تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 289

مساهمون:

ص٢٨٩
از انگور .

اطراف

(
atr f
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - طرفها و كناره‌ها و جوانب و پهلوها . و دست و پا . و كرانه و ساحل . و نواحى و حوالى و محال . و حدود و سرحدات . و دامن . و انتهاى چيزى . و نزديكان و خويشاوندان كسى .

اطراف

(
etr f
) م . ع . بسيار شدن طريفهء شهر كه گياه نصى باشد يق اطرف البلد اطرافا . و بر يكديگر نهادن مرد پلكها را . و دادن كسى را چيزى كه پيش از او كسى نداده بود . و نو آوردن . و اطلاع يافتن بر چيزى . و برآمدن بر آن .

اطراف

(
etter f
) م . ع . نو خريدن چيزى را .

اطرافى

(
atr fi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مردم اطرافى : مردم راهگذر . و مردم بيگانه و غير آشنا و ناشناس .

اطرافية

(
atr fiyat
) ج ا خ . ع . نام طايفه‌اى .

اطراق

(
atr q
) ع . ج طرق .

اطراق

(
atr q
) م . ع . خاموش گرديدن و نگفتن چيزى را . و فرود كردن چشم و خوابانيدن . و فروافگندن سر را . و در صفت آن حضرت صلى اللّه عليه و آله گويند اذا تكلم اطرق جلساؤه كانما على رؤسهم الطير يسكتون و يعضون ابصارهم و لا تيحركون . و اطرق فلانا فحله : گشن را براى گشنى عاريت داد بفلان . و اطرق الى اللهو : ميل كرد ببازى . و اطرق الليل عليه : برآمد بعض شب بر بعض . و اطرق الابل : در پى يكديگر شدند شتران . و لا اطرق الله عليه : نگرداند خداى به روى چيزى كه خراب و تباه كند او را . و فى المثل : اطرق كرى ان النعام فى القرى - دربارهء شخصى گويند كه خودستائى كند . و اطرقت الجلد و العصب ( مجهولا ) يعنى البست .

اطراق

(
etter q
) م . ع . در پى يكديگر شدن شتران . و متفرق رفتن براهها . و گذاشتن راه راست را . و برهم نشستن پر مرغ يق اطرق جناح الطير : برهم نشست پرهاى آن مرغ .

اطرام

(
etr m
) م . ع . متغير و بد بو گرديدن دهن از ريزهء طعام . و كبود گرديدن دندانها .

اطرام

(
etter m
) م . ع . كبود گرديدن دندانها .

اطرة

(
otrat
) ا . ع . پى كه بر سوفار تير پيچند . و تندى گرداگرد حشفه . و گوشت گرداگرد ناخن . و طرف رگ ابهر . و خاكستر مخلوط به خون كه ديگ شكسته را بدان ليسند .

اطرش

(
atrac
) ص . ع . كر . ج : طرش .

اطرخمام

(
etrexm m
) م . ع . كند گرديدن بينائى شخص . و سخت تاريك و سياه شدن شب . و تكبر كردن و بزرگ‌منشى نمودن .

اطرط

(
atrat
) ص . ع . رجل اطرط الحاجبين : مرد كم موى ابرو - و رجل اطرط بدون ذكر حاجبين نيز گويند .

اطرغشاش

(
etreqc c
) م . ع . نيكو شدن بيمار . و ايستادن . و برفتار آمدن . و رسيدن باران پس از سختى يق اطرغش القوم : اى غيثوا و اخصبوا بعد الجهد . و جنبش نمودن چوزه در آشيانه .

اطرغلاف

(
otroqoll f
) ا . ع . فاخته و قمرى . و دبسى است كه در گردن طوق دارد .

اطرغمام

(
etreqm m
) م . ع . بزرگ منشى كردن .

اطرق

(
atraq
) ص . ع . شتر سست زانو يا كج ساق .

اطرق

(
atroq
) ع . ج طريق .

اطرقا

(
atreq
) ا خ . ع . نام شهرى .

اطرقاء

(
atreq '
) ع . ج طريق .

اطرقة

(
atreqat
) ع . ج طريق .

اطرمساس

(
etrems s
) م . ع . اطرمس الليل : تاريك شد شب .

اطروان

(
otrov n
) ا . ع . آغاز . و اطروان الشباب : اول جوانى و شروع آن .

اطروبه

(
otrube
) ا . ع . - مأخوذ از تازى - آنچه مردم را بطرب آورد . و ساز و مزامير و نغمه .

اطروش

(
otruc
) ص . ع . رجل اطروش : مرد كر .

اطره

(
otre
) ا . پ . زه بن ناخن .

اطرهمام

(
etrehm m
) م . ع . باعتدال گواليدن يق اطرهم الشاب اذا اعتدل .

اطرية

(
atriat
) ا . ع . ماهيچه كه نوعى از طعام اهل شام است .

اطريح

(
etrih
) ص . ع . سنام اطريح : كوهان دراز .

اطريراء

(
etrir '
) م . ع . اطرورى اطريراء : پر شد از خشم و از تكبر .

اطريرة

(
atrayrat
) ا خ . ع . شهرى در مغرب .

اطريش

(
otric
) ا خ . پ . - مأخوذ از فرانسه - مر . نمسه .

اطريفل

(
etrifal
) ا . ع . معجونى كه جزء اعظم آن هليله است .

اطريلال

(
atril l
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - آطريلال و رجل الغراب و قازى آغى .

اطريه

(
atrie
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رشته‌اى كه از آرد گندم سازند و از آن آش و پلاو نيز ترتيب دهند . و آش اطريه آش رشته است و چون خوب پزند غذائى است بس لذيذ و گوارا .