تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 802

مساهمون:

ص٨٠٢
و در نسخهء ميرزا بمعنى كابوس آمده يعنى ديوى كه مردم را در خواب فرو گيرد « 21 » . مثالش امير خسرو گويد : بيت
حورى به ستنبه داد نتوان * لؤلؤ بوحل نهاد « 1 » نتوان

سكاليده

- به وزن تراشيده يعنى انديشه كرده . مثالش حكيم فردوسى گويد : [ بيت ]
سپاهى بكردار كوچ و بلوچ « 2 » * سكاليده جنگ و برآورده خوچ

سوسنه

- سوسن باشد بزيادهء هاء . كذا فى التحفه .

سيمياذه

- [ بكسر سين و سكون ياى اول و ميم و فتح ذال معجمه ] سنگيست كه صيقل را شايد .

ساده

- يعنى بىريش و بر دشت و صحرا نيز اطلاق كنند . مثال هر دو معنى سوزنى گويد : بيت « 3 »
بچاه عشق بر آمد دلم بساده چو او * بمشك سوده بپوشيد چاه ساده ز نخ
و شخصى را كه ابله و نادان باشد نيز گويند و در فرهنگ نام نباتى نيز باشد دوائى كه معرب آن ساذج « 4 » است « 5 » و آن برگيست بزرگ و پهن و خوشبوى و اعتقاد بعضى آنست كه برگ درخت دارچينى است . * « 22 »

ساهويه

- [ بضم هاء و فتح ياى حطى ] نام معبرى كه شبيه و نظير نداشته « 23 » . مثالش سوزنى گويد : بيت
بختست بخواب ديدن خر * ساهويه چنين نهاد تعبير

ستونه

- [ بكسر سين و ضم تاء ] در فرهنگ بمعنى حمله نمودن و انداز كردن شاهين و امثال آن بجانب جانور « 24 » . مثالش امير خسرو گويد : [ بيت ]
عقابى كه از بىپرى شد زبون * ستونه كند ليك هم بر ستون
و بمعنى موج آب نيز آورده چنان كه « 6 » شاعر گويد : بيت « 3 »
درياى ديده را چو بشورد غمت از ان * تا سقف آسمان برسد هر ستونه‌اى
هامش
( 1 ) بجز « ب » : نهاده . ( 2 ) « س » : كوچ و بلوچ ، « الف » : كوچ و بلوچ . ( متن از « ب » است ) . ( 3 ) « س » ندارد . ( 4 ) « س » : ساج . ( 5 ) از اينجا تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 6 ) اصل : چنانچه . ( 21 ) در برهان بمعنى شخص سخن ناشنو و سيتهنده و ستيزه كنند نيز هست . ( 22 ) در برهان در برابر منقش و ريش‌دار و خالص و مخفف ايستاده نيز هست . ( 23 ) در برهانست كه بعضى گويند زنى بوده است معبره ساهويه نام . ( 24 ) برهان گويد : بجانب به اولى . و به اولى را جانورى گويد كه بعض از پر و بال او را كنده باشند و در پيش باز و شاهين تازه به شكار در آورده سر دهند تا به آسانى بگيرد .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 802 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )