تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 785

مساهمون:

ص٧٨٥
و در قاموس مسطورست كه سقلاطون نام شهريست در روم كه سقلاط منسوبست به آن اما از ابيات استادان بمعنى لونى از الوان ظاهر مىشود چنان كه « 1 » رشيد وطواط گويد : [ بيت ]
چو از حديقهء ميناى چرخ سقلاطون * نهفته گشت علامات چتر آينه گون
و جمال عبد الرزاق نيز گويد : [ بيت ]
نه كله بندد شام از حرير غاليه رنگ * نه حله پوشد صبح از نسيج سقلاطون
و اثير اخسيكتى نيز گويد : [ بيت ]
از پى كامش هوا بر كارگاه اعتدال * مهره‌اى بر روى اين ديباى سقلاطون ز دست
و بخاطر مىرسد كه بمعنى كبود باشد و در اصل سقلاطگون بوده [ كاف ] را انداخته‌اند سقلاطون شده و در قديم رنگ سقلاط منحصر در كبود بوده .

سكنجيدن

- [ بفتح سين و كاف و سكون نون ] و بكسر سين و ضم كاف نيز به نظر رسيده يعنى تراشيدن و گزيدن و سرفيدن و آواز بگلو كردن .

سكيزيدن

- [ بكاف و زاى تازى و دال مهمله . به وزن ستيزيدن ] بر « 2 » جستن باشد « 21 » .

سه خوان

- جماعتى كه قايلند بثالث ثلاثه . مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت
بيك لفظ آن سه خوانرا از چه شك * بصحراى يقين آرم همانا « 3 »

سمن

- گليست سفيد و خوش‌بو و بعضى بسرخى نيز مايل باشد و آن گل سه برگه باشد . مثالش مولانا جامى گويد : بيت « 4 »
شعار شاخ گل از ياسمين كرد * سمن در جيب و گل در آستين كرد

سولان

- [ بضم سين ] بمعنى نردبان باشد . مثالش ناصر خسرو گويد : بيت
اى برادر شناس « 5 » محسوسات * نردبانيست اندرين زندان
هامش
( 1 ) اصل : چنانچه . ( 2 ) « س » : و بر . ( 3 ) « س » : همانا . ( 4 ) كلمه در « س » نيست . ( 5 ) « س » : سناس . ( 21 ) در برهان معنى جفته و آليز انداختن ستور نيز دارد .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 785 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )