تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 345

مساهمون:

ص٣٤٥
فراخيدن . و خشك و تنك گرديدن سال .

اقشف

(
aqcaf
) ص . ع . عام اقشف : سال سخت تنگ زيان‌كار هر چيز .

اقشون

(
aqcun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گياهى .

اقشه

(
aqce
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - اقچه و پول و درم .

اقصاء

(
aqs '
) ع . ج قاصى .

اقصاء

(
eqs '
) م . ع . دور گردانيدن . و بر گزيدن . و ذخيره داشتن شتر قصية را . و نگاهداشتن اطراف لشكر را .

اقصاب

(
aqs b
) ع . ج قصب (
qosb
) .

اقصاب

(
eqs b
) م . ع . نىناك شدن زمين . و اقصب الراعى : خداوند شترانى شد شبان كه آب را كراهت دارند . و يا منع كردن شبان شتران خود را از آب . المثل : رعى فاقصب - اين مثل را دربارهء شبانى گويند كه مرتع وى خوب نداده و شتران را آب نداده .

اقصاد

(
aqs d
) ص . ع . رمح اقصاد : نيزهء شكسته .

اقصاد

(
eqs d
) م . ع . اقصده السهم : رسيد به آن تير و در همان جاى كشت آن را . و اقصد فلانا : نيزه زد بر فلان و خطا نكرد . و اقصدته الحية : گزيد آن را مار و كشت آن را .

اقصار

(
aqs r
) ع . ج قصرة (
qasarat
) .

اقصار

(
eqs r
) م . ع . باز ايستادن از كارى . و درآمدن بشبانگاه . و بچهء كوتاه بالا زادن يق ان الطويلة قد تقصر و ان القصيرة قد تطيل . و سال‌خورده گرديدن ميش و گوسفند . و سوده شدن دندان ميش و ماده بز از كلانسالى . و بازداشتن و بيرون كشيدن از چيزى به اختيار . و كوتاه كردن نماز را .

اقصر

(
aqsar
) ص . ع . كوتاه‌تر . ج : اقاصر . و مرد خشك گردن .

اقصر

(
aqsar
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كوتاه‌تر .

اقصاص

(
eqs s
) م . ع . برخاستن نتوانستن شتر از لاغرى . و اقص امير فلانا من فلان : در پى قصاص او شد امير و قريب گردانيد او را بوى و قدرت داد تا زخم كند مانند زخم او و يا باز كشد او را در عوض كشته . و اقص الرجل من نفسه : از خود توانا گرديد آن مرد بقصاص گرفتن از قاتل . و نيز اقصاص : خواهش گشن رفتن ماده را و باردار شدن آن . و پيدا كردن آبستنى گوسپند .

اقصاف

(
eqs f
) م . ع . تنگ و باريك گرديدن در طى .

اقصام

(
aqs m
) ع . ج قصم (
qasm
) و (
qesm
) .

اقصعلال

(
eqse'l l
) م . ع . بنيمهء آسمان رسيدن آفتاب .

اقصف

(
aqsaf
) ص . ع . دندان پيشين نيمه شكسته .

اقصم

(
aqsam
) ص . ع . آنكه نيمهء دندان وى شكسته باشد يق فلان اقصم بين (
bayyan
) القصم . و آنكه ساق وى شكسته باشد .

اقصوان

(
oqsov n
) و (
aqsov n
) ا خ . ع . موضعى .

اقصى

(
aqs
) ص . ع . جمل اقصى : شتر كرانهء گوش بريده . و مكان اقصى : جاى دور . ج : اقاصى (
aq si
) . و اقصى الغاياث : منتهاى مقاصد و مسجد اقصى ا خ . بيت المقدس .

اقصئلال

(
eqse'l l
) م . ع . اقصال به : گرفت آن را . و اقصال بالمكان : اقامت نمود در آنجاى .

اقضاء

(
eqz '
) م . ع . خورانيدن .

اقضاب

(
eqz b
) م . ع . گياه خوردنى رويانيدن زمين . و سبزه‌ناك شدن آن .

اقضاض

(
eqz z
) م . ع . در پست آميختن چيزى خشك از قند و شكر و مانند آن . و سنگريزه‌ناك شدن جاى . و خاك‌آلود شدن گوشت پاره . و در پى كارهاى باريك و دقيق شدن . و درشت و خاك‌آلود گرديدن و يا گردانيدن خوابگاه يق اقض عليه المضجع و اقضه الله ( لازم و متعدى ) . و گذاشتن چيزى را به خاك سنگريزه آلوده .

اقضام

(
eqz m
) م . ع . لرزانيدن . و جنبانيدن شتر زنخ خود را . و اندك طعام آوردن قوم از شهرى در خشك سال . و قضيم خورانيدن ستور را .

اقضم

(
aqzam
) ص . ع . مرد قضم رسيده دندان .

اقضى

(
aqz
) ص . ع . قاضىتر و با حكم‌تر و با فرمان‌تر . و اقضى القضاة : قاضى كه از ساير در قضاوت عادلتر و نافذالحكم‌تر باشد .

اقضية

(
aqziat
) ع . ج قضاء (
qaz '
) و قضا (
qaz
) .

اقط

(
aqt
) و (
eqt
) و (
oqt
) و (
aqat
) و (
aqet
) و (
aqot
) و (
eqet
) ا . ع . كشك و پينو و قروت و دوغ منجمد از شير گوسپند و جز آن كه پس از رفع مائيت خشك كرده باشند . ج : اقطان (
oqt n
) .

اقط

(
aqt
) م . ع . اقط الطعام اقطا ( از باب ضرب ) كشك در طعام كرد . و اقط فلانا : كشك خورانيد فلان را . و اقط قرنه : بر زمين انداخت حريف خود را . و اقط الشيى : آميخت آن چيز را .

اقط

(
aqat
) م . ع . اقط الرجل