تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 881

مساهمون:

ص٨٨١
بيت
خسروا پهلوى من شين ساعتى دل ده مرا * زانكه دل مىافتدم از گريه‌هاى زار خويش

شلون

- [ بفتح شين و ضم لام ] جانوريست كذا فى الادات الفضلاء .

شخادان

- [ به خاى معجمه و دال مهمله ] يعنى به ناخن كننده و مجروح كننده . مثالش استاد دقيقى فرمايد : بيت
شكافان تهيگاه پرندگان * شخادان جگرگاه درندگان

شمن

- [ بفتح شين و ميم ] بت پرست [ باشد ] . مثالش معزى گويد : بيت
مگر فلك صنم خويش كرد بخت ترا * كه پيش او بعبادت خميده چون شمنست

شران

- [ بضم شين « 1 » و تشديد راى مهمله ] يعنى روان و ريزنده پياپى و به عربى ثجاج گويند بفتح ثاى مثلثه و تشديد جيم اول . « 21 »

شمان

- گريان و نوحه‌كنان . مثالش حكيم عنصرى گويد : بيت
زان ملك را نظام و ازين عهد را بقا * زان دوستان بفخر و زين دشمنان شمان
و بمعنى نفرت كننده و ترسنده و رمنده و بيهوش شونده نيز آمده « 22 » .

شپوختن

- [ بكسر شين و ضم باى فارسى ] در فرهنگ دو معنى دارد : اول آسيب زدن از روى قوت باشد ؛ دوم « 2 » بمعنى افشاندن نيز آمده و به اين معنى شپيختن نيز گويند .

شخن

- [ به خاى معجمه . به وزن حسن ] بمعنى خراشيدن باشد . مثالش شاعر گويد : بيت
تا ز بوى نسترن يابد دل مردم قرار * تا ز زخم خاربن يابد تن مردم شخن « 3 »
نسترن بر دشمنانت باد همچون خاربن * خاربن بر دوستانت باد همچون نسترن
« 4 » كذا فى الفرهنگ * .

شيون

- ناله و افغانى كه در مصيبت و ماتم كنند . مثالش شاعر گويد : بيت « 5 »
در ماتم تو دهر بسى شيون كرد * لاله همه خون ديده در دامن كرد
هامش
( 1 ) « س » : ضم . ( 2 ) اصل : باشد و . ( متن تصحيح قياسيست با توجه ببرهان قاطع ) . ( 3 ) « س » : سخن . ( 4 ) تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 5 ) « س » ندارد . ( 21 ) در برهان است كه باران را نيز گويند باعتبار پياپى ريختن . ( 22 ) در برهان بمعنى نفس بر نفس افتاده از تشنگى و بانگ گريهء دمادم و گريهء در گلو هم هست .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 881 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )