تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 287

مساهمون:

ص٢٨٧
و اضماكت الارض : برآورد زمين گياه را و سبز گرديد . و اضماك النبت : برآمد گياه و باليد و سبز شد . و اضماك الرجل : برآماسيد آن مرد از خشم .

اضناء

(
ezn '
) م . ع . چون مهموز باشد صاحب فرزند بسيار شدن زن يق اضنات المرأة اى كثر ولدها . و صاحب بسيار مال گرديدن و صاحب بسيار مواشى گرديدن . و چون واوى بود گران و سست گردانيدن بيمارى كسى را .

اضوء

(
azv '
) ص . ع . روشن‌تر و با روشنائىتر .

اضواء

(
azv '
) ع . ج ضوء و ضوء .

اضواء

(
ezv '
) م . ع . باريك شدن . و سست گرديدن . و اضواه اليه : مايل كرد وى را بسوى آن . و اضوت المرأة : فرزند لاغر آورد آن زن . و فى الحديث . اغتربوا و لا تضوءوا اى تزوجوا الغرائب دون القرائب - و ذلك ان العرب تزعم ان ولد الرجل من قرابته يجئ ضاويا نحيفا غير انه يجئ كريما على طبع قومه . و اضوى حقه اياه : كم كرد حق او را . و اضوى الامر : راست و استوار نكرد آن كار را .

اضوات

(
azv t
) ع . ج اضاة .

اضواج

(
azv j
) ع . ج ضوج .

اضواع

(
azv '
) ع . ج ضوع و ضوع .

اضوط

(
azvat
) ص . ع . مرد گول و خرد زنخ . و كژ زنخ . ج : ضوط .

اضهاء

(
azh '
) ع . ج ضهوة (
zahvat
) .

اضهاء

(
ezh '
) م . ع . درخت ضيهاء را چرانيدن . و زن ضيهاء را كه نه حيض آورد و نه باردار گردد بنكاح درآوردن .

اضهاج

(
ezzeh j
) م . ع . افگندن شتر ماده بچه را يق اضهجت الناقة .

اضهاد

(
ezh d
) م . ع . اضهده و به : ستم كرد بر وى .

اضهال

(
ezh l
) م . ع . رطب آوردن خرمابن . و رطب‌ناك گرديدن . و رطب شدن گرفتن غورهء خرمابن .

اضيات

(
azy t
) ع . ج اضاة .

اضياف

(
azy f
) ع . ج ضيف (
zayf
) .

اضيال

(
ezy l
) م . ع . رويانيدن درخت ضال را .

اضيع

(
azya '
) ص . ع . هيچ‌كاره‌تر يقال هو اضيع من قمر الشتاء .

اضيق

(
azyaq
) ص . ع . تنگ‌تر . و دشوارتر .

اطا

(
at
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - درخت پده كه بتازى غرب خوانند و صمغ و عصارهء برگ آن را در طب استعمال مىكنند .

اطابة

(
et bat
) م . ع . خوش كردن كسى را . و خوشبوى ساختن . و حلال و پاكيزه نمودن . و خوش‌مزه كردن طعام . و پاك كردن . بشستن و استنجا نمودن . و پاك يافتن چيزى . و سخن شيرين و خوش گفتن . و طعام لذيذ آوردن . و پسران نيك سيرت زادن . و نكاح نمودن زن حلال را .

اطاحة

(
et hat
) م . ع . افكندن موى را . و نيست نمودن و بردن چيزى را . و هلاك و تباه نمودن مال را - و معناى آخرى از واوى و يائى هر دو مىآيد ولى واوى افصح است .

اطار

(
et r
) ا . ع . پى سوفار تير . و تيرى گرداگرد حشفه و حلقهء مردم . و شاخه‌هاى انگور كه پيچيده بر داربست رود . و تندى كه فاصل است ميان لب و ميان موهاى بروت و چنبر پرويزن . و هرچه كه محيط بر چيزى باشد . و كمربند مانندى كه گرداگرد خانه سازند . ج اطر .

اطار

(
att r
) ا . ع . كمان‌ساز .

اطارة

(
et rat
) م . ع . پرانيدن . و بخش بخش كردن مال را . و شكافتن به لغت يمن .

اطاشة

(
et cat
) م . ع . بيك‌سو انداختن تير را از نشانه و مايل كردن آن را .

اطاط

(
att t
) ص . ع . بسيار آوازكننده .

اطاعة

(
et at
) م . ع . اطاع الشجر اطاعة : رسانيد آن درخت ميوه را . و حاضر گرديد براى چيدن . و نيز اطاعة : فراخ علف شدن چراگاه . و فرمان‌بردارى كردن .

اظاعت

(
et at
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرمانبردارى . و انقياد . و فروتنى و تواضع و تسليم‌شدگى . و تفويض‌كردگى . و متابعت . و وفادارى . و تعظيم و كرنش و اظهار كوچكى و بندگى .

اطاعتگرى

(
et at - gari
) ا . پ . متابعت ظلم و فرمان . و تواضع و فروتنى .

اطافة

(
et fat
) م . ع . اطاف به : فرود آمد بر وى . و نزديك گرديد . و احاطه كرد .

اطاق

(
ot q
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - حجره و يورد و خانه و شبستان و جائى كه در آن آدمى آسايش مىكند و محلى كه در آن رخت و سامان و اسباب خانه را مىگذارند . و اطاق غذاخورى را خورسار و يا خورستار گويند . و اطاقى را كه در آنجا عروس منتظر داماد مىباشد خوزه و خووزه نيز گويند .

اطالة

(
et lat
) م . ع . اطاله اطالة و اطوالا : دراز كرد او را . و كذلك اطوله . و اطالت المرأة : بچگان دراز بالا آورد آن زن . و يا زائيد يك فرزند بلند بالا .

اطاليق

(
at liq
) ا . پ . حاكم . و محافظ و رئيس .

اطام

(
ot m
) و (
et m
) ا . پ . بستگى بول و شكم از بيمارى .

اطاميم

(
at mim
) و (
et mim
) ج ا . ع .