تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 878

مساهمون:

ص٨٧٨
كه منبت آن بلاد عرب باشد و آن را خوش اسپرم نيز گويند .

شرم

- معروف « 21 » و بمعنى ذكر نيز آمده كه اير نيز گويند . بمعنى اول شيخ نظامى گويد : شعر « 1 »
ز شرم شه آن لعبت نازنين * چو لعبت بسر در كشيد آستين
بمعنى دوم حكيم فردوسى گويد : شعر « 1 »
بخستم « 2 » بفرمانت آزرم خويش « 3 » * بريدم هم اندر زمان شرم خويش
و حكيم سوزنى نيز گويد : شعر « 1 »
شرم من تا به حد پشم بكون زن تو * تا نماند ز من آن شلف بنفرين بىشرم

شيبم

- [ به باى تازى . به وزن بىغم ] يعنى برهم زده و لرزان شوم . مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت
عيد منى و من كه همى شيبم « 4 » از ملالت * ديوانه‌ام كه جز تو پرى پيكرى ندارم
و بمعنى آميخته شوم نيز آمده و شيوم نيز گويند .

شيشم

- [ بكسر شين اول و ضم دوم ] در فرهنگ نام سازيست و نيز نام قولى است از مصنفات باربد . مثالش اين بيت منوچهرى آورده . بيت « 5 »
بگير بادهء نوشين و نوش كن بصواب * ببانگ شيشم و با بانگ افسر سكزى
و در معنى دوم اندك تأملى مىرود « 22 » .

مع النون

شارستان

- [ بكسر راء ] كوشك و شهر و بعضى گفته‌اند قبهء بزرگ كه بر اطرافش بساتين باشد . كذا فى المؤيد الفضلاء و بمعنى قلعه و حصار نيز باشد . مثالش حكيم عنصرى گويد : بيت « 5 »
همى بنالد گفتى زمين و رنجه شود * ز باره بارهء آن بىكناره شارستان

شوان

- [ بكسر شين ] بمعنى چوپان باشد كه شبان نيز گويند .

شبلانيدن

- [ بعد از شين باى موحده و لام ] . به وزن و معنى چسبانيدن باشد .
هامش
( 1 ) كلمه از « ن » است . ( 2 ) « ب » : نجستم . ( 3 ) « س » خونش . ( 4 ) « س » : سيبم . ( 5 ) « س » ندارد . ( 21 ) يعنى حيا و ناموس . ( 22 ) اين ترديد بر اساسى نيست . منوچهرى گويد :دراج كشد شيشم و قالوس همى * بىپردهء طنبور و بىرشتهء چنگ
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 878 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )