تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 750

مساهمون:

ص٧٥٠

سبز

- رنگ « 1 » معروف و بر بنگ نيز اطلاق كنند « 21 » چنان كه ملك شمس الدين كرت گويد : بيت « 2 »
هر گه كه من از سبز طربناك شوم * شايستهء سبز خنگ افلاك شوم
با سبز خطان سبز خورم در سبزه * ز ان پيش كه همچو سبزه در خاك شوم
و عميد لويكى نيز گويد در بحث شراب و بنگ : بيت
در وصف لعل و سبز بمدحت عميد كرد * رخسار « 3 » حاسد تو همه زرد چون زرنگ

سعترباز

- زنى كه چرمينه بندد و با زنى ديگر مجامعت كند . كذا فى المؤيد .

سنگنداز

- برقندان « 4 » باشد كه شيرازيان كلوخ انداز گويند . مثالش سيد حسن غزنوى فرمايد در مدح سلطان سنجر : شعر
هر سنگى را كه آفتاب از تك و تاز * فيروزه و لعل كرد از ايام دراز
در بزم ببخشيد شه بنده نواز * يعنى كه ز من چنين سزد سنگنداز
و ديگر بمعنى آنچه دربارهء قلعه سازند و از آن سنگ و خاك به زير اندازند نيز آمده . مثالش مهر و مشترى : بيت « 2 »
ز سنگنداز او « 5 » سنگى كه جستى * پس از قرنى سر كيوان شكستى
و در نسخهء ميرزا بمعنى خمار دائم‌الخمر آمده .

ساز نوروز

- يعنى ساختگى و اسباب عيد . و نيز نام يكى از سى لحن باربد باشد . شيخ نظامى گويد : بيت « 2 »
چو در پرده كشيدى ساز نوروز * بنوروزى نشستى دولت آن روز

سنز

- [ بضم سين و كسر نون ] دانه‌اى كه به روى نان كنند « 22 » . بسحاق اطعمه فرمايد : شعر « 6 »
غير نان تنك و تخم سنز چيست دگر * آنكه بر نسترن از غاليه خالى دارد

سبز در سبز

- نام نوائى و لحنى از جملهء
هامش
( 1 ) « س » : نيك . ( 2 ) « س » : ندارد . ( 3 ) « س » : رحسار . ( 4 ) « س » : برقنداز . ( 5 ) بجز « ب » و « ن » : آن . ( 6 ) كلمه از « ن » است . ( 21 ) برهان ندارد . ( 22 ) نانخواه و زنيان نيز به اين معنى است .