تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 914

مساهمون:

ص٩١٤
بيت
خود كسى كاين سعادتش « 1 » باشد * هست شاهى و طمطراقش نيست

طاق

- ضد جفت و نيز طاقى كه در خانه‌ها بندند كه چيزها در آن گذارند . و بمعنى گشاده و باز كرده نيز آمده . مثال اول انورى گويد : بيت « 2 »
تا زمان همچو روز باشد و شب * تا عدد همچو جفت باشد و طاق
مثال معنى دوم هم او « 21 » گويد : بيت
ديدم از باقى پرند و شين * شيشهء نيم بر كنارهء طاق
مثال معنى دوم اوحدى گويد : بيت
جامهء ظلمت « 3 » عدم بدريد * مست بيرون دويد جامه بطاق
و بمعنى طاق عمارات و طيلسان و يكتائى عربى است « 22 » .

مع الكاف التازى

طنبك

- به وزن و معنى تنبك مرقوم .

مع الكاف الفارسى

طورگ

- [ بفتح طا و ضم واو و سكون راى مهمله ] نام سپهسالار ضحاك . مثالش اسدى گويد : شعر « 4 »
شد آن لشكر گشن پيش « 5 » طورگ * دوان چون رمهء ميش در پيش گرگ

مع اللام

طغرل

- [ بضم طاعوراء ] مرغ شكارى « 6 » باشد . مثالش « 7 » حكيم اسدى گويد : بيت
دل تيهو از چنگ طغرل بداغ * رباينده باز از دل ميغ ماغ
و [ بكسر راء ] نام پادشاهى است « 23 » مثال اين معنى شيخ سعدى گويد : بيت « 2 »
شنيدم كه طغرل شبى در خزان * گذر كرد بر هندوى پاسبان
و مثال هر دو معنى شيخ نظامى گويد : بيت
طغانشاه مرغان و طغرل بنام * بسلطانى آمد چو طغرل تمام
هامش
( 1 ) « س » : سعادت . ( 2 ) « س » ندارد . ( 3 ) « س » : ظلمت . ( 4 ) « س » : بيش . ( 5 ) « س » : پيش . ( 6 ) « س » : سكارى . ( 7 ) « س » مثالس . ( 21 ) يعنى : انورى . ( 22 ) برهان بمعنى نوعى از صدا و آواز نيز آورده است . ( 23 ) مراد سلطان ركن الدين ابو طالب طغرل بيك بن ميكائيل بن سلجوق است مؤسس سلسلهء سلجوقيان .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 914 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )