مجلههاى قبل از انقلاب بود ، و گاهى هم آية اللّه مطهرى رحمه اللّه در آن مقالههايى مىنوشت .
در شماره 25 - 26 ، سال 1396 ق ، آن ، دكتر آية اللّه زاده شيرازى از گروه فرهنگ عربى و علوم قرآن آن دانشكده مقالهاى دارد با عنوان « بررسى در منابع عمده كشّاف » ، ايشان تفسير را از اول تا آخر به اين منظور مطالعه كرده است كه ببيند از چه كتبى استفاده كرده و چه منابعى داشته است . وى چند تفسير را نام برده است : تفسير مجاهد ، تفسير عمرو بن عبيد معتزلى ، تفسير قتادة ، ابو بكر أصمّ معتزلى ، رمانى ، خوارج ، صحابه ، تفسير زجاج .
امّا به نظر مىرسد كه زمخشرى مطالبى را از اين افراد و گروهها نقل كرده است ، نه اينكه اينها تفسيرهايى داشتهاند كه از مدارك كشّاف قرار گرفته است . بله دو تفسير را مىشود گفت كه جزء منابعش بوده و آن دو يكى تفسير زجاج است كه متوفى 311 مىباشد . و ديگرى تفسير رمانى از سده چهارم است ، كه از مصادر تبيان هم بود .
منابع فقهى و حديثى او را هم نام برده است : صحيح مسلم ، سنن أبى داود . و چون اجازهء از مشايخ داشته گاهى بدون نام كتاب نقل مىكرده است .
مصادر ديگرى را هم براى قرائات ، نحو ، ادبيات ، فقه ، حديث نام مىبرد .
نكتهء ديگر اينكه : مذهب او معتزلى است . هر چند اين مذهب به شيعه خيلى نزديك است و بسيارى از علماء اهل تسنّن گويا مىخواهند اين گروه را از سنّىها جدا كنند ، مثلا در نقل اقوال مىگويند معتزلىها اينطور و سنّىها آنطور مىگويند ، در هر صورت چون معتزلى است تفسيرش اين عيب را دارد كه آيات را با عقائد معتزله هماهنگ كرده است .
هر جا به آيهاى رسيده كه مىتوانسته مورد استفادهء اشعرىها قرار بگيرد ، طورى معنى كرده كه با نظر معتزله ، مناسب در آيد . اشاعره هم اگر انتقادى به تفسير كشّاف
آشنايى با تفاسير ( به ضميمه عدم تحريف قرآن و چند بحث قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 297
مساهمون: رضا استادى
ص٢٩٧