تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 348

مساهمون:

ص٣٤٨

اقلات

(
eql t
) م . ع . فرزند مردن عادت شدن زن را . و هلاك كردن . و در جاى هلاك انداختن .

اقلاد

(
aql d
) ع . ج اقليد (
eqlid
) .

اقلاد

(
eql d
) م . ع . غرق نمودن دريا كسى را يق اقلد البحر عليهم .

افلاز

(
eql z
) م . ع . سپوختن ملخ دم را به زمين تا تخم نهد .

اقلاص

(
eql s
) م . ع . اندك پيدا شدن كوهان شتر و برآمدن گرفتن . و فربه شدن شتر ماده در تابستان . و يا در فراخ سال رسيدن و افزون شدن شير وى .

اقلاع

(
eql '
) م . ع . بازايستادن از كار يق اقلعه عن الامر اقلاعا و مقلعا و منه قوله تعالى :
يا سَماءُ أَقْلِعِي .
و اقلعت الابل : از شش سالگى بهفت سالگى درآمدند شتران . و اقلعت عنه الحمى : گذاشت او را تب و بازايستاد . و اقلع السفينة برداشت و بلند كرد بادبان كشتى را . و اقلع فلان : بنا كرد فلان قلعه را .

اقلاق

(
eql q
) م . ع . بىآرام ساختن و جنبانيدن . و اقلقت الناقة اى قلق جهازها .

اقلال

(
eql l
) ا . ع كمى دولت .

اقلال

(
eql l
) م . ع . كم كردن . و اندك يافتن چيزى را . و اندك آوردن . و بلند كردن و برداشتن . و برداشتن توانستن . و بىچيز و درويش شدن و فسره و لرزه گرفتن كسى را . و اقل رجل يقول ذلك الازيد : سواى زيد كسى چنين گفتن نتواند .

اقلام

(
aql m
) ع . ج قلم (
qalam
) .

اقلام

(
aql m
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - قلمهاى تحرير و كاسكها .

اقلب

(
aqlab
) ص . ع . مرد برگشته لب

اقلبة

(
aqebat
) ع . ج قليب (
qalib
) .

اقلح

(
aqlah
) ا . ع . جعل . و از اعلام است .

اقلح

(
aqlah
) ص . ع . رجل اقلح مرد زرد دندان . ج : قلح (
qolh
) .

اقلحمام

(
eqlehm m
) م . ع . كلانسال گرديدن .

اقلط

(
aqlat
) ص . ع . نوميدتر يق هذا اقلط منه : نااميدتر است از آن .

اقلع

(
aqlo
) ع . ج قلع (
qal '
) .

اقلعتات

(
eqle't t
) م . ع . سخت در پيمان و مرغول شدن موى .

اقلعداد

(
eqle'd d
) م . ع . سخت مرغول شدن موى . و بر سر خود در جهان رفتن يق اقلعد فلان .

اقلعطاط

(
eqle't t
) م . ع . پيمان گشتن موى و سخت گرديدن .

اقلعفاف

(
eqle'f f
) م . ع . دركشيده شدن پوست يق اقلعف الجلد . و اقلعفت انامله : ترنجيده و دركشيده شد انگشتهاى او از سردى و يا از پيرى . و اقلعف البعير : پيوست و منضم گرديد آن شتر بسوى ناقه هنگام گشنى و تكيه بر ناقه زد و بر هر دو پاشنهء خود ايستاد در آن حال .

اقلف

(
aqlaf
) ص . ع . كودك ختنه ناكرده . و زندگانى فراخ و خوش . و شمشير يكدمد كه در يك طرف آن تنگى و تيزى باشد . ج . قلف (
qolf
) . و عام اقلف : سال ارزان و فراخ .

اقلنساس

(
eqlens s
) م . ع . قلنسوه پوشانيدن .

اقلواد

(
eqlevv d
) م . ع . اقلوده النعاس اقلوادا : پوشيد آن را خواب و غالب شد بر آن .

اقليد

(
eqlid
) ا . ع . حلقهء بينى شتر ماده . و رسن از برگ خرما كه سرخنور را بدان بندند . و رشته‌اى مانند تار از روى كه بر حلقهء بينى شتر و بر حلقهء گوشواره پيچند . و گردن . و معرب كليد و بمعنى آن . ج : اقلاد (
aql d
) .

اقليد

(
eqlid
) ا خ . پ . بلوكى از فارس .

اقليدس

(
oqlides
) ا خ . پ . مهندس معروف يونانى كه در شهر اسكندريه زندگانى مىنمود و در 323 قبل از ميلاد متولد شده و در 283 وفات نمود . و تحرير اقليدس : ترجمهء كتاب همين مهندس است كه از زبان يونانى به عربى ترجمه شده .

اقليلاء

(
eqlil '
) م . ع . كوچ كردن . و بىآرام گشتن . و قرار نگرفتن به جائى . و شتاب كردن . و برآمدن بر كوه . و بر سر درخت نشستن مرغ . و بلند بر هوا آمدن آن .

اقليلى

(
eqlil
) ا . ع . همگى و بالتمام و جمهور .

اقليم

(
eqlim
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - كشور و مملكت و ولايت . و هفت يك بهرهء ربع مسكون چه به اعتقاد متقدمين يك ربع از چهار ربع كرهء ارض مسكون است و سه ربع ديگر را آب گرفته . و اين ربع را كه ربع مسكون نامند از شمال تا خط استوا بر هفت قسمت كرده و هر قسمتى را اقليم ناميده‌اند .

اقليم

(
eqlim
) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - هفت يك بهرهء ربع مسكون كه كشخر و كشور نيز گويند . و ا . خ . نام موضعى در مصر .

اقليما

(
eqlim
) و (
eqlim
) ا خ . پ . نام دختر آدم .

اقليميا

(
eqlimi
) ا . پ . سربى كه پس از خلاص گذاشتن طلا و نقره باقى ماند و به شكل خلطى باشد . و اقليماى ذهبى و فضى به همين مناسبت گويند . و ا . خ نام دختر آدم ابو البشر .

اقليمياء

(
eqlimi '
) ا . ع . دود سيم و زر كه در وقت گداختن بالا برآيد . و يا دودى است . و ا . خ . نام دختر آدم عليه السلام .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 348 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )