تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 749

مساهمون:

ص٧٤٩
بيت « 1 »
تخم محنت بپاش در گلشان * خنجر كين سپوز در دلشان
و بمعنى فرو بردن و در اندرون كردن نيز آمده كه معنى مصدرى باشد . مثالش مولوى معنوى : بيت « 1 »
در ذكر كرد آن كدو « 2 » را آن عجوز * تا رود نيمى دگر وقت سپوز
و بمعنى بر آورنده و امر ببرآوردن نيز باشد چه اين لغت از جملهء لغات اضدادست .

ستخيز

- [ به وزن برخيز ] مخفف رستخيز باشد .

ساكيز

- [ بكاف . به وزن فاليز ] بمعنى نمد باشد در تحفة السعادة و در فرهنگ به راى مهمله « 21 » نيز به اين معنى آمده .

سكيز

- به وزن ستيز يعنى جهنده و جست و خيز كننده و بمعنى امر بجستن نيز آمده « 22 » مثال معنى دوم حكيم سوزنى گويد : شعر « 2 »
پير شدى زير بار همچو من اى غر * كردمت آزاد خيز خر كره بسكيز

ستيز

- جدل و تعصب و ناسازگارى باشد . شيخ سعدى گويد : نظم « 3 »
ستيز فلك بيخ و بارش بكند * سم اسب دشمن ديارش بكند
و بمعنى ستيزنده و امر بستيزيدن نيز آمده .

ساميز

- [ بكسر ميم ] در فرهنگ بمعنى سنگ كار و تيغ آمده .

سپندوز

- [ بفتح سين و با و سكون نون و ضم دال ] كماج « 4 » خيمه باشد كه بادريسه نيز گويند . مثالش ابو المعالى رازى گويد خطاب بآفتاب : شعر « 3 »
اى سپندوز خيمهء گردون * وى سپندار خانهء اسرار

سكز

- [ بفتح سين و كسر كاف ] مصطكى باشد .
هامش
( 1 ) « س » ندارد . ( 2 ) « س » : عدد . ( 3 ) كلمه از « ن » است . ( 4 ) « س » : كاخ . ( 21 ) يعنى : ساكير . اما برهان اين صورت را ندارد . ( 22 ) برهان بمعنى برجستن و آليز زدن و جفته انداختن ستور نيز آورده است .