تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 286

مساهمون:

ص٢٨٦
و اضعاف الكتاب : ما بين سطور و حواشى آن . و وقع فى اضعاف الكتاب : توقيع نهاد ميان سطور يا ميان خط و حاشيهء آن مكتوب . و اضعاف الجسد : عضو هاى بدن و يا استخوانهاى آن .

اضعاف

(
az ' f
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دوچندان . و زيادتر . و اضعاف مضاعف : بيشتر و زيادتر از دوچندان . و باصطلاح علم حساب حاصل ضرب عددى يك يا چندين مرتبه در نفس خود مثلا 4 و 8 و 16 و 32 اضعاف عدد دو مىباشند زيرا حاصل ضرب يك مرتبه دو در نفس خود 4 و دو مرتبه 8 و 3 مرتبه 16 و چهار مرتبه 32 .

اضعاف

(
ez ' f
) م . ع . كور گردانيدن كسى را . و سست و ضعيف كردن . و دو چندان كردن چيزى را . و صاحب ستور سست و ناتوان گرديدن . و اضعف القوم ( مجهولا ) : دو چند كرده شد جهت آن قوم .

اضعف

(
az'af
) ص . ع . ضعيف‌تر و سست‌تر و ناتوان‌تر .

اضغاء

(
ezq '
) م . ع . ببانگ آوردن كسى را . و برانگيختن كسى را بر بانگ يق اضغاه اضغاء .

اضغاث

(
azq s
) ع . ج صغث (
zeqs
) (
zaqs
) . و اضغاث احلام : خوابهاى شوريده و پريشان كه تأويل آن از جهت اختلاطها راست نيايد .

اضغاث و احلام

(
azq so - ahl m
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوابهاى پريشان .

اضغاغ

(
ezq q
) م . ع . درآمدن مردم در زندگانى فراخ يق اضغ القوم اضغاغا . و اضغت الارض : سيراب شد زمين . و سبز گرديد گياه آن .

اضفيداد

(
ezfid d
) م . ع . برآماسيدن از خشم .

اضكل

(
azkal
) ص . ع . برهنه .

اضل

(
azall
) ص . ع . گمراه‌تر و باضلالت‌تر .

اضلاع

(
azl '
) ع . ج ضلع (
zela '
) و (
zel '
) و ضليع (
zali '
) .

اضلاع

(
azl '
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - دنده‌ها . و كناره‌هاى چيزى .

اضلاع

(
ezl '
) م . ع . ميل دادن . و گرانبار گرديدن . و گرانبار كردن ( لازم و متعدى ) .

اضلال

(
azl l
) ع . ج ضلّ و ضلّ . و هو ضل الاضلال : بلائى است و خيرى در آن نيست .

اضلال

(
ezl l
) م . ع . اصل فلان البعير : گم كرد فلان شتر را و رفت از وى . و كذلك اضل الفرس . و اضله : دفن كرد او را و غايب گردانيد . و نيز اضلال : ضايع گردانيدن و هلاك كردن .

اضلال

(
ezl l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گمراهى . و اضلال كردن ف م . : گمراه كردن .

اضلع

(
azlo '
) ع . ج ضلع (
zela '
) و (
zel '
) .

اضلع

(
azla '
) ص . ع . رجل اضلع : مرد توانا و درشت و ستبر . و مردى كه دندانش درشت و مانند استخوان پهلو باشد در كجى . و همچنين دابة اضلع .

اضلولة

(
ozlulat
) ا . ع . گمراهى .

اضم

(
azam
) م . ع . خشم گرفتن بر كسى . و كينه داشتن . و رنج رسانيدن گرفتن كسى را . و مايل شدن شتر نر بسوى شول . و راندن و گزيدن گرفتن آن را ( و الفعل من سمع ) .

اضم

(
azam
) ا . ع . كينه . و حسد و خشم . ج : اضمات .

اضم

(
ezam
) ا خ . ع . نام كوهى . و از وادئى كه مدينهء منوره در آن واقع شده آنچه متصل بمدينه است قناة نامند و آنچه بالاى آنست نزديك سد شطاة گويند و آنچه اسفل آنست اضم خوانند . و ذو اضم : نام آبى است ميان مكه و يمامه .

اضمات

(
azam t
) ع . ج اضم .

اضماج

(
ezm j
) م . ع . دوسيدن به زمين .

اضماد

(
ezm d
) م . ع . اضمدهم اضمادا : فراهم آورد آنها را . و اضمد العرفج : غنچه برآورد درخت عرفج .

اضمار

(
ezm r
) م . ع . در دل نهادن داشتن چيزى را . و پوسيدن مرد را زمين به سفر و يا بمرگ يق اضمرت الارض الرجل . و اضمر الفرس : اندك علف داد آن اسب را بعد فربهى و لاغر كرد آن را . و در اصطلاح عروض بنهايت رسيدن و ساكن گردانيدن تاى متفاعلن را در بحر كامل .

اضمار

(
ezm r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پنهان كردگى . و اضمار كردن ف م : پنهان كردن . و اسرار واجب الاضمار : رازهائى كه پنهان داشتن آنها سزاوار است و نشايد آنها را آشكار كردن . و اضمار ما فى الضمير : نهان كردن آنچه در دل بود .

اضمامة

(
ezm mat
) ا ج . ع . گروه مردم از هر جنس . و پشتواره از كتب و جز آن . و سنگريزه . ج : اضاميم .

اضمحلال

(
ezmehl l
) م . ع . نيست شدن . و رفتن و گشاده و پريشان شدن ابر يق اضمحل السحاب اذا تقشع .

اضمحلال

(
ezmehl l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ناپديدى و نابودى . و از هم پاشيدگى .

اضمحنان

(
ezmehn n
) م . ع . لغتى است در اضمحلال .

اضمى

(
azm
) ص . ع . سياه لب .

اضميكاك

(
azmik k
) م . ع . آمادهء باريدن گرديدن يق اضماك السحاب .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 286 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )