الشيى : آميخت آن چيز را . و اوخش القوم : بازگردانيدند آن قوم چندين بار تير قمار را به تيردان .
ايخاص
(
ix s
) م . ع . اوخص الراكب فى السراب ايخاصا :
گاه بلند و گاه پست آمد سراب در نظر راكب .
و اوخص فلان لفلان بعطية : كم كرد فلان دهش فلان را .
ايخاف
(
ix f
) م . ع . اوخف ايخافا : شتافت . و اوخف الخطمى :
زد خطمى را چندان كه لعاب كرد .
ايخان
(
ix n
) ا خ . پ . نام ولايتى در تركستان .
ايخشت
(
ayoxcot
) ا . پ . ريزههاى چندين قسم فلز مانند طلا و نقره .
ايد
(
ayd
) ا . ع . قوت و نيرو . و ا خ .
نام موضعى نزديك مدينهء منوره .
ايد
(
ayd
) م . ع . آدايدا ( از باب ضرب ) : قوى و توانا گرديد .
ايد
(
ayyed
) ص . ع . رجل ايد :
مرد قوى و توانا .
ائداء
(
e'd '
) م . ع . آداه على فلان ائداء : يارى داد او را بر فلان .
و آدى الرجل : قوت گرفت آن مرد بسلاح .
و قوت داد ( لازم و متعدى ) . و آدى للسفر : آماده شد براى سفر . و آدى القوم : بسيار شدند قوم در جائى از جهت فراخى و ارزانى . و آدى المال صاحبه :
بسيار شدند شتران و مالهاى ديگر و عاجز گردانيدند صاحب خود را از محافظت و تيمار .
ايداء
(
id '
) م . ع . چون واوى بود يق اودى ايداء : هلاك گرديد . و اودى بفلان الموت : فرارسيد فلان را مرگ .
و اودى الرجل : پوشيده شد آن مرد از سلاح . و نيز ايداء : ودى انداختن ( لغة قليلة ) . و چون يائى باشد يق ايديت عند فلان : احسان و نيكوئى ديدم در نزد فلان .
ائداب
(
e'd b
) م . ع . آدبه ائدابا :
بمهمانى خواند او را . و آدب البلاد :
پر كرد شهرها را بعدل .
ايداح
(
id h
) م . ع . اودحت الابل ايداحا : فربه شدند شتران و نيكوحال گرديدند . و اودح الكبش : بازايستاد قچقار از گشنى . و اودح الرجل :
اقرار كرد آن مرد يا بناچيز و باطل و يا بخوارى و مذلت به نحوى كه بكشند و ببرند او را . و اودح له : گردن داد بفرمان او و فروتنى نمود . و اودح الحوض : اصلاح كرد آن حوض را .
ايداع
(
id '
) م . ع . چون واوى بود يق اودعته مالا ايداعا : بوديعت گذاشتم مال در نزد او . و نيز پذيرفتم از وى وديعت را . و نيز ايداع : صلح كردن ميان قوم . و چون يائى بود يق ايدع الحج على نفسه ايداعا : واجب گردانيد حج را بر خود .
ايداق
(
id q
) م . ع . اودقت السماء ايداقا : باريد آسمان . و اودقت ذوات الحافر : آزمند گشن گرديدند حيوانات مادهء سمدار .
ائدام
(
e'd m
) م . ع . آدم بينهم ائداما : اصلاح كرد ميان آنها را و الفت داد . و آدم الخبز : آميخت نان را با نانخورش . و آدم فلان الاديم : ظاهر ساخت فلان موافقت و دوستى خود را .
ائدامة
(
e'd mat
) ا . ع . زمين سخت بىسنگ .
ايدان
(
id n
) م . ع . كوتاه گردانيدن چيزى . و فرزند لاغر زادن .
ايداول
(
ayd vol
) ا خ . پ . نام كوهى .
ايداه
(
id h
) م . ع . اوده بالابل ايداها : بانگ زد بر شتران .
ايدر
(
idar
) م ف . پ . اكنون و حالا و در اين وقت و اينك . و اينجا . و در اينجا .
ايدرا
(
idar
) م ف . پ . اكنون و حالا .
و اينجا .
ايدرى
(
idari
) ص . پ . اين جائى .
ايدع
(
ayda '
) ا . ع . زعفران و چوب بقم . و خون سياوشان و شلمى سرخ كه از سقوطر آورند و در تداوى جراحات به كار برند .
و گياهى كه بدان جامه رنگ كنند . و نوعى از حنا . و نام مرغى .
ايدماميد
(
idam mid
) ا . پ . داروئى .
ايدند
(
idand
) ا . پ . عدد نامعينى از سه تا ده كه بتازى بضع گويند .
ايدون
(
aydun
) ا . پ . خدا و ايزد .
ايدون
(
aydun
) و (
idun
) م ف . پ .
اين چنين و بدين طريق . و حالا و اكنون و الان .
ايدى !
(
ayd
) ع . كلمهء تعجب يق ما ايدى فلانة : چه درستكار است او .
ايدى
(
aydi
) ع . ج يد .
ايدى
(
aydi
) پ . كلمهء رابطه يعنى نيز .
ايذا
(
iz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رنج و آزار . و عذاب و زحمت و جور و ستم . و جفا . و ضرر . و تصديع . و آزردگى .
و محنت .
ايذاء
(
iz '
) م . ع . آذاه ايذاء :
رنجانيد آن را .
ايذاده
(
iz - deh
) ص . پ . كسى كه مىآزارد . و رنج مىرساند .
ايذادهندى
(
iz - dehandi
) ا . پ .
باعثشدگى مر آزار را .