در قسمت ديگر از مقدمه ، اسم مفسّرانى را كه در اين كتاب از آنها نقل كرده است ، مىآورد و صراحتا نام مىبرد كه قول اينها حجّت نيست . بلكه اگر قول آنها به استظهار ما كمكى كند خوب است . ولى در آيات قسم اول يا سوم اگر سخنى گفته باشند به درد نمىخورد . در قسم چهارم سخن آنها را به عنوان احتمال مىپذيرم . و در قسم دوم سخن آنها مىتواند كمكى به فهم ما باشد . و الّا ما مقلّد هيچ كدام از آنها نيستيم .
سخن ديگرى كه ايشان دارد اين است كه :
در ادبيات و كتب ادبى ما رايج است كه اصالت را به اشعار عرب و جاهليّت مىدهند و قرآن را با آن تطبيق مىكنند . امّا اين روش غلط است . بلكه قرآن بايد شاهد و مستند باشد .
ايشان با بيان خوبى اين را توضيح داده است . « 1 » مىفرمايد : مسألهء فصاحت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله منهاى نبوّتش براى همه قابل قبول و مورد تأييد است . اين بستگى به نبوّتش ندارد . و به تأييد همه ، أفصح فصحاء است . پس حرفش بر همه حجّت است . و سخن قرآن را بايد بر صحّت ساير كتب حجّت قرار دهيم . و از قرآن براى كلام عرب شاهد بياوريم .
در اينجا يك نمونه از تفسير تبيان مطرح مىكنيم تا سبك او روشن شود : آيات اول سورهء حجرات :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَ لا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تَشْعُرُونَ . إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْواتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوى لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظِيمٌ . إِنَّ الَّذِينَ يُنادُونَكَ مِنْ وَراءِ الْحُجُراتِ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ . وَ لَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
هامش
( 1 ) . ج 1 ، ص 16 .