بيت
مست شبانه بودم و افتاده بى خبر * دى در وثاق خويش كه دلبر بكوفت در
شپشه
- همان سوسه كه مرقوم شد يعنى كرمى كه در غله مىافتد .
شكوفه
- معروف « 21 » و بمعنى قى نيز گويند مثال هر دو معنى خلاق المعانى فرمايد :
بيت « 1 »
درختان در آن ماه برفى كه خوردند * درين ماه كردند يكسر شكوفه
و بمعنى دوم مولوى نيز گويد :
بيت
هر شرابى كه دوست ساقى نيست * جز خمار و شكوفه نفزايد
شكوفنده
- يعنى شكافنده و رخنه كننده .
شكيبنده
- [ به وزن فريبنده ] يعنى صبر كننده . مثالش ابو شكور گويد :
بيت
ز اندرز موبد شكيبنده شد * سر از راه سوداش كيبنده شد
شنبليله
- [ بنون و باى تازى . به وزن پروريده ] همان « 2 » تخم محلل نفخ كه « 3 » بتازى حلبه گويند .
شرطه
- « 4 » [ بفتح شين ] يعنى باد موافق و بعضى بادى را گويند كه مزيل طوفان باشد .
مثالش حافظ شيراز فرمايد :
شعر « 5 »
كشتى شكستگانيم اى باد شرطه برخيز * شايد كه باز بينيم « 6 » ديدار آشنا را
و اين بيت مؤيد معنى اولست « 22 » .
شيرازه
- جزوبندى كتاب باشد « 22 » .
شكربوره
- در شرفنامه سنبوسه قندى كه با ميوهها در تنور مىپزند و سمرقنديان شكربيره گويند . مثالش شيخ نظامى گويد :
بيت « 1 »
شكر بوره با نوك دندان براز * شكر خواب را كرده دندان دراز
و به زاى معجمه « 23 » نيز آمده چنان كه « 7 » حكيم سنائى گويد :
بيت
همچو سگ در بدر بدريوزه * خواندهام زهر را شكر بوزه
و شكر بيره « 8 » و شكر بيزه نيز به نظر رسيده اول به راى مهمله و دوم بمعجمه نزارى قهستانى نيز گويد :
بيت « 1 »
به ياد بوسه منه خوان خوردنى كه بود * تفاوتى ز شكر بيره تا شكر بوسه
هامش
( 1 ) « س » ندارد .
( 2 ) تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد .
( 3 ) « س » افزوده : مرقوم .
( 4 ) « س » : شرط .
( 5 ) كلمه از « ن » است .
( 6 ) « س » : بينم .
( 7 ) اصل : چنانچه .
( 8 ) « س » : شكبيره .
( 21 ) يعنى : گل درخت ميوهدار . ( برهان ) .
( 22 ) اين لغت در برهان نيست .
( 23 ) يعنى : شكربوزه .