چوبهاى باريك نرم بافند و سبد نيز گويند و به عربى سبذه « 1 » خوانند بفتح سين و باء و ذال معجمه « 21 » .
سپيد
- معروف « 22 » . و نام قلعهاى نيز باشد چنان كه « 2 » حكيم فردوسى فرمايد :
بيت « 3 »
دزدى بد كه بد نام آن دز سپيد * كه ايرانيان را بدان بد اميد
و نام كوهى و رودى نيز باشد « 23 » و در تحفة - السعادة بمعنى سازى نيز آمده كه به شكل ناى باشد . مثال نام رودى حكيم خاقانى گويد :
[ بيت ]
آن بحر سيه بجاى ماندم * ز آن سوى سپيد رود راندم « 3 »
سكنجد
- [ به وزن نسنجد ] « 24 » يعنى تراشد و بگزد . مثالش استاد ابو الفرج گويد :
بيت « 4 »
همى سكنجد باد و همى شكافد خاك * بخيلش اندر دود و بخار آتش و آب
و بمعنى سرفه كند و آواز بگلو كند نيز آمده .
مع الراء
سر
- [ بضم سين ] كفشى باشد كه در خراسان از ريسمان سياه بافند و مطلق كفش را نيز گفتهاند مثالش استاد رودكى گويد :
بيت
مدخلان را ركاب زر آگين * پاى آزادگان نيابد سر
و ديگر شرابى باشد كه از برنج كنند مثالش استاد لبيبى گويد :
شعر « 5 »
لفت بخورد و كرم « 6 » درد گرفتم شكم * سر بكشيدم دودم ، مست شدم ناگهان
و عميد لويكى نيز گويد « 7 » :
[ بيت ]
ياد كفش كنند نخست از سر نشاط * آنان كه قصد باده و آهنگ سر كنند
سرگر
- بمعنى كفشگر است چنان كه « 2 » حكيم « 8 » سنائى گويد :
هامش
( 1 ) « س » : سبذ .
( 2 ) اصل : چنانچه .
( 3 ) كلمه در « س » نيست .
( 4 ) « س » ندارد .
( 5 ) كلمه از « ن » است .
( 6 ) اصل : لفت بخوردم بگرم . ( متن تصحيح استاد دهخداست . كرم يعنى كلم . لفت يعنى شلغم و رويهم يعنى شلغم بخوردم و كلم .
( 7 ) اين جمله و شعر بعد آن از « ب » است .
( 8 ) كلمه از « ب » و « ن » است .
( 21 ) برهان به وزن بود گويد معنى نفع دارد و ماضى سودن و بمعنى سور كه جشن و شادمانى و مهمانى باشد .
( 22 ) يعنى : مقابل سياه ، بياض .
( 23 ) نام قلعهاى كه سهراب پسر رستم گرفت و نام ديوى كه رستم كشت و نام رودخانهاى نيز هست . ( سفيد رود كه از قزل اوزن و شاهرود پيدا شود و در درياى خزر ريزد ) .
( 24 ) برهان بكسر اول و ضم و فتح و كسر ثانى آورده است .