تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 288

مساهمون:

ص٢٨٨
پايها .

اطاول

(
at vel
) ع . ج اطول .

اطائب

(
at eb
) ا . ع . نيكوترين قسمتهاى گوشت شتر نحر شده .

اطائم

(
at em
) ع . ج اطيمة (
atimat
) .

اطبا

(
atebb
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - پزشكان و طبيبان .

اطباء

(
atb '
) ع . ج طبى و طبى .

اطباء

(
etteb '
) م . ع . خواندن كسى را بسوى چيزى . و دوست گرفتن كسى را . و قبول كردن و برگزيدن براى ذات خود - واوى و يائى هر دو آمده .

اطباء

(
atebb '
) ع . ج طبيب (
tabib
) .

اطباخ

(
etteb x
) م . ع . پخته گرديدن . و پختنى ساختن براى خود . و بريان كردن . و ديگ برنهادن .

اطباع

(
atb '
) ع . ج طبع (
tab '
) .

اطباق

(
atb q
) ع . ج طبق (
tabaq
) .

اطباق

(
etb q
) م . ع . پوشانيدن كسى را . و اجماع كردن مردم بر كارى . و فراز آمدن بر آن . و بسيار شدن ستارها . و ظاهر گرديدن آنها . و باريدن باران هفت روز پيوسته . و برهم نهادن . و پوشيدن تو بر تو . و برابر كردن . و ما اطبقه : كدام چيز دانا و بزرگ كرد او را .

اطبة

(
atebbat
) ع ج طبيب (
tabib
) .

اطبخ

(
atbax
) ص . ع . مرد سخت احمق و گول .

اطبع

(
atba '
) ص . ع . مطبوع‌تر و قابل‌تر .

اطبقة

(
atbeqat
) ع . ج طبق (
tabaq
) .

اطبئنان

(
etbe'n n
) م . ع . آراميدن و قرار گرفتن .

اطثار

(
ets r
) م . ع . اطثروا اطثارا : بسيار شدند .

اطجاع

(
ettej '
) م . ع . اضطجاع و بر پهلو خفتن .

اطحاح

(
eth h
) م . ع . افگندن كسى را و انداختن .

اطحار

(
eth r
) م . ع . اطحر الحجام : از بن بريد غلاف سر نره را هنگام ختنه كردن .

اطحل

(
athal
) ص . ع . فرس اطحل : اسب كه سبزى آن اندك مايل بزردى باشد . و ذئب اطحل : گرگ نه تيره و نه سپيد . و شراب اطحل : شراب نه تيره و نه روشن . و ماء اطحل : آب چغرلاوه برآورده . و ا خ . نام كوهى به مكه كه ثور بن عبد مناف را به آن نسبت كنند و گويند ثور اطحل .

اطخاف

(
etx f
) م . ع . طخيفة ساختن كه نوعى از آش باشد .

اطخم

(
atxam
) ص . ع . كبش اطخم : قچقار سياه سر تيره اندام . و فرس اطخم : اسبى كه از كاكل تا دمش خط سياه باشد .

اطخم

(
atxam
) ا . ع . نوك بينى مردم و ستور . و گوشت خشك كه بسياهى زند .

اطخمام

(
etxem m
) م . ع . مايل بسياهى گرديدن گوشت خشك .

اطد

(
atad
) ا . ع . شاخه‌هاى عوسج كه نوعى از درخت خاردار است .

اطر

(
atr
) ا . ع . خم و كجى كمان و ابرو تسميهء بمصدر است .

اطر

(
atr
) م . ع . اطر القوس و غيرها اطرا ( از باب نصر و ضرب ) : مايل گردانيد و خم داد كمان و جز آن را . و اطر السهم : پى پيچيد بر سوفار تير . و اطر البيت : اطار ساخت براى آن خانه .

اطر

(
otor
) ع . ج اطار .

اطراء

(
etr '
) م . ع . چون مهموز باشد از حد درگذشتن در مدح و نيك مبالغه كردن در آن . و چون واوى بود نيكو ستودن كسى را . و پروردن دارو در عسل و جز آن .

اطراب

(
atr b
) ا . ع . خيار و برگزيدهء رياحين .

اطراب

(
etr b
) م . ع . سرود گفتن . و در طرب آوردن كسى را .

اطرابلس

(
atrabolos
) ا خ . ع . طرابلس شام .

اطراح

(
etter h
) م . ع . افگندن . و دور گردانيدن .

اطراد

(
etr d
) م . ع . دور كردن فرمودن كسى را . و از شهر بدر و نفى كردن . و فراهم آوردن شتران را از اطراف و نواحى . و اطردت الابل : اذا امرت بطردها . و ابن سكيت مىگويد : اطردته اذا صيرته طريدا .

اطراد

(
etter d
) م . ع . پى يكديگر شدن كار . و راست و مستقيم گرديدن . و روان گشتن . و جارى و روان شدن جوى .

اطرار

(
etr r
) م . ع . اطره اطرارا : انداخت او را . و اطر شاربه : بردميد بروت آن . و اطريده : بريد دست آن را و قطع كرد . و اطر فلانا : برآغالانيد فلان را . و اطر فلان : گستاخى نمود و ناز كرد فلان . المثل : اطرى فانك فاعلة اى خذى طرر الوادى او ادلى او اجمعى الابل فان عليك نعلين يعنى درشت پا هستى هر جا مىتوانى رفت - و اين عبارت را از براى ذكر و انثى و واحد و جمع بر لفظ تأنيث مىگويند لان الاصل قاله رجل لراعية له كانت ترعى فى السهولة و تترك الحزونة - اين مثل را نظر بتوانائى مخاطب در وقت تحريص بر ارتكاب امر شديد استعمال مىكنند .

اطراس

(
atr s
) ع . ج طرس .

اطراف

(
atr f
) ع . ج طرف و طرف . و طرف . و اطراف العذارى ا . : نوعى
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 288 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )