تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 904

مساهمون:

ص٩٠٤
و بمعنى ديوانه نيز به نظر رسيده « 21 » چنان كه « 1 » عميد لويكى گويد : بيت
چون نميرند كسانى كه بديشان هر دم * زخم دندان سگ شيفته حاشا برسد

شه

- [ بضم شين ] كلمه‌ايست كه در حين نفرت گويند . مثالش نزارى گويد : بيت
من كه نان پاره‌اى نمىارزم * شه برين شاعرى كه مىورزم « 2 »
و [ بفتح شين ] همان شاه مرقوم « 22 » .

شكم خواره

- همان شكم خوار مرقوم « 23 » .

شكنه

- [ بكسر شين و فتح كاف و نون ] كرشمه و غنج باشد كذا فى المؤيد « 24 » . مثالش سيف اسفرنگى گويد : شعر « 3 »
آن دمى كو بسخن شكنه و مرغول كند * از خجالت ز بس و اشكنه بگشايد خوى

شكرينه

- نوعى از حلوا كه بتازيش ناطف خوانند .

شونيزيه

بفتح شين و ياى حطى دوم و كسر نون و زاى معجمه ] نام مسجديست « 25 » . مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت « 4 »
پيش من لاف ز شونيزيه شو « 5 » نيز مزن * دست من گير و بحانوتيه « 6 » بسپار مرا

شهنگانه « 7 »

- [ بفتح شين و هاء نون دوم و سكون نون اول ] ژاله باشد . كذا فى المؤيد .

شخوده

- [ بخاى معجمه به وزن ربوده ] يعنى به ناخن كنده . مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت « 4 »
دلبرانند بر سر كويش * زلف ببريده رخ شخوده « 8 » هنوز

مع الياء

شاماكى

- همان شاماك مرقوم كه كذشت يعنى سينه بند زنان .

شوى

- [ بضم شين و كسر واو ] نباتيست كه به عربى شبت گويند . كذا فى شرح السامى و بكسر شين نيز به نظر رسيده و بكسر شين بمعنى دالان خرد « 9 » نيز آمده « 10 » . « 6 » مثال معنى اول مولوى معنوى فرمايد :
هامش
( 1 ) اصل : چنانچه . ( 2 ) « س » : ساغرى كه ورزم . ( 3 ) كلمه از « ن » است . ( 4 ) « س » ندارد . ( 5 ) « س » : سو . ( 6 ) « س » : بحاتونيه . ( 7 ) « س » : شهنگامه . ( 8 ) « س » : شيخوده . ( 9 ) « س » : خورد . ( 10 ) تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 21 ) در برهان معنى عاشق نيز دارد . ( 22 ) در برهان شه علاوه بر معانى كلمهء شاه معنى منع برابر و مقابل رخصت و رضا و سير مقابل گرسنه هم دارد . ( 23 ) برهان ندارد . ( 24 ) در برهان معنى سيخول كه خارپشت تيرانداز باشد نيز دارد . ( 25 ) مقبره‌ايست ببغداد و خانقاهى بدانجاست صوفيان را . ( معجم البلدان ) .