سى لحن باربد . مثالش شيخ نظامى فرمايد در تعريف باربد :
بيت
چو بانگ سبز در سبزش رسيدى * ز باغ زرد سبزه بردميدى
« 1 » و سبز اندر سبز نيز گويند چنان كه امير خسرو فرمايد :
شعر
طوطى سبز از ميان سبزه مىخواند نوا * سبز اندر سبز مىخواند نواى خويش را *
سرز
- [ بفتح سين و سكون راى مهمله ] مالهء بنا را گويند . كذا فى المؤيد .
سرانداز
- منديلى باشد كه بر بالاى پيشانى اندازند و نام اصولى از مقامات موسيقى . مثال معنى اول خواجوى كرمانى گويد :
بيت « 2 »
از نعمش بر سر گردون نگر * مقنعهء سيم و سرانداز زر
و در مؤيد الفضلاء بمعنى چالاك و بىباك نيز آمده .
مثالش شيخ سعدى گويد :
بيت
سرانداز در عاشقى صادقست * كه بد زهره بر خويشتن عاشقست
و بمعنى سرافكنده نيز آمده . مثالش امير خسرو گويد :
بيت « 2 »
از آن ره كه فكرت سرانداز گشت * دمى چون بود رفتن و بازگشت
و در فرهنگ بمعنى كسى كه از روى نخوت و ناز خرامد و سر بهر جانب افشاند آورده « 21 » چنان كه « 3 » هم او گويد « 22 » :
بيت « 2 »
چو سلطان سرانداز باشد ز مى * فتد از سرش بىخبر تاج كى
سروناز
- سروى كه شاخ آن مايل بهر طرف باشد بخلاف آزاد كه شاخ آن راست رفته و سرو سهى سرويست دو شاخ كه هيچيك خم نداشته باشد « 23 » .
سيز
- [ بكسر سين و سكون ياء ] تيز باشد ضد كند .
هامش
( 1 ) تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد .
( 2 ) « س » ندارد .
( 3 ) اصل : چنانچه .
( 21 ) در برهان بمعنى ستون پيش ايوان عمارت و قالى و پلاس كوچك كه بر سر جفت قالى و پلاس خانه اندازند نيز هست .
( 22 ) يعنى : امير خسرو .
( 23 ) در برهان بمعنى نورسته و نام نوائى از موسيقى هم هست .