يق تصعبه .
تصعد
(
tasa'od
) م . ع تصعدنى الشيئ : دشوار آمد بر من و شاق گرديد آن چيز .
تصعر
(
tasa'or
) م . ع . كژ كردن روى و يا كژ كردن رخسار .
تصعرر
(
tasa'ror
) م . ع . گرد شدن از درد و جز آن .
تصعصع
(
tasa'so '
) م . ع . جنبيدن .
و متفرق و پراكنده گرديدن . و بد دل و خوار و ذليل شدن . و فروتنى كردن . تصعصعت صفوفهم : صفهاى قوم از جائى كه بود زوال پذيرفت . و تصعصع بهم الدهر :
متفرق و پراكنده كرد آنها را زمانه .
تصعغر
(
tasa'for
) م . ع . تصعفرت العنق : پيچيده شد گردن .
تصعلك
(
tasa'lok
) م . ع . تصعلك الرجل : درويش و محتاج گرديد مرد . و تصعلكت الابل : انداختند شتران پشمها را .
تصعيب
(
tas'ib
) م . ع . دشوار گردانيدن يق صعبه تصعيبا .
تصعيد
(
tas'id
) م . ع . گذرانيدن چيزى را . و صعد فى الجبل و عليه :
بر آمد بر كوه . و صعد فى الوادى :
فرود آمد در رودبار .
تصعيد
(
tas'id
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گداختگى و ذوب و تقطير و باصطلاح كيميا اجزاى لطيف و قابل تبخير داروها را بتابيدن آتش از ميان ديگ و يا قرع بسر پوش آن رسانيدن و منجمد ساختن . و تصعيد كردن : عمل تصعيد را اجرا نمودن .
تصعير
(
tas'ir
) م . ع . صعرخده :
كژ كرد رخسار را از كبر قوله تعالى
وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ
. و گاهى اين كژى و ميلان رخسار خلقى باشد نه از ساختگى .
تصغير
(
tasqir
) م . ع . خرد گردانيدن كسى را . و صغر الاسم : جارى كرد اسم را بر وزن فعيل (
foayl
) و نحو آن .
تصغير
(
tasqir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كوچك كردگى اسم مانند مرد و مردك .
صغير كردن : كوچك كردن .
تصفت
(
tasaffot
) م . ع . توانا و چالاك گرديدن يق تصفت تصفتا .
تصفتت
(
tasaftot
) م . ع . بمعنى تصفت است كه توانا و چالاك گرديدن باشد .
تصفح
(
tasaffoh
) م . ع . تصفح الامر : نظر كرد در ظاهر كار و جستجوى آن نمود .
و تصفح الناس : نظر كرد در احوال مردم .
تصفق
(
tasaffoq
) م . ع . دو دله شدن . و تصفق الامر : پيش آمد و متعرض شد كار را . و تصفقت الناقة : برگرديد آن ماده شتر به روى شكم .
تصفية
(
tasfeyat
) م . ع . روشن كردن و صاف كردن .
تصفيح
(
tasfih
) م . ع . دست بر هم زدن .
الحديث التسبيح للرجال و اللتصفيح للنساء . و صفح الشيئ : پهن گردانيد آن چيز را .
تصفيد
(
tasfid
) م . ع . نيك بند كردن و محكم ساختن ( شدد للمبالغة ) .
تصفير
(
tasfir
) م . ع . بانگ و فرياد