تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 753

مساهمون:

ص٧٥٣
شاعر گويد : [ بيت ]
از سبز خطان باد ترا خوشحالى * وز ساق عروس كف مبادت خالى
خواهم كنى از باطن بابا شيخى * پيوسته تو خسروى و من ابدالى
و قسمى از حلويات را نيز گويند .

سرپاس

- [ به راى مهمله و باى فارسى . به وزن الماس ] بمعنى پاسبان باشد و بمعنى سردار پاسبانان نيز به نظر رسيده . مثالش ابن - يمين گويد : بيت
بجز خيال كسى شبروى نيارد كرد * در آن ديار كه سرپاس بأس او عسس است
و بمعنى گرز نيز باشد . مثالش حكيم فردوسى گويد : شعر
دل سركشان پر ز وسواس بود * همى گوش پر بانگ سرپاس « 1 » بود
و سرپاش بشين معجمه نيز گويند « 21 » .

سيس

- [ بكسر سين ] بمعنى اسب تند باشد . مثالش بهاء الدين زنجانى گويد : بيت « 2 »
تنگ گردد چون دل عاشق جهان بر دشمنت * روز هجران چون كنى بر سيس يكران تنگ تنگ
و جمال الدين عبد الرزاق نيز گويد : شعر « 2 »
خواهى كه بر كتف فكنى اطلس و قصب * خواهى كه در طويله كشى سيس و خنگ و بور
و بمعنى جست و خيز نيز آمده - سيستن بمعنى جستن باشد - و بمعنى ظرف « 3 » شراب نيز آمده كذا فى الفرهنگ .

سالوس

- يعنى فريبنده كه بزهد و صلاح مردم را فريب دهد و به خود مقيد سازد . مثالش سراج الدين راجى گويد : بيت
ازين سالوس پر غدر كم آزرم * نه در ديده حيا و نه برخ شرم
و بمعنى فريبندگى و زرق نيز آمده چنان كه حافظ شيراز گويد :
هامش
( 1 ) « س » : پرپاس . ( 2 ) كلمه در « س » نيست . ( 3 ) « س » : طرف . ( 21 ) برهان بمعنى خود آهن و سپر نيز آورده است .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 753 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )